اعتراض به برگ تشخیص: برگه کجا می‌آید، فرم قواعد کجاست و بعد از برگ قطعی چه کنیم؟

اعتراض به برگ تشخیص کاری است که باید زود و درست انجامش داد.
برگ تشخیص در کارتابل ابلاغ درگاه مالیاتی‌تان آمده و عددش را قبول ندارید؟
طبق تجربه، امسال خیلی‌ها چنین برگه‌ای را بی‌آنکه کسی دفاترشان را ببیند گرفته‌اند؛ برگه‌هایی که از «رسیدگی سیستمی» آمده است.
بعضی هم پیامکی گرفته‌اند که می‌گوید «برگ قطعی» برایشان صادر شده و نمی‌دانند یعنی چه.

طبق ماده‌ی ۲۳۸، اگر به برگ تشخیص معترض باشید، ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ می‌توانید کتباً از اداره‌ی امور مالیاتی رسیدگی مجدد بخواهید.
دیر جنبیدن هم هزینه دارد.
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۴/۵۰۴ برای بدهی‌های سال ۱۴۰۰ و بعد از آن یک حساب ساده دارد.
هر ماه تأخیر در پرداخت یا ترتیب پرداخت، از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، حداکثر بخشودگی تفویض‌شده‌ی جریمه‌ها را دو واحد درصد پایین می‌آورد.
طبق ماده‌ی ۱۸۶ قانون مالیات‌های مستقیم، تمدید کارت بازرگانی و پروانه‌ی کسب هم به گواهی پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی قطعی‌شده بسته است.

در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌گوییم این دو برگه چه فرقی دارند و کجای درگاه مالیاتی می‌آیند.
بعد می‌گوییم «فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی» را کجا ببینید، اعتراض را کجا ثبت کنید و بعدش چه می‌شود.

اگر نمی‌خواهید این تکالیف را خودتان پیگیری کنید، آن‌ها را به بالنج اطلس بسپارید؛ شروع کار با اطلس رایگان است.

۱. برگ تشخیص و برگ قطعی چه فرقی دارند؟

در کارتابل ابلاغ، دو نوع برگه بیشتر از همه دیده می‌شود: برگ تشخیص و برگ قطعی.
به برگ تشخیص می‌شود اعتراض کرد؛ ماده‌ی ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم و بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۱ هر دو از همین اعتراض حرف می‌زنند.
برگ قطعی مالیات قطعی‌شده را نشان می‌دهد.
میزکار حسابرسی درگاه هم برای هر رسیدگی، «مبلغ تشخیص» و «مبلغ قطعی» را جدا نشان می‌دهد.

طبق ماده‌ی ۲۳۷ قانون مالیات‌های مستقیم، برگ تشخیص باید بر اساس مأخذ صحیح و متکی به دلایل و اطلاعات کافی تنظیم شود.
همه‌ی فعالیت‌ها و درآمدهای مربوط باید صریح در آن قید و برای مؤدی روشن باشد.

ماده‌ی ۲۳۹ می‌گوید برگ تشخیص چطور به پایان می‌رسد.
اگر ظرف ۳۰ روز قبولی‌تان را کتباً اعلام کنید، مالیات را به مأخذ برگ تشخیص بپردازید یا ترتیب پرداختش را بدهید، یا اختلاف را به شرح ماده‌ی ۲۳۸ رفع کنید، پرونده از لحاظ میزان درآمد مشمول مالیات مختومه می‌شود.
اگر ظرف ۳۰ روز کتباً اعتراض نکنید یا در مهلت ماده‌ی ۲۳۸ به اداره مراجعه نکنید، درآمد تعیین‌شده در برگ تشخیص قطعی است.

وقتی اظهارنامه نداده‌اید: برگ تشخیص برآوردی

ماده‌ی ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم درباره‌ی اشخاص حقیقی‌ای است که باید اظهارنامه بدهند.
اگر چنین کسی اظهارنامه را در مهلت قانونی و مطابق مقررات ندهد، سازمان یک اظهارنامه‌ی برآوردی تهیه می‌کند.
این اظهارنامه بر پایه‌ی فعالیت و اطلاعات اقتصادی مؤدی از طرح جامع مالیاتی است.
بعد مالیات را با برگ تشخیص مطالبه می‌کند.

برای اعتراض به چنین برگه‌ای، ماده‌ی ۹۷ یک شرط گذاشته است.
اگر ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، اظهارنامه را مطابق مقررات بدهید، به اعتراضتان طبق قانون رسیدگی می‌شود.
این کار مانع جریمه‌ها و مجازات‌های ندادن اظهارنامه در موعد نیست.

دو بخشنامه هم برای این برگه‌ها حکم دارند.
اگر غیرفعال بوده‌اید، طبق بند ۴ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۳۹۹۸۹/د، رسیدگی به اعتراضتان از حیث غیرفعال بودن، به دادن اظهارنامه مشروط نیست.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۴۵۴۱۸/د، برگ تشخیص برآوردی ۱۳۹۹ که فقط بر سرجمع تراکنش‌های بانکی تکیه دارد و مدرکی بر درآمدی بودنشان نبوده، با ماده‌ی ۲۳۸ یا ماده‌ی ۳۰ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ دوباره دیده می‌شود.
اگر مبلغ کمتری را بپذیرید، برگ تشخیص یا قطعی اصلاح می‌شود؛ اگر نپذیرید و درآمدی بودن واریزی‌ها احراز نشود، آثار مالیاتی آن‌ها حذف می‌شود.

برگ قطعی بی‌آنکه برگ تشخیص دیده باشید

گاهی برگ قطعی می‌آید و برگ تشخیصی در کار نبوده است.
چند حالتِ آن در متن‌های رسمی آمده است:

• مالیات مقطوع تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰: برای عملکرد ۱۴۰۳، مالیات مقطوعی که پذیرفته شده، قطعی است.
  در دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰ برای عملکرد ۱۴۰۴ هم، مؤدی‌ای که مالیات مقطوع را نپذیرد، تا ۱۴۰۵/۰۸/۳۰ اظهارنامه می‌دهد.
  وگرنه برگ قطعی بر اساس همان مالیات مقطوع صادر می‌شود.
• اظهارنامه‌ی آماده‌ی تأییدشده: همان دستورالعمل برای صاحبان مشاغل گروه اول تا سوم با فروش بیش از سقف که تکالیف قانون پایانه‌ها را انجام داده‌اند، اظهارنامه را از داده‌ی سامانه مؤدیان تهیه می‌کند.
  اگر مؤدی آن را در موعد تأیید و تسلیم کند و با پایگاه اطلاعاتی سازمان مغایرت نداشته باشد، کم‌ریسک و بدون رسیدگی پذیرفته می‌شود.
  بعد برگ قطعی صادر می‌شود.
• مالیاتی که خودتان پذیرفته‌اید: طبق تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۱۰، آن قسمت از مالیات که در اظهارنامه پذیرفته‌اید، مالیات قطعی شمرده می‌شود.
  این مبلغ از راه عملیات اجرایی قابل وصول است.

پیامکی که می‌گوید «برگ قطعی اظهارنامه‌ی مالیات بر مشاغل برای شما صادر شد»، شما را به همین برگه در کارتابل ابلاغ می‌فرستد.
پیامک رسمی سازمان هم فقط از سرشماره‌ی MALIAT می‌آید.

خلاصه این بخش: اگر ظرف ۳۰ روز کتباً اعتراض نکنید، درآمد برگ تشخیص قطعی است؛ برگ قطعی را گاهی بی‌برگ تشخیص هم می‌گیرید.

۲. برگه کجا می‌آید و کِی ابلاغ‌شده حساب می‌شود؟

برگه‌های مالیاتی در درگاه ملی خدمات الکترونیکی مالیاتی، به نشانی my.tax.gov.ir، می‌آیند.
جایشان «کارتابل ابلاغ الکترونیک» است.
صفحه‌ی نخست درگاه شمار برگه‌های این کارتابل را نشان می‌دهد؛ کل و جدید.
پیوند خود کارتابل هم در دسترسی‌های سریع پایین همان صفحه است.

کارتابل دو زبانه دارد: «برگه‌های جدید» و «برگه‌های مشاهده شده».
برای هر برگه، تاریخ صدور و تاریخ ابلاغ الکترونیک را جدا نشان می‌دهد.
برگ تشخیص، برگ قطعی و فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی، همه همین‌جا می‌آیند.

تاریخ ابلاغ برگه‌ی الکترونیکی را دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۱/۵۳۱ و اصلاحیه‌هایش تعیین کرده‌اند.
اگر رضایت نداده‌اید که بارگذاری برگه ابلاغ به شخص شما باشد، طبق اصلاحیه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۲۶، تاریخ ابلاغ الکترونیکی «تاریخ رویت اوراق در سامانه» است.
اگر برگه را ظرف ده روز از بارگذاری نبینید، ابلاغ طبق فصل ابلاغ قانون مالیات‌های مستقیم انجام می‌شود.
اگر پذیرفته باشید که بارگذاری برگه در حساب کاربری ابلاغ به شخص شما باشد، روز یازدهم پس از بارگذاری یا روز دیدن برگه، هر کدام زودتر باشد، تاریخ ابلاغ است.
در این حالت سازمان ظرف ده روز از بارگذاری، سه پیامک اطلاع‌رسانی می‌فرستد.

طبق تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۲۰۸، در متن برگه‌ی ابلاغ‌شده باید محل مراجعه، مهلت و تکلیف قانونی شما نوشته شده باشد.
طبق تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده، برای اعضای سامانه مؤدیان، سازمان باید اوراق ابلاغ‌شده را در کارپوشه هم بارگذاری کند.

هشدار: سامانه زمان دیده‌شدن برگه را ثبت می‌کند.
همان روزی که برگه را باز می‌کنید، تاریخ ابلاغ را از ستون خود کارتابل یادداشت کنید.
از برگه و از این ستون تصویر بگیرید.

اعتراض به درستی ابلاغ الکترونیکی در دو حالت مجاز است و در هیئت ماده‌ی ۲۱۶ رسیدگی می‌شود.
یکی اینکه با دلیل و مدرک ثابت کنید به سبب دسترسی‌نداشتن به سامانه یا نقص آن از بارگذاری برگه خبردار نشده‌اید.
دیگری اینکه ابلاغ وقتی انجام شده که حساب کاربری شما باید غیرفعال می‌بود.

همین صفحه‌ی نخست یک کلید «فعال‌سازی ابلاغ الکترونیک» هم دارد.
اثر این کلید را پیش از زدن از اداره‌ی مالیاتی‌تان بپرسید.

خلاصه این بخش: برگه‌ها در «کارتابل ابلاغ الکترونیک» می‌آیند؛ اگر به ابلاغ الکترونیکی رضایت نداده‌اید، تاریخ دیدن برگه در سامانه تاریخ ابلاغ است؛ اگر ظرف ده روز نبینید، ابلاغ طبق فصل ابلاغ قانون انجام می‌شود.

۳. «فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی» چیست و کجاست؟

عدد برگ تشخیص سیستمی را با «فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی» می‌شود فهمید؛ این فرم یکی از انواع برگه در کارتابل ابلاغ است.
طبق تجربه، محاسبه‌ی برگ سیستمی در همین فرم آمده و فرم گاهی چند روز بعد از خود برگ تشخیص می‌رسد.
اگر هنوز نیامده، پیش از نوشتن لایحه صبر کنید یا از اداره‌ی مالیاتی‌تان بخواهید.

وقتی فرم را باز کردید، هر ردیف را با سوابق خودتان بسنجید.
طبق تجربه، ردیف‌های این فرم از داده‌هایی مثل گردش بانکی، فروش سامانه مؤدیان و گزارش‌های دیگران در سامانه‌ی ۱۶۹ می‌آید.
ردیفی که با سوابقتان نمی‌خواند، همان چیزی است که در اعتراض باید درباره‌اش بنویسید و مدرک بیاورید.

طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۵۱۹۵۷/د، در رسیدگی به اعتراض به برگ تشخیص سیستمی، فرم قواعد و محاسبات و داده‌های سامانه مؤدیان، سامانه‌ی ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر، سامانه‌ی ستاره و سامانه‌ی مجد باید بررسی و بازنگری شود.
اگر رسیدگی به درآمدی بیشتر از عدد برگ سیستمی برسد، مراجع فقط تا همان عدد حق اظهارنظر دارند و برای مازاد باید برگ تشخیص متمم صادر شود.
اگر در رسیدگی ثابت شود مازاد درآمد از کتمان بوده یا هزینه‌ها غیرواقعی، مالیات آن جریمه‌ی بخشش‌ناپذیر ماده‌ی ۱۹۲ را دارد.

اگر عدد برگه از اشتباه محاسبه آمده باشد، طبق ماده‌ی ۳۰ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ اصلاح می‌شود.
اصلاحی که مالیات را کم کند، قبل یا بعد از قطعیت و بی‌رعایت مرور زمان ممکن است و برگه‌ی اصلاحی صادر می‌شود.
طبق ماده‌ی ۲۳۷ هم، اگر از نحوه‌ی تشخیص مالیات بپرسید، امضاکنندگان برگ تشخیص مکلف‌اند جزئیات گزارش مبنای آن را به شما اعلام کنند.

برای عددی که از گزارش‌های دیگران در سامانه‌ی ۱۶۹ آمده، بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۱ حکم دارد.
این بخشنامه درباره‌ی داده‌ای است که بخش خصوصی یا اشخاص غیردولتی و غیرعمومی ثبت کرده‌اند، و درباره‌ی بارنامه‌ها.
در مرحله‌ی ماده‌ی ۲۳۸، به اشتباه بودن اطلاعاتی که به شما منتسب شده اعتراض می‌کنید.
اگر سند مثبته‌ای برای رد اعتراضتان به دست نیاید، از برگ تشخیص رفع تعرض می‌شود.

برای واکنش به اطلاعیه‌های خرید و فروش، مقاله‌ی پیامک ۱۶۹ مکرر را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: پیش از اعتراض، فرم قواعد و محاسبات را از کارتابل بگیرید و ردیف‌به‌ردیف با سوابقتان بسنجید.

۴. گام‌به‌گام: اعتراض را کجای درگاه ثبت کنید؟

طبق ماده‌ی ۲۳۸، اگر به برگ تشخیص معترض باشید، می‌توانید ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، خودتان یا با وکیل تام‌الاختیار، با ارائه‌ی دلایل و اسناد و مدارک، کتباً از اداره‌ی امور مالیاتی رسیدگی مجدد بخواهید.

گام اول: برگه و فرم محاسبه را کنار هم بگذارید

برگ تشخیص و فرم قواعد و محاسبات را از کارتابل ابلاغ بگیرید.
تاریخ ابلاغ برگه را کنار دستتان بنویسید.
فهرست ردیف‌هایی را که قبول ندارید، با مدرک هر کدام آماده کنید.

گام دوم: سامانه‌ی «اعتراض و شکایت»

در منوی «درخواست‌ها»ی درگاه، خدمت «ثبت اعتراضات و انصراف از آن» را بزنید.
با همان ورود به سامانه‌ی «اعتراض و شکایت» می‌روید.
پرونده‌تان را انتخاب کنید.

این سامانه چهار گزینه دارد:

• «ثبت اعتراض به ممیز کل»؛ برای اعتراض به برگ تشخیص، همین را بزنید.
• «شکایت به هیئت حل اختلاف»، که مرحله‌ی تجدید نظر است.
• «شکایت به شورای عالی مالیاتی».
• پیگیری اعتراض‌ها و شکایت‌های قبلی، دیدن نتیجه‌ی رأی و انصراف از اعتراض.

گام سوم: فرم اعتراض و لایحه

طبق تجربه، فرم با وارد کردن شماره‌ی برگه شروع می‌شود.
بنویسید به کدام ردیف اعتراض دارید و چرا.
مدرک هر ادعا را پیوست کنید؛ قرارداد، صورتحساب الکترونیکی، رسید پرداخت یا گردش حساب.
کد رهگیری را نگه دارید و از صفحه‌ی آخر تصویر بگیرید.

در لایحه، نام مؤدی، شماره‌ی اقتصادی یا ملی، موضوع اعتراض و خواسته‌تان از هیئت را حتماً بنویسید؛ بی این چهار مورد، اعتراض شمرده نمی‌شود.
طبق ماده‌ی ۲۴۴، هم‌زمان با اعتراض به برگ تشخیص، یکی از مراجع بند ۳ این ماده را نماینده‌ی خود در هیئت معرفی می‌کنید.
اگر معرفی نکنید، یک نفر از میان آن نمایندگان انتخاب می‌شود.

اگر سامانه اعتراض را ثبت نکرد

طبق تجربه، ثبت اعتراض در روزهای آخر گاهی با خطای سامانه روبه‌رو می‌شود.
پیام‌هایی مثل «امکان ثبت اعتراض وجود ندارد» یا «این نامه هنوز تحویل داده نشده» از همین دست است.
برای همین کار را به روز آخر نگذارید.

سامانه تنها راه نیست.
طبق ماده‌ی ۱۲ دستورالعمل دادرسی مالیاتی (۵۳۳۸۰پ)، اعتراض را می‌توانید کتباً و در برابر رسید به اداره‌ی امور مالیاتی بدهید، با پست سفارشی بفرستید یا در سامانه ثبت کنید.
اگر پست کنید، تاریخ تحویل به پست تاریخ تسلیم اعتراض است.
اداره هم مکلف است اعتراض را ثبت کند و رسید بدهد.

هشدار: متن پیام خطا را عیناً یادداشت کنید و از صفحه تصویر بگیرید.
اگر روز آخر است، اعتراض کتبی را همان روز به اداره بدهید و رسید بگیرید، یا با پست سفارشی بفرستید.

خلاصه این بخش: درگاه، «درخواست‌ها»، «ثبت اعتراضات و انصراف از آن»، «ثبت اعتراض به ممیز کل».

۵. بعد از ثبت اعتراض چه می‌شود؟

رسیدگی ماده‌ی ۲۳۸

مسئولان اداره باید پس از ثبت درخواست، ظرف مهلتی که از ۴۵ روز از تاریخ ثبت بیشتر نباشد، رسیدگی کنند.
اگر نظرشان در تعدیل درآمد را بپذیرید، درآمد تعدیل‌شده قطعی است.
وگرنه، برای مابه‌التفاوت تا مبلغ مورد اعتراض شما، پرونده به هیئت حل اختلاف مالیاتی می‌رود.
اگر مدارکتان را مؤثر ندانند هم، باید دلیلش را در پرونده بنویسند و پرونده را به هیئت بفرستند.

پس در همین مهلت با لایحه و مدرک‌هایتان به اداره بروید و ردیف‌به‌ردیف دفاع کنید.
اگر توافقی شد، متنش را دقیق بخوانید و تا ثبتش در سامانه پیگیری کنید.

هیئت حل اختلاف مالیاتی

وقت جلسه‌ی هیئت باید به شما ابلاغ شود و فاصله‌ی ابلاغ تا جلسه کمتر از ده روز نباشد، مگر به درخواست خودتان.
نیامدن شما مانع رسیدگی و صدور رأی نیست.
شما یا نماینده‌ی قانونی‌تان می‌توانید در جلسه‌ی هیئت حاضر باشید و کتبی یا شفاهی دفاع کنید.
سازمان باید دست‌کم یک هفته پیش از جلسه، دسترسی کامل شما به پرونده را فراهم کند.

رأی هیئت بدوی قطعی است، مگر ظرف ۲۰ روز از ابلاغ کتباً به آن اعتراض شود؛ آن وقت پرونده به هیئت تجدید نظر می‌رود و رأی آن قطعی است.
در سامانه‌ی «اعتراض و شکایت»، گزینه‌ی «شکایت به هیئت حل اختلاف» برای همین مرحله‌ی تجدید نظر است.
اگر شکایتتان در هیئت تجدید نظر یا شورای عالی مالیاتی رد شود، برای هر مرحله یک درصد تفاوت مالیات رأی و مالیات ابرازی اظهارنامه، هزینه‌ی رسیدگی دارد.

طبق ماده‌های ۴۸ تا ۵۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده، ماده‌های ۲۳۸، ۲۴۴ و ۲۵۱ و تبصره‌ی ماده‌ی ۲۳۹ قانون مالیات‌های مستقیم به ارزش افزوده هم تسری دارد.

اگر برگ تشخیص برآوردی به روش تبصره‌ی ۱ و قسمت اخیر تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۰۳ یا ماده‌ی ۲۰۸ ابلاغ شده و کاری نکرده‌اید

ماده‌ی ۹۷، که درباره‌ی برگ تشخیص برآوردی است، حکم تبصره‌ی ماده‌ی ۲۳۹ را در اجرای خودش جاری می‌داند.
طبق این حکم، اگر برگ تشخیص به روش تبصره‌ی ۱ و قسمت اخیر تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۲۰۳ یا ماده‌ی ۲۰۸ ابلاغ شده و به شرح ماده‌ی ۲۳۹ اقدامی نکرده‌اید، معترض شناخته می‌شوید.
پرونده‌تان برای رسیدگی به هیئت حل اختلاف مالیاتی می‌رود.

خلاصه این بخش: اداره باید حداکثر ظرف ۴۵ روز از ثبت اعتراض رسیدگی کند؛ اگر توافق نشد، پرونده به هیئت می‌رود و رأی بدوی ۲۰ روز جای تجدید نظر دارد.

۶. برگ قطعی آمده؛ حالا چه؟

اول در «میزکار مؤدی» سامانه‌ی حسابرسی ببینید پرونده در چه وضعی است؛ مبلغ تشخیص، مبلغ قطعی و تاریخ قطعی‌سازی را نشان می‌دهد.
فهرست بدهی‌ها هم در سامانه‌ی «بدهی‌ها و گواهی ماده‌ی ۱۸۶» است.

پرداخت، تقسیط و بخشودگی

مواد ۲۱۰ و ۲۱۱ قانون مالیات‌های مستقیم مرحله‌ی بعد را گفته‌اند: برای بدهی قطعی برگ اجرایی صادر می‌شود.
از آن پس یک ماه برای پرداخت یا ترتیب پرداخت فرصت هست.
بعد از آن، توقیف به اندازه‌ی بدهی و ۱۰ درصد آن پیش می‌آید.

به حکم ماده‌ی ۱۶۷، مؤدیانی که نمی‌توانند مالیات را یک‌جا بپردازند، از تاریخ ابلاغ مالیات قطعی تا سه سال تقسیط می‌گیرند.
طبق دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۴/۵۰۴، بخشودگی جریمه حداکثر است، نه حق؛ این حداکثر برای عملکرد یا دوره‌ی ۱۴۰۳ و بعد از آن ۱۰۰ درصد است.
پرداخت یا ترتیب پرداخت بعد از یک ماه از ابلاغ برگ اجرایی، ده واحد درصد از آن کم می‌کند.
تأخیر از ابلاغ برگ تشخیص هم، برای بدهی‌های ۱۴۰۰ به بعد، ماهی دو واحد کم می‌کند تا حداکثر به ۳۰ درصد در پرداخت و ۲۰ درصد در ترتیب پرداخت برسد.
درخواست بخشودگی در منوی «درخواست‌ها»ی درگاه است.

اگر بدهی قطعی را نپردازید

ماده‌ی ۱۸۶ صدور، تجدید یا تمدید کارت بازرگانی و پروانه‌ی کسب یا کار را به گواهی پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی قطعی‌شده بسته است.
به گفته‌ی تبصره‌ی ۱ همان ماده، تسهیلات بانکی به اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل هم همین گواهی را می‌خواهد.

راه‌هایی که بعد از قطعیت هم هست

از رأی قطعی هیئت تجدید نظر می‌شود ظرف دو ماه از ابلاغ، به استناد رعایت‌نشدن قوانین و مقررات یا نقص رسیدگی، به شورای عالی مالیاتی اعتراض کرد.
رأی بدوی‌ای که با اعتراض‌نکردن قطعی شده، این راه را ندارد.

برای مالیات قطعی‌ای که در مرجع دیگری قابل طرح نیست، می‌توانید با مدرک و دلیل کافی از غیرعادلانه بودنش شکایت کنید (ماده‌ی ۲۵۱ مکرر).
شکایت در سامانه‌ی «دادما» ثبت می‌شود و وزیر می‌تواند آن را به هیئت سه‌نفره بفرستد.
رأی این هیئت قطعی است و برای اشخاص داخل کشور سه ماه، و برای مقیم خارج شش ماه، از ابلاغ در دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.

شکایت از اقدامات اجرایی وصول مالیات در هیئت ماده‌ی ۲۱۶ رسیدگی می‌شود، به فوریت و خارج از نوبت.
در مالیات‌های مستقیم، اگر وصول پیش از قطعیت اجرا شده باشد، هیئت می‌تواند اجراییه را باطل کند.
اصلاح کاهنده‌ی اشتباه محاسبه هم، که در بخش ۳ آمد، بعد از قطعیت ممکن است.

یک حالت خاص هم در متن‌های رسمی آمده است:

• ارزش افزوده برای کسی که مشمول نبوده: طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۲۱۳/د، «در صورت احراز عدم مشمولیت»، گزینه‌ی شمول ارزش افزوده حذف می‌شود.
  بعد «برگ قطعی مالیات و عوارض اصلاحی (با مبلغ صفر)» صادر می‌شود.
  مبنای آن ماده‌ی ۳۰ آیین‌نامه‌ی ماده‌ی ۲۱۹ است، که کاهش را «قبل یا بعد از قطعیت» می‌پذیرد.

خلاصه این بخش: وضعیت را در میزکار حسابرسی ببینید و برای پرداخت یا تقسیط زود اقدام کنید.

۷. توصیه‌های عملی

• هر هفته کارتابل ابلاغ الکترونیک را نگاه کنید، نه فقط وقتی پیامک می‌آید.
• در مرحله‌ی هیئت، طبق تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۲۴۷، مالیات مورد قبول را بپردازید و به مازادش در مهلت اعتراض کنید.

۸. چک‌لیست اعتراض به برگ تشخیص

کار	وضعیت
برگ تشخیص را در کارتابل ابلاغ دیدم و تاریخ ابلاغش را یادداشت کردم	انجام شد / نشد
فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی را گرفتم	انجام شد / نشد
اعتراض را ظرف ۳۰ روز از ابلاغ ثبت کردم و کد رهگیری یا رسید را نگه داشتم	انجام شد / نشد
در مهلت ۴۵ روزه با لایحه و مدرک به اداره رفتم	انجام شد / نشد

۹. جمع‌بندی

به برگ تشخیص ظرف ۳۰ روز از ابلاغ می‌شود اعتراض کرد؛ وگرنه در مالیات‌های مستقیم درآمد آن قطعی است.
برگ قطعی مالیات قطعی‌شده را نشان می‌دهد؛ تقسیط و بخشودگی از آن به بعد مطرح است.
هر دو در «کارتابل ابلاغ الکترونیک» درگاه my.tax.gov.ir می‌آیند و سامانه زمان باز کردنشان را ثبت می‌کند.

• تاریخ ابلاغ را همان روز یادداشت کنید.
• اعتراض را ظرف ۳۰ روز در «ثبت اعتراض به ممیز کل» ثبت کنید، یا کتبی به اداره بدهید، و به روز آخر نگذارید.
• بعد از قطعی شدن، برای پرداخت، تقسیط و بخشودگی زود اقدام کنید.

برای دیدن همه‌ی تکالیف مالیاتی یک کسب‌وکار، مقاله‌ی تکالیف مالیاتی افراد حقیقی و حقوقی را مطالعه کنید.

۱۰. سوالات متداول درباره‌ی برگ تشخیص و برگ قطعی

متن رسمی قوانین و بخشنامه‌ها

قانون مالیات‌های مستقیم

بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۱، رسیدگی به اعتراض به اطلاعیه‌های خرید و فروش و بارنامه

دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۴/۵۰۴، بخشودگی جرائم