«پرونده مالیاتی غیرفعال» دغدغه‌ی کسی است که پرونده دارد ولی کاری نمی‌کند.
شاید مغازه را بسته، شاید شرکتش سال‌هاست فروشی ندارد.
سؤالش هم روشن است: هنوز باید اظهارنامه بدهم؟
اظهارنامه‌ی صفر بدهم یا اصلاً ندهم؟
و پرونده را چطور غیرفعال کنم؟
جواب غلط هزینه دارد.
طبق ماده‌ی ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم، اگر شخص حقیقی‌ای که باید اظهارنامه بدهد، آن را در مهلت قانونی و مطابق مقررات ندهد، سازمان برایش اظهارنامه‌ی برآوردی تهیه می‌کند.
بعد مالیات را با برگ تشخیص مطالبه می‌کند.
طبق تجربه، امسال برای خیلی‌ها که می‌گویند در ۱۳۹۹ کاری نداشته‌اند هم برگ تشخیص برآوردی ۱۳۹۹ آمده است.
در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌گوییم شخص حقیقی و شرکت بی‌فعالیت چه چیزهایی را هنوز باید بدانند.
بعد سراغ برگ برآوردی، «اظهارنامه‌ی صفر» و راه غیرفعال کردن پرونده، کارتخوان و ارزش افزوده می‌رویم.
اگر نمی‌خواهید این تکالیف را خودتان پیگیری کنید، آن‌ها را به بالنج اطلس بسپارید؛ شروع کار با اطلس رایگان است.
خلاصه مقاله در یک نگاه
اگر فرصت کافی برای مطالعه کل مقاله را ندارید، جدول زیر چکیده‌ی آنچه درباره‌ی پرونده‌ی مالیاتی غیرفعال باید بدانید را نشان می‌دهد:
| موضوع | نکته‌ی کلیدی | مستند |
|---|---|---|
| شخص حقیقی، عملکرد ۱۴۰۴ | «در صورت اعلام مؤدی مبنی بر غیرفعال بودن پرونده در تمام سال»، تسلیم اظهارنامه یا فرم تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ «فاقد موضوعیت است» | جزء ۱۹ دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰ |
| شخص حقیقی مکلف که اظهارنامه نمی‌دهد | اظهارنامه‌ی برآوردی و مطالبه‌ی مالیات با برگ تشخیص | ماده‌ی ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم |
| اعتراضِ مؤدی غیرفعال به برگ برآوردی | رسیدگی از حیث غیرفعال بودن، به دادن اظهارنامه مشروط نیست | بند ۴ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۳۹۹۸۹/د (عملکرد ۱۳۹۸ و بعد) |
| برگ برآوردی ۱۳۹۹ بر پایه‌ی سرجمع تراکنش‌های بانکی | اگر محاسبه «صرفاً بر مبنای سرجمع تراکنش‌های بانکی» بوده و هنگام صدور برگ مدرکی بر درآمدی بودن واریزی‌ها در دسترس نبوده، دوباره بررسی می‌شود | بخشنامه‌ی ۲۰۰/۴۵۴۱۸/د |
| مهلت اظهارنامه‌ی اشخاص حقوقی | چهار ماه پس از پایان سال مالی؛ عملکرد ۱۴۰۴: اگر مهلت بین ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ و ۱۴۰۵/۰۴/۳۱ تمام می‌شد، تا ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ و بدون تمدید بیشتر | ماده‌ی ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم؛ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۶ |
| مؤدی غیرفعالی که عدم فعالیت را اعلام کرده و اظهارنامه نداده، یا به دلیل عدم فعالیت صورت‌های مالی نداده یا صفر ابراز کرده | تا اطلاعات یا دلایلی بر فعالیت به دست نیامده، ادارات «الزامی به حسابرسی» ندارند؛ با احراز فعالیت، مالیات و جرائم متعلق با رعایت مقررات قانون قابل مطالبه است | ماده‌ی ۲۴ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ |
| ندادن اظهارنامه در موعد | برای مؤدی مکلف به تسلیم اظهارنامه: جریمه‌ی غیرقابل بخشودگی ۳۰٪ مالیات متعلق، برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل | ماده‌ی ۱۹۲ |
| توقف کارتخوان یا پایانه | اعلام ظرف ده روز از توقف، از طریق کارپوشه؛ استثنا: تعطیلی به حکم مراجع قانونی، یا قوه‌ی قهریه‌ای که اطلاع را ناممکن کند، تا رفع مانع | ماده‌ی ۱۳ قانون پایانه‌ها |
| غیرفعال کردن پرونده | دکمه‌ی «درخواست غیرفعالسازی» در جزئیات پرونده؛ به گفته‌ی صفحه، پایانه‌ها و درگاه‌های پرونده غیرفعال می‌شوند | صفحه‌ی خود درگاه |
| برداشتن گزینه‌ی ارزش افزوده | «در صورت احراز عدم مشمولیت»، با برگ قطعی اصلاحی صفر | بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۲۱۳/د |
| بزرگ‌ترین اشتباه رایج | حذف حساب تجاری را با غیرفعال کردن پرونده یکی گرفتن و دیگر به کارتابل ابلاغ سر نزدن | |
آخرین تطبیق با قانون و بخشنامه‌ها: ۱۶ آبان ۱۴۰۵
۱. پرونده مالیاتی غیرفعال یعنی چه؟ سه چیز جدا
وقتی کسی می‌گوید «پرونده‌ام غیرفعال است»، ممکن است از سه چیز جدا حرف بزند.
خود پرونده در درگاه my.tax.gov.ir، کارپوشه‌اش در سامانه مؤدیان، یا ثبت‌نامش در ارزش افزوده.
هر کدام جای خودش را در سامانه‌ها دارد.
خود پرونده
در درگاه، «پرونده‌های عملکرد و ارزش افزوده» فهرست پرونده‌های شماست.
داخل هر پرونده پذیرنده‌های بانکی، حساب‌های تجاری متصل و «آخرین وضعیت‌ها» دیده می‌شود.
با ورود شخص حقیقی، همین صفحه دکمه‌ای به نام «درخواست غیرفعالسازی» دارد.
به گفته‌ی صفحه، این درخواست پایانه‌ها و درگاه‌های پرونده را غیرفعال می‌کند (گام سوم).
این دکمه در ورود شخص حقیقی دیده شده؛ درباره‌ی ورود شرکت خبری نداریم.
کارپوشه‌ی سامانه مؤدیان
ماده‌ی ۲۴ قانون مالیات بر ارزش افزوده معنای کارپوشه‌ی فعال را گفته است.
فعال بودن کارپوشه یعنی مؤدی از نظر سازمان «شرایط لازم برای دریافت مالیات و عوارض از خریداران را دارد».
اگر مؤدی این شرایط را از دست بدهد، سازمان «موظف است بلافاصله کارپوشه وی را در سامانه مودیان غیرفعال نماید».
در سامانه‌ی ثبت‌نام هم، «شناسه یکتا حافظه مالیاتی» دکمه‌ی «غیرفعالسازی» دارد.
آیین‌نامه‌ی غیرفعال نمودن کارپوشه (۱۰۷۴۵۵/ت۵۹۵۶۴هـ) دو حالت را از هم جدا کرده است.
با اعلام تعطیلی موقت طبق ماده‌ی ۱۳ قانون پایانه‌ها، کارپوشه غیرفعال است؛ می‌توانید وارد شوید، ولی حافظه‌ی جدید ثبت نمی‌شود و صورتحساب صادر نمی‌شود.
با تعطیلی دائم یا انحلال بر اساس ماده‌ی ۱۳، کارپوشه غیرفعال و دسترسی محدود است؛ اظهارنامه می‌دهید، می‌پردازید و اعتراض ثبت می‌کنید، ولی صورتحساب نمی‌فرستید.
در حالت دوم، سازمان مکلف است غیرفعالسازی را به بانک مرکزی اطلاع دهد و بانک مرکزی موظف است همه‌ی کارتخوان‌ها و درگاه‌های متصل به حساب شما را مسدود کند.
ثبت‌نام در ارزش افزوده
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۹/۵۰۶ یکی از شرط‌های ثبت‌نام در ارزش افزوده را «انتخاب گزینه مشمولیت» در سامانه‌ی ثبت‌نام می‌داند.
برداشتن این گزینه را بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۲۱۳/د گفته است.
«در صورت احراز عدم مشمولیت»، گزینه‌ی شمول حذف و «برگ قطعی مالیات و عوارض اصلاحی (با مبلغ صفر)» صادر می‌شود.
شرطِ این بخشنامه احراز عدم مشمولیت است و از غیرفعال شدن پرونده نامی نمی‌برد.
اگر بعد از حذف حساب تجاری پرونده هنوز در «گام ۴» بود، بدانید حذف حساب از «به‌روزرسانی ثبت‌نام» است و غیرفعالسازی دکمه‌ی جدا دارد.
پس حذف حساب را با غیرفعال کردن پرونده یکی نگیرید.
برای حساب‌های بانکیِ وصل به پرونده‌ی غیرفعال، مقاله‌ی حساب تجاری را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: پرونده، کارپوشه و گزینه‌ی ارزش افزوده سه چیز جدا هستند؛ حذف حساب تجاری با غیرفعال کردن پرونده یکی نیست.
۲. شخص حقیقی بی‌فعالیت: اظهارنامه، فرم تبصره‌ی ۱۰۰ و ارزش افزوده
ماده‌ی ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم صاحبان مشاغل را «مکلف» می‌داند اظهارنامه‌ی فعالیت‌های شغلی‌شان را «برای هر واحد شغلی یا برای هر محل جداگانه» تنظیم و تسلیم کنند.
مهلت قانونی این اظهارنامه پایان خرداد سال بعد است.
برای عملکرد ۱۴۰۴، اظهارنامه‌ی صاحبان مشاغل و فرم تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ تا ۱۴۰۵/۰۸/۳۰ مهلت دارد.
پرونده‌ای که تمام سال ۱۴۰۴ غیرفعال بوده
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰، که برای عملکرد ۱۴۰۴ صادر شده، این حالت را جدا گفته است.
طبق جزء ۱۹ آن، «در صورت اعلام مؤدی مبنی بر غیرفعال بودن پرونده در تمام سال»، تسلیم اظهارنامه یا فرم تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ «فاقد موضوعیت است».
این دستورالعمل نمی‌گوید این اعلام کجا و چطور انجام می‌شود.
برای سال‌های دیگر هم دستورالعمل همان سال را ببینید.
جدا از این دستورالعمل، آیین‌نامه‌ی اجرایی ماده‌ی ۲۱۹ «غیرفعالسازی دائم/ موقت ثبت‌نام» را، «حسب درخواست سیستمی/ کتبی مؤدی و یا اطلاعات واصله»، از کارهای حوزه‌ی ثبت‌نام اداره می‌شمارد.
این آیین‌نامه هم جای اعلام جزء ۱۹ را نمی‌گوید.
اگر برای پرونده‌ای که سال‌هاست کار نمی‌کند فرم تبصره‌ی ۱۰۰ آمده، اول «آخرین وضعیت‌ها»ی همان پرونده را در درگاه ببینید.
بعد عدد فرم را با واریزی‌های حساب‌هایتان مقایسه کنید.
برای تأیید یا رد فرم مالیات مقطوع، مقاله‌ی فرم تبصره ماده ۱۰۰ را مطالعه کنید.
ارزش افزوده‌ی فصلی که فروش نداشتید
طبق ماده‌ی ۳۵ قانون ارزش افزوده، اظهارنامه حداکثر یک ماه پس از پایان هر دوره تسلیم می‌شود.
این تکلیف اصولاً بر مؤدیانی است که از عضویت در سامانه مؤدیان امتناع کرده‌اند.
برای عضو سامانه، بدهی هر دوره را خود سامانه در پایان دوره محاسبه می‌کند.
جریمه‌ی ندادن اظهارنامه‌ی بند الف ماده‌ی ۳۶ هم، پس از استقرار سامانه مؤدیان، فقط برای مؤدیانی است که از عضویت امتناع کرده‌اند.
ما متنی پیدا نکردیم که حکم فصلِ بی‌خرید و فروش را صریح بگوید.
برای خلاصه عملکرد فصلی و مهلت‌هایش، مقاله‌ی خلاصه عملکرد ارزش افزوده را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: برای عملکرد ۱۴۰۴، اگر مؤدی اعلام کند پرونده در تمام سال غیرفعال بوده، تسلیم اظهارنامه یا فرم «فاقد موضوعیت است»؛ وگرنه مهلت ۱۴۰۵/۰۸/۳۰ است.
۳. اشخاص حقوقی: مهلت اظهارنامه، جریمه‌ها و «اظهارنامه‌ی صفر»
ماده‌ی ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم تکلیف اشخاص حقوقی را گفته است.
آن‌ها «مکلفند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر قانونی خود را» حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت کنند.
به گفته‌ی همین ماده، حکمش «در دوران معافیت نیز جاری» است.
ماده از شخص حقوقیِ بی‌فعالیت جدا نامی نمی‌برد.
مهلت عملکرد ۱۴۰۴ اشخاص حقوقی‌ای که مهلتشان «در بازه زمانی ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ تا ۱۴۰۵/۰۴/۳۱» تمام می‌شد، طبق بند ۱ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۶ تا ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ تمدید شد و تمدید بیشتری نداشت.
برای اشخاص حقوقی دیگر، این بخشنامه تمدیدی ندارد و همان چهار ماه است.
اینکه شرکتِ بی‌فعالیت هم مشمول همین تکلیف است یا نه، کتبی از اداره‌ی امور مالیاتی‌تان بپرسید.
به حکم ماده‌ی ۱۹۲، مؤدی‌ای که «مکلف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی است» و آن را در موعد ندهد، جریمه دارد.
این جریمه برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل ۳۰٪ مالیات متعلق است و «غیر قابل بخشودگی» است.
ماده‌ی ۱۹۳ هم درباره‌ی مؤدیانی است که «مکلف به نگهداری دفاتر قانونی» هستند.
برای تسلیم نکردن ترازنامه و حساب سود و زیان یا ارائه نکردن دفاتر، برای هر یک جریمه‌ی ۲۰٪ مالیات می‌گذارد.
دفاتر هم جدا مطرح است.
اشخاص حقوقی دفتر روزنامه و کل، دستی یا الکترونیکی، نگه می‌دارند.
ما متنی پیدا نکردیم که حکم دفاتر شرکتِ بی‌فعالیت را جدا بگوید.
برای مهلت‌های دفاتر، مقاله‌ی دفاتر الکترونیکی را مطالعه کنید.
«اظهارنامه‌ی صفر» و خطای سامانه
اگر سامانه اظهارنامه‌ای را که سود و زیانش صفر است نپذیرفت، راه‌حلی هم دست‌به‌دست می‌شود: در سایر درآمدها و سایر هزینه‌ها عدد یک بنویسید.
آیین‌نامه‌ی اجرایی ماده‌ی ۲۱۹ برای مؤدیان غیرفعال حکم دارد.
تا وقتی اطلاعات یا دلایلی بر فعالیتشان به دست نیامده، ادارات «الزامی به حسابرسی» سه گروه را ندارند.
یکی کسی که عدم فعالیتش را از طریق کارپوشه یا سایر طرق اعلام کرده، یا به همین مقصود شناسه‌ی اقتصادی‌اش را غیرفعال کرده، و اظهارنامه هم نداده است.
دیگری کسی که به دلیل عدم فعالیت، ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه را همراه اظهارنامه نداده است.
سومی کسی که به دلیل عدم فعالیت، برای کل مبالغ هر یک از این صورت‌ها عدد صفر نوشته است.
اگر اطلاعات و مستندات فعالیت به دست بیاید، مالیات و جرائم متعلق با رعایت قانون قابل مطالبه است.
طبق تبصره‌ی ۴ ماده‌ی ۲۱ همان آیین‌نامه، اظهارنامه‌ای که برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی صفر ابراز کند، «به منزله تسلیم اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات قانونی» تلقی نمی‌شود.
این تبصره درباره‌ی اظهارنامه‌ی برآوردی و اعتراض ماده‌ی ۹۷ است.
ما راه‌حل عدد یک را توصیه نمی‌کنیم.
عددی را که در دفاترتان نیست، در اظهارنامه ننویسید.
اگر سامانه اظهارنامه‌ی واقعی شما را نمی‌پذیرد، پیام خطا را عیناً یادداشت کنید، از صفحه تصویر بگیرید و با اداره‌ی امور مالیاتی‌تان مطرح کنید.
هشدار: اگر قصد انحلال شرکت را دارید، این مقاله کافی نیست.
در انحلال، طبق ماده‌ی ۱۱۴، آخرین مدیران مشترکاً موظف‌اند پیش از مجمعی که برای تصمیم به انحلال دعوت شده، اظهارنامه‌ی صورت دارایی و بدهی را به اداره‌ی امور مالیاتی بدهند.
طبق ماده‌ی ۱۱۶، مدیران تصفیه مکلف‌اند ظرف شش ماه از ثبت انحلال اظهارنامه‌ی آخرین دوره‌ی عملیات را بدهند و مالیات متعلق را بپردازند.
طبق ماده‌ی ۱۱۸، تقسیم دارایی پیش از مفاصاحساب مالیاتی یا سپردن تأمین مجاز نیست.
طبق ماده‌ی ۲۱ قانون ارزش افزوده، شخص حقوقی‌ای که حکم انحلالش داده شده، تا ختم تصفیه همچنان مؤدی است و مدیران تصفیه مکلف به انجام تکالیف این قانون‌اند.
پیش از تصمیم مجمع، با مشاور حرف بزنید.
خلاصه این بخش: ماده‌ی ۱۱۰ مهلت را چهار ماه پس از سال مالیاتی می‌گذارد؛ تکلیف شرکتِ بی‌فعالیت را کتبی بپرسید و عدد ساختگی ننویسید.
۴. اظهارنامه ندادید و برگ برآوردی آمد
ماده‌ی ۹۷ درباره‌ی اشخاص حقیقی‌ای است که مکلف به تسلیم اظهارنامه‌اند.
اگر چنین کسی اظهارنامه را در مهلت قانونی و مطابق مقررات ندهد، سازمان اظهارنامه‌ی برآوردی تهیه می‌کند.
این اظهارنامه بر پایه‌ی فعالیت و اطلاعات اقتصادی مؤدی از طرح جامع مالیاتی است.
بعد مالیات را با برگ تشخیص مطالبه می‌کند.
برای اعتراض، ماده‌ی ۹۷ یک شرط گذاشته است.
اگر ظرف ۳۰ روز از ابلاغ برگ تشخیص اظهارنامه را مطابق مقررات بدهید، به اعتراضتان طبق قانون رسیدگی می‌شود.
این کار مانع جریمه‌ها و مجازات‌های ندادن اظهارنامه در موعد نیست.
اگر در مهلت قانونی از ابلاغ برگ تشخیص برآوردی، اعتراض و اظهارنامه‌ی مطابق مقررات ندهید، طبق تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۱ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹، برگ از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلق قطعی است.
این حکم درباره‌ی برگهای که به روش تبصره‌ی ۱ و قسمت اخیر تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۰۳ یا ماده‌ی ۲۰۸ ابلاغ شده، جاری نیست.
اگر غیرفعال بوده‌اید
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۳۹۹۸۹/د درباره‌ی اعتراض به همین برگه‌هاست، برای عملکرد ۱۳۹۸ و بعد از آن.
طبق بند ۴ آن، «در مواردی که مؤدی غیرفعال باشد، رسیدگی به اعتراض وی از حیث غیرفعال بودن، مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی نمی‌باشد».
تبصره‌ی ۳ ماده‌ی ۲۱ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ هم می‌گوید اگر اعتراض به برگ برآوردی «به دلیل عدم فعالیت» باشد، «الزامی به تسلیم اظهارنامه» برای پذیرش و بررسی آن نیست.
بند ۳ هم حالت دیگری دارد: در برگه، نحوه‌ی تعیین مالیات از راه اظهارنامه‌ی برآوردی صراحتاً قید نشده باشد.
آن‌وقت اعتراض «فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر» برابر قانون قابل رسیدگی است.
همین حکم برای اعتراض سیستمی‌ای است که با تأیید معاونت فناوری‌های مالیاتی امکان تسلیم اظهارنامه در آن فراهم نشده باشد.
طبق تجربه، سامانه‌ی اعتراض گاهی اعتراض به برگ برآوردی را بی‌اظهارنامه ثبت نمی‌کند.
سامانه تنها راه نیست.
طبق ماده‌ی ۱۲ دستورالعمل دادرسی مالیاتی (۵۳۳۸۰پ)، اعتراض را می‌توانید کتباً و در برابر رسید به اداره‌ی امور مالیاتی بدهید یا با پست سفارشی بفرستید.
اگر پست کنید، تاریخ تحویل به پست تاریخ تسلیم اعتراض است.
برگهای برآوردی ۱۳۹۹ بر پایه‌ی تراکنش‌های بانکی
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۴۵۴۱۸/د مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۰ برای این برگه‌ها حکم دارد.
شرطش این است که محاسبه «صرفاً بر مبنای سرجمع تراکنش‌های بانکی» بوده و مدرکی بر درآمدی بودن واریزی‌ها در زمان صدور برگ تشخیص در دسترس نبوده باشد.
در این حالت، ادارات با ماده‌ی ۲۳۸ یا ماده‌ی ۳۰ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ دوباره بررسی می‌کنند.
اگر مبلغ کمتری را بپذیرید، برگ تشخیص یا قطعی اصلاح می‌شود.
اگر نپذیرید و درآمدی بودن واریزی‌ها احراز نشود، آثار مالیاتی سرجمع مبالغ واریزی حذف می‌شود.
اگر بعداً با اسناد مثبته فعالیتِ ابرازنشده ثابت شود، طبق مواد ۲۷۴ و ۲۷۷ اقدام می‌شود.
برای مراحل کامل اعتراض، مقاله‌ی اعتراض به برگ تشخیص را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: برای برگهای برآوردی عملکرد ۱۳۹۸ و بعد، مؤدی غیرفعال برای رسیدگی به اعتراضش از حیث غیرفعال بودن، به دادن اظهارنامه نیاز ندارد؛ اگر سامانه نپذیرفت، اعتراض کتبی بدهید.
۵. گام‌به‌گام: غیرفعال کردن پرونده مالیاتی، کارتخوان و ارزش افزوده
گام اول: وضع پرونده را ببینید
صفحه‌ی نخست درگاه پرونده‌ها، پذیرنده‌های بانکی و حساب‌های بانکی شما را یک‌جا نشان می‌دهد.
در منوی «مدیریت پرداخت و پذیرنده‌ها»، «ساماندهی پذیرنده‌های بانکی» برای هر پایانه مجموع گردش هر سال را دارد.
«فهرست بدهی‌ها» در سامانه‌ی بدهی‌ها هم هر بدهی را با سال و مانده‌اش نشان می‌دهد.
پیش از هر تغییری، از این سه صفحه تصویر بگیرید.
گام دوم: حساب‌ها و کارتخوان‌ها
صفحه‌ی «اطلاعات حساب‌های بانکی» درگاه سه چیز را خودش می‌گوید.
حسابی که به پرونده وصل شود، حساب تجاری شمرده می‌شود و خودکار به بانکش اعلام می‌شود.
پس از حذف، حساب شخصی اعلام می‌شود، ولی برای مدتی که وصل بوده از دید سازمان تجاری می‌ماند.
وصل و حذف هم از داخل پرونده و «به‌روزرسانی ثبت‌نام» انجام می‌شود.
بند پ ماده‌ی ۱۰ قانون پایانه‌های فروشگاهی حکم واریزی‌ها را گفته است.
وجوه واریزی به حساب‌های تجاریِ متصل به درگاه پرداخت یا کارتخوانِ اشخاص تجاری عرضه‌کننده‌ی کالا و خدمت، فروش محسوب می‌شود.
مبالغی که صاحب حساب فقط به‌عنوان واسط می‌گیرد و می‌پردازد، حکم جدایی دارد.
پس تا حسابی به پرونده وصل است، برای کار شخصی از آن استفاده نکنید.
گام سوم: «درخواست غیرفعالسازی»
ماده‌ی ۱۳ قانون پایانه‌های فروشگاهی تکلیف توقف کارتخوان را گفته است.
اگر به هر دلیل، از جمله تعطیلی موقت یا دائم یا انحلال، بهره‌برداری از پایانه‌ی فروشگاهی متوقف شود، «مکلفید» ظرف ده روز از توقف، مراتب را از طریق کارپوشه‌ی سامانه مؤدیان، حسب مورد به سازمان یا شرکت معتمد، اعلام کنید.
اگر تعطیلی به حکم مراجع قانونی یا از قوه‌ی قهریه بوده و اطلاع دادن ممکن نبوده، تا رفع مانع از این مهلت مستثنا هستید.
در «پرونده‌های عملکرد و ارزش افزوده»، پرونده را باز کنید.
دکمه‌ی «درخواست غیرفعالسازی» را بزنید و هشدارش را کامل بخوانید.
به گفته‌ی صفحه، همه‌ی پایانه‌ها و درگاه‌های پرونده غیرفعال می‌شوند و حساب‌ها از حالت تجاری درمی‌آیند.
از صفحه‌ی آخر تصویر بگیرید و تاریخ را یادداشت کنید.
گام چهارم: گزینه‌ی ارزش افزوده
گزینه‌ی ارزش افزوده را جدا پیگیری کنید.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۲۱۳/د، گزینه‌ی شمول «در صورت احراز عدم مشمولیت» حذف و برگ قطعی اصلاحی با مبلغ صفر صادر می‌شود.
احراز بر اساس اسناد و مدارکی است که خود مؤدی ارائه می‌کند، بررسی‌های مأموران مالیاتی یا موارد دیگر.
این کاهش، به استناد ماده‌ی ۳۰ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹، «قبل یا بعد از قطعیت» پذیرفته است.
اگر مشمول نبوده‌اید، مدرکش را آماده کنید و با اداره‌ی امور مالیاتی‌تان مطرح کنید.
گام پنجم: کارتابل ابلاغ را رها نکنید
برگه‌های مالیاتی در «کارتابل ابلاغ الکترونیک» درگاه می‌آیند.
به حکم ماده‌ی ۲۳۸، به برگ تشخیص ظرف ۳۰ روز از ابلاغ می‌شود اعتراض کرد.
هر ماه کارتابل را ببینید، حتی وقتی پرونده غیرفعال است.
خلاصه این بخش: اول وضع حساب‌ها و بدهی را ببینید، بعد «درخواست غیرفعالسازی» را بزنید؛ ارزش افزوده و کارتابل ابلاغ را جدا پیگیری کنید.
۶. اشتباهات رایج درباره‌ی پرونده‌ی غیرفعال
| اشتباه | چرا مهم است | چه کنید |
|---|---|---|
| حذف حساب تجاری را همان غیرفعال کردن پرونده دانستن | در درگاه این دو کار جدا هستند | دکمه‌ی «درخواست غیرفعالسازی» را جدا بزنید |
| نوشتن عدد ساختگی برای گذشتن از خطای سامانه | عددی را که در دفاترتان نیست، در اظهارنامه آورده‌اید | خطا را ثبت کنید و با اداره مطرح کنید |
۷. چک‌لیست پرونده‌ی مالیاتی غیرفعال
| کار | وضعیت |
|---|---|
| پرونده‌ها، پذیرنده‌ها و حساب‌های وصل را در صفحه‌ی نخست درگاه دیدم | انجام شد / نشد |
| «فهرست بدهی‌ها» را دیدم | انجام شد / نشد |
| توقف کارتخوان یا پایانه را ظرف ده روز از طریق کارپوشه اعلام کردم | انجام شد / نشد |
| «درخواست غیرفعالسازی» را زدم و از صفحه‌ی آخر تصویر گرفتم | انجام شد / نشد |
| وضع گزینه‌ی ارزش افزوده را جدا روشن کردم | انجام شد / نشد |
| تکلیف اظهارنامه‌ی عملکرد هر سال را جدا روشن کردم | انجام شد / نشد |
| کارتابل ابلاغ را دست‌کم ماهی یک بار نگاه می‌کنم | انجام شد / نشد |
۸. جمع‌بندی
پرونده‌ی مالیاتی غیرفعال یعنی سه چیز جدا: پرونده، کارپوشه و ثبت‌نام ارزش افزوده.
حذف حساب تجاری هیچ‌کدام از این سه نیست.
برای عملکرد ۱۴۰۴، اگر شخص حقیقی اعلام کند پرونده‌اش در تمام سال غیرفعال بوده، تسلیم اظهارنامه یا فرم «فاقد موضوعیت است».
اگر کارتخوان یا پایانه را متوقف کردید، ظرف ده روز از طریق کارپوشه اعلام کنید.
مهلت اظهارنامه‌ی اشخاص حقوقی چهار ماه پس از پایان سال مالی است؛ تکلیف شرکتِ بی‌فعالیت را کتبی از اداره‌ی امور مالیاتی‌تان بپرسید.
اگر برای عملکرد ۱۳۹۸ و بعد برگ برآوردی آمد و غیرفعال بوده‌اید، رسیدگی از حیث غیرفعال بودن به اظهارنامه مشروط نیست.
برای دیدن همه‌ی تکالیف مالیاتی یک کسب‌وکار، مقاله‌ی تکالیف مالیاتی افراد حقیقی و حقوقی را مطالعه کنید.
۹. سوالات متداول درباره‌ی پرونده‌ی مالیاتی غیرفعال
خیر، اگر غیرفعال بودن پرونده در تمام سال را اعلام کرده باشید.
طبق جزء ۱۹ دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰، «در صورت اعلام مؤدی مبنی بر غیرفعال بودن پرونده در تمام سال»، تسلیم اظهارنامه یا فرم تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ «فاقد موضوعیت است».
این دستورالعمل برای عملکرد ۱۴۰۴ است.
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰ برای عملکرد ۱۴۰۴ پیامک را برای مؤدیانی گفته که مالیاتشان صفر محاسبه شده؛ آن‌ها لازم نیست کاری کنند.
برای پرونده‌ای که مؤدی غیرفعال بودنش در تمام سال را اعلام کرده، فقط می‌گوید تسلیم اظهارنامه یا فرم «فاقد موضوعیت است».
از پیامک برای این پرونده‌ها چیزی نمی‌گوید.
ماده‌ی ۱۱۰ اشخاص حقوقی را «مکلف» می‌داند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان «متکی به دفاتر قانونی خود» را تا چهار ماه پس از سال مالیاتی تسلیم کنند و مالیات متعلق را بپردازند.
حکم این ماده «در دوران معافیت نیز جاری» است.
ماده از شخص حقوقیِ بی‌فعالیت جدا نامی نمی‌برد.
تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۲۴ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ از سه گروه مؤدی غیرفعال نام می‌برد.
گروه اول عدم فعالیت را از طریق کارپوشه یا سایر طرق اعلام کرده، یا به همین مقصود شناسه‌ی اقتصادی را غیرفعال کرده، و اظهارنامه نداده‌اند.
دو گروه دیگر «به دلیل عدم فعالیت» صورت‌های مالی را همراه اظهارنامه نداده یا برای کل مبالغ آن‌ها صفر ابراز کرده‌اند.
تا اطلاعات یا دلایلی بر فعالیتشان به دست نیامده، ادارات «الزامی به حسابرسی» هیچ‌یک از این سه گروه را ندارند؛ با احراز فعالیت، مالیات و جرائم متعلق با رعایت مقررات قانون قابل مطالبه است.
اینکه شرکتِ بی‌فعالیت هم مشمول همین تکلیف است یا نه، کتبی از اداره‌ی امور مالیاتی‌تان بپرسید.
خیر، ما توصیه نمی‌کنیم.
عددی را که در دفاترتان نیست در اظهارنامه ننویسید.
پیام خطا را عیناً یادداشت کنید، از صفحه تصویر بگیرید و با اداره‌ی امور مالیاتی‌تان مطرح کنید.
خیر، برای رسیدگی از حیث غیرفعال بودن، به حکم بند ۴ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۳۹۹۸۹/د، که درباره‌ی برگهای برآوردی عملکرد ۱۳۹۸ و بعد است.
اگر سامانه بی‌اظهارنامه اعتراض را ثبت نکرد، طبق ماده‌ی ۱۲ دستورالعمل دادرسی مالیاتی آن را کتباً با رسید به اداره بدهید یا با پست سفارشی بفرستید.
بله، طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۴۵۴۱۸/د، برای برگهای که محاسبه‌اش «صرفاً بر مبنای سرجمع تراکنش‌های بانکی» بوده و در زمان صدور برگ تشخیص مدرکی بر درآمدی بودن واریزی‌ها در دسترس نبوده است.
اگر مبلغ کمتری را بپذیرید، برگ تشخیص یا قطعی اصلاح می‌شود.
اگر نپذیرید و درآمدی بودن واریزی‌ها احراز نشود، آثار مالیاتی سرجمع مبالغ واریزی حذف می‌شود.
حذف حساب از «به‌روزرسانی ثبت‌نام» است و غیرفعالسازی پرونده دکمه‌ی جدای «درخواست غیرفعالسازی» را دارد.
به گفته‌ی صفحه‌ی حساب‌های بانکی درگاه، حساب پس از حذف شخصی اعلام می‌شود، ولی برای مدتی که وصل بوده تجاری می‌ماند.
طبق اطلاعیه‌ی شماره‌ی ۱۳ سازمان، هر تغییری که مؤدی در سامانه‌ی ثبت‌نام بدهد، پرونده را از گام ۴ به گام ۳ می‌برد.
کارپوشه «غیرمجاز موقت» و شناسه‌های یکتای حافظه غیرفعال می‌شوند، تا اطلاعات ویرایش‌شده تأیید نهایی شود.
طبق ماده‌ی ۱۴ قانون پایانه‌ها، اگر محل فعالیت، شغل، مالکیت یا اجاره‌ی واحد کسب‌وکار را تغییر دهید، مکلفید ظرف ده روز تغییرات را از طریق کارپوشه‌تان در سامانه مؤدیان، حسب مورد به سازمان یا شرکت معتمد، اعلام کنید.
اینکه برای نشانی تازه پرونده‌ی تازه لازم است یا نه، در متن‌هایی که خواندیم نیامده است؛ از اداره‌ی امور مالیاتی‌تان بپرسید.
متن رسمی قوانین و بخشنامه‌ها
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰، مالیات مقطوع عملکرد ۱۴۰۴
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۳۹۹۸۹/د، اعتراض به برگ تشخیص ناشی از اظهارنامه‌ی برآوردی
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
