معافیت مالیاتی کسب‌وکار یعنی درآمدی که قانون، با شرط‌هایش، از مالیات بیرون گذاشته است.
پرسش صاحب مغازه، فریلنسر، شرکت تولیدی و استارتاپ دانش‌بنیان، هر کدام به جای دیگری از قانون می‌رسد.
رقم بعضی معافیت‌ها را هم قانون بودجه‌ی هر سال جدا می‌گذارد.
اشتباه در شرط‌ها هزینه‌ی واقعی دارد.
شرکت دانش‌بنیانی که اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان را در موعد ندهد، معافیت همان سال را از دست می‌دهد.
طبق ماده‌ی ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم، مؤدی‌ای که مکلف به دادن اظهارنامه است و آن را در موعد ندهد، جریمه‌ی بخشش‌ناپذیر دارد.
این جریمه برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل ۳۰ درصد مالیات متعلق است.
در این مقاله می‌گوییم چه چیزی معافیت را نگه می‌دارد یا از بین می‌برد.
بعد معافیت‌هایی را که بیشتر پرسیده می‌شوند، یکی‌یکی مرور می‌کنیم.
معافیت ماده‌ی ۱۰۱ صاحبان مشاغل، معافیت حقوق، دانش‌بنیان و پارک، و نرخ صفر تولیدی‌ها در آن است.
خلاصه مقاله در یک نگاه
اگر فرصت کافی برای مطالعه کل مقاله را ندارید، جدول زیر چکیده‌ی معافیت‌هایی را که کسب‌وکارها بیشتر می‌پرسند نشان می‌دهد:
| موضوع | نکته‌ی کلیدی | مستند |
|---|---|---|
| شرط معافیت در بند ت ماده‌ی ۱۳۲ | تسلیم اظهارنامه‌ی مالیاتی در موقع مقرر قانونی، برای اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در مناطق آزاد و سایر مناطق کشور | بند ت ماده‌ی ۱۳۲ قانون مالیات‌های مستقیم |
| معافیت ماده‌ی ۱۰۱ صاحبان مشاغل | بودجه‌ی ۱۴۰۴: ۲٬۰۰۰ میلیون ریال؛ جدول بودجه‌ی ۱۴۰۵: ۲٬۸۰۰ میلیون ریال؛ هیچ‌کدام سال عملکرد را نمی‌گوید؛ شرط: اظهارنامه طبق مقررات و در موعد مقرر | ماده‌ی ۱۰۱؛ بند ث تبصره‌ی ۱ بودجه‌ی ۱۴۰۴؛ ردیف ۱-۵-۲ بودجه‌ی ۱۴۰۵ |
| معافیت مالیات حقوق ۱۴۰۵ | سالانه ۴٬۸۰۰ میلیون ریال (ماهانه ۴۰۰ میلیون ریال) | قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵ |
| معافیت ماده‌ی ۸۴ در ۱۴۰۴ | ۲٬۸۸۰ میلیون ریال | قانون بودجه‌ی ۱۴۰۴ |
| شرکت دانش‌بنیان | معافیت برای درآمد تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان، نه هر درآمدی؛ ندادن اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد، معافیت همان سال را از بین می‌برد | دستورالعمل ۲۴/۱۷۳۲۹۵؛ شیوه‌نامه‌ی تخصیص حمایت‌های مالیاتی |
| واحد فناوری مستقر در پارک، ایجادشده با مجوز وزارت علوم | معافیت درآمد فعالیت‌های مندرج در مجوز که صرفاً در پارک تحقق می‌یابد، از تاریخ صدور مجوز مدیریت پارک | بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۱۳ |
| کارکنان شاغل در پارک | حقوق کارکنان ستاد پارک و شرکت‌های فناور فعال مستقر در پارک‌های دارای مجوز وزارت علوم یا بهداشت، از ۱۴۰۱/۰۳/۲۱ مشمول معافیت ماده‌ی ۹۱ است؛ فهرستشان را رئیس پارک تعیین می‌کند | ماده‌ی ۱۰ اصلاحی قانون حمایت از دانش‌بنیان‌ها |
| کاهش نرخ تولیدی‌ها در بودجه‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ | شامل شخص حقوقی‌ای هم می‌شود که پروانه‌ی بهره‌برداری‌اش در همان سال‌ها صادر شده، برای کل سال مربوط و با رعایت بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۱/۳۹ | بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۸ |
| پلمب دیرهنگام دفاتر | به‌تنهایی معافیت‌ها را از بین نمی‌برد، اگر اظهارنامه و دفاتر در موعد ارائه شوند | بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۲ |
| حساب تجاری اعلام‌نشده | از دست رفتن معافیت‌ها؛ ولی اگر درآمدش در اظهارنامه‌ی به‌موقع آمده باشد، بند پ اعمال نمی‌شود، و محرومیت از معافیت‌های سالانه فقط وقتی است که در کل سال تکلیف را انجام نداده باشید | بند پ ماده‌ی ۲۲ قانون پایانه‌ها؛ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۲ |
| بزرگ‌ترین اشتباه رایج | معافیت را خودکار فرض کردن و اظهارنامه را به روزهای آخر گذاشتن | |
آخرین تطبیق با قانون و بخشنامه‌ها: ۱۶ آبان ۱۴۰۵
۱. اظهارنامه‌ی به‌موقع و آنچه معافیت را از بین می‌برد
سه حکم جدا در قانون مالیات‌های مستقیم معافیت را به دادن اظهارنامه یا دفاتر بسته است.
دامنه‌ی هرکدام فرق دارد.
طبق بند ت ماده‌ی ۱۳۲ قانون مالیات‌های مستقیم، شرط برخورداری از هر معافیت مالیاتی، برای اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در مناطق آزاد و سایر مناطق کشور، تسلیم اظهارنامه‌ی مالیاتی در موقع مقرر قانونی است.
اظهارنامه‌ی اشخاص حقوقی ترازنامه و حساب سود و زیان را هم، طبق نمونه‌ی سازمان، دارد.
طبق تبصره‌ی ماده‌ی ۱۹۳، ندادن اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان در دوره‌ی معافیت، باعث می‌شود از معافیت مقرر در همان سال استفاده نکنید.
تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۱۴۶ مکرر هم ارائه‌ی اظهارنامه، دفاتر یا اسناد و مدارک موضوع ماده‌ی ۹۵ را «در موعد مقرر»، به ترتیبی که سازمان اعلام می‌کند، شرط برخورداری از نرخ صفر و هر معافیت یا مشوق مالیاتی این قانون و سایر قوانین می‌داند.
اگر آن‌ها را ارائه نکنید، طبق همین تبصره مشمول مالیات، جریمه و مجازات قانون می‌شوید.
این حکم درباره‌ی مشمولان ماده‌های ۱۴۴ و ۱۴۵ و بندهای الف، ب و ز ماده‌ی ۱۳۹ جاری نیست.
اجرایش برای اشخاص حقیقی مشمول ماده‌ی ۸۱ هم تدریجی و حسب اعلام سازمان است.
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۲ درباره‌ی شرط تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۱۴۶ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم یک گشایش دارد.
به گفته‌ی آن، ارائه‌ی بخشی از اسناد یا بخشی از مدارک، از حیث مقررات این تبصره کافی است.
پس این امر هم «موجب محرومیت از نرخ صفر و هرگونه معافیت یا مشوق مالیاتی نخواهد بود».
برای شرکت دانش‌بنیان، شیوه‌نامه‌ی تخصیص حمایت‌های مالیاتی همین را جدا نوشته است.
معافیت دانش‌بنیان فقط با تسلیم اظهارنامه‌ی عملکرد و ارسال اطلاعات آن به معاونت علمی بررسی می‌شود.
ندادن اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد هم معافیت همان سال را از بین می‌برد.
مهلت اظهارنامه‌ی عملکرد ۱۴۰۴
- مهلت قانونی: صاحبان مشاغل تا پایان خرداد سال بعد (ماده‌ی ۱۰۰) و اشخاص حقوقی تا چهار ماه پس از پایان سال مالی (ماده‌ی ۱۱۰).
- عملکرد ۱۴۰۴: اشخاص حقوقی تا ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ و بدون تمدید بیشتر.
صاحبان مشاغل و فرم تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ تا ۱۴۰۵/۰۸/۳۰.
اگر صاحب مشاغلید و اظهارنامه‌ی ۱۴۰۴ را هنوز نداده‌اید، تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ وقت دارید.
اگر اظهارنامه‌ی فرستاده‌شده اشتباه دارد، مقاله‌ی اصلاح اظهارنامه عملکرد را ببینید.
چه چیزی معافیت را از بین می‌برد و چه چیزی نه؟
- پلمب دیرهنگام دفاتر: پلمب پس از شروع سال به‌تنهایی معافیت‌ها را از بین نمی‌برد، اگر اظهارنامه و دفاتر در موعد ارائه شوند.
دفاتر قانونی پیش از آنکه چیزی در آن نوشته شود و پیش از سال مالی پلمب می‌شوند. - حساب تجاری، درگاه یا کارتخوانِ اعلام‌نشده: بند پ ماده‌ی ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، جز جریمه، از دست رفتن معافیت‌ها را هم دارد.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۲، اگر پول فروش به حساب اعلام‌نشده رفته ولی درآمدش در اظهارنامه‌ی به‌موقع آمده، بند پ اعمال نمی‌شود.
محرومیت از معافیت‌های سالانه هم فقط وقتی است که در کل سال تکلیف را انجام نداده باشید. - مالیات مقطوع با فروش بیش از سقف: دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰ حالتی را پیش‌بینی کرده که بعداً سند معتبری نشان دهد فروش ۱۴۰۴ از سقف بیشتر بوده است.
در این حالت مؤدی مشمول تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ نبوده است.
آن وقت مالیات طبق ماده‌ی ۹۷ با جرایم، از جمله جریمه‌ی ندادن اظهارنامه، و بدون معافیت‌ها و نرخ صفر، از جمله ماده‌ی ۱۰۱، مطالبه می‌شود.
خلاصه این بخش: معافیت را خودکار فرض نکنید؛ اظهارنامه و دفاتر را در موعد بدهید و حساب‌های فروشتان را اعلام کنید.
۲. معافیت ماده‌ی ۱۰۱ صاحبان مشاغل
طبق ماده‌ی ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد سالانه‌ی مشمول مالیات صاحبان مشاغل، اگر اظهارنامه‌ی خود را طبق مقررات و در موعد مقرر تسلیم کرده باشند، «تا میزان معافیت موضوع ماده (۸۴)» معاف است.
مازاد آن به نرخ‌های ماده‌ی ۱۳۱ مالیات دارد.
شرط اظهارنامه برای عملکرد ۱۳۸۲ به بعد جاری است.
رقم این معافیت، بیش از هر معافیت دیگری، پرسیده می‌شود.
قانون بودجه‌ی ۱۴۰۴، در بند ث تبصره‌ی ۱، میزان معافیت ماده‌ی ۱۰۱ را ۲٬۰۰۰ میلیون ریال (۲۰۰ میلیون تومان) تعیین کرده است.
جدول الزامات منابع قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵، در ردیف ۱-۵-۲، حداکثر این معافیت را ۲٬۸۰۰ میلیون ریال (۲۸۰ میلیون تومان) گذاشته است.
هیچ‌کدام از این دو متن نمی‌گوید عددش برای عملکرد کدام سال است.
ماده‌ی ۱۰۱ خودش معافیت را «تا میزان معافیت موضوع ماده (۸۴)» می‌گذارد؛ معافیت ماده‌ی ۸۴ در ۱۴۰۴، طبق بند ز همان تبصره‌ی بودجه، ۲٬۸۸۰ و در ۱۴۰۵، طبق ردیف ۱-۱ جدول، ۴٬۸۰۰ میلیون ریال است.
رقمی را که برای اظهارنامه‌تان به کار می‌رود، کتبی از اداره‌ی امور مالیاتی بپرسید.
در مشارکت مدنی، اختیاری یا قهری، شرکا حداکثر از دو معافیت استفاده می‌کنند و مبلغ معافیت به‌طور مساوی میانشان تقسیم می‌شود.
شریک‌هایی که زن و شوهرند، از این نظر یک شریک شمرده می‌شوند و معافیت به زوج داده می‌شود.
کسی که بیش از یک واحد شغلی دارد، درآمد همه‌ی واحدهایش با کسر فقط یک معافیت مشمول مالیات می‌شود (تبصره‌های ۱ و ۲ ماده‌ی ۱۰۱).
اگر فرم مالیات مقطوع ۱۴۰۴ برایتان آمده است
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۵/۶۰ درباره‌ی صاحب مشاغل انفرادی یا مشارکتی است که فروش خالص کالا و خدماتش در ۱۴۰۴ حداکثر ۷۲۰٬۰۰۰ میلیون ریال است.
اگر فرم مالیات مقطوع او در my.tax.gov.ir بارگذاری شود، از دفاتر، اسناد و اظهارنامه معاف است.
شرطش این است که اظهارنامه ندهد.
فروش بیش از سقف، یا سهم درآمد یا فروش مشارکت مدنی بیش از سقف، مستثناست.
مؤدی‌ای که فرم را نپذیرد، تا ۱۴۰۵/۰۸/۳۰ اظهارنامه می‌دهد؛ وگرنه برگ قطعی بر اساس همان مالیات مقطوع صادر می‌شود.
برای فرم مالیات مقطوع و تصمیم میان فرم و اظهارنامه، مقاله‌ی فرم تبصره ماده ۱۰۰ را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: معافیت ماده‌ی ۱۰۱ به اظهارنامه‌ی طبق مقررات و در موعد بسته است و مهلت اظهارنامه‌ی ۱۴۰۴ صاحبان مشاغل ۳۰ آبان ۱۴۰۵ است.
۳. معافیت مالیات حقوق (ماده‌ی ۸۴)
ماده‌ی ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم می‌گوید میزان معافیت مالیات حقوق سالانه، از یک یا چند منبع، هر سال در قانون بودجه مشخص می‌شود.
در ۱۴۰۵، حقوق تا ۴٬۸۰۰ میلیون ریال در سال (۴۸۰ میلیون تومان) از مالیات معاف است.
ماهانه یعنی ۴۰۰ میلیون ریال (۴۰ میلیون تومان).
بیشتر از آن، پلکان ماده‌ی ۸۵ و جدول قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵ اعمال می‌شود.
رقم این معافیت در چهار سال اخیر چنین بوده است:
| سال | معافیت سالانه‌ی ماده‌ی ۸۴ (میلیون ریال) |
|---|---|
| ۱۴۰۲ | ۱٬۲۰۰ |
| ۱۴۰۳ | ۱٬۴۴۰ |
| ۱۴۰۴ | ۲٬۸۸۰ |
| ۱۴۰۵ | ۴٬۸۰۰ |
پرداخت‌هایی که جدا معاف‌اند
ماده‌ی ۹۱ این‌ها را، از جمله، از مالیات حقوق معاف کرده است:
- عیدی سالانه یا پاداش آخر سال، جمعاً معادل یک دوازدهم معافیت ماده‌ی ۸۴ (بند ۱۰).
- مزایای غیرنقدی، حداکثر معادل دو دوازدهم معافیت ماده‌ی ۸۴ (بند ۱۳).
- حقوق بازنشستگی، پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید خدمت، حق سنوات و حقوق مرخصی استفاده‌نشده (بند ۵).
- هزینه‌ی سفر و فوق‌العاده‌ی مسافرت مربوط به شغل (بند ۶).
- هزینه‌ی معالجه‌ی کارکنان یا افراد تحت تکفلشان که کارفرما مستقیماً یا به‌وسیله‌ی حقوق‌بگیر، به استناد اسناد و مدارک مثبته، به پزشک یا بیمارستان می‌پردازد (بند ۱۲).
حقوق کارکنانی که در ستاد پارک‌های علم و فناوری کار می‌کنند، از ۱۴۰۱/۰۳/۲۱ مشمول معافیت ماده‌ی ۹۱ است.
کارکنان شرکت‌ها و مؤسسات فناور فعالِ مستقر در پارک‌های دارای مجوز وزارت علوم یا وزارت بهداشت هم همین‌طور.
فهرست کارکنان شاغل در پارک را رئیس همان پارک تعیین می‌کند.
ماده‌ی ۲۵ قانون حمایت از حقوق معلولان، ۵۰ درصد حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیاتِ یکی از اولیای افراد دارای معلولیت خیلی شدید و شدید را معاف کرده است.
شرطش این است که پرداخت هزینه‌های معلولیت بر عهده‌ی همان اولیا باشد.
گواهی نوع و شدت معلولیت را کمیسیون پزشکی سازمان بهزیستی می‌دهد.
متن این ماده و آیین‌نامه‌اش از معافیت حقوق خود کارمند دارای معلولیت نام نمی‌برند.
پلکان مالیات حقوق، مهلت فهرست ماهانه و پرداختی‌های رفاهی و انگیزشی را در مقاله‌ی لیست مالیات حقوق و لیست بیمه مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: معافیت حقوق ۱۴۰۵ ماهانه ۴۰ میلیون تومان است و در ۱۴۰۴ سالانه ۲٬۸۸۰ میلیون ریال بود؛ عیدی و مزایای غیرنقدی سقف جدای خود را دارند.
اگر نمی‌خواهید این تکالیف را خودتان پیگیری کنید، آن‌ها را به بالنج اطلس بسپارید؛ شروع کار با اطلس رایگان است.
۴. شرکت دانش‌بنیان و پارک علم و فناوری
ماده‌ی ۳ قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، «معافیت از پرداخت مالیات، عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی به مدت پانزده سال» را در حمایت‌های «قابل اعطاء» به این شرکت‌ها آورده است.
طبق تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۲ همان قانون، استفاده از این مزایا پس از انطباق با اهداف قانون، برای تصویب به شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان ارائه می‌شود.
شرکت‌های دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، و شرکت‌هایی که بیش از ۵۰ درصد مالکیتشان از آن‌هاست، مشمول این حمایت‌ها نیستند.
کدام درآمد شرکت دانش‌بنیان معاف است؟
- دامنه: طبق دستورالعمل ۲۴/۱۷۳۲۹۵، معافیت ماده‌ی ۳ قانون حمایت از دانش‌بنیان‌ها برای درآمد خود شرکت است.
درآمدی که از قراردادها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان به دست می‌آید. - شروع و پایان: برای محصولات مشمول معافیت، معافیت از تاریخ تأیید شرکت است.
با لغو تأییدیه هم از همان تاریخ قطع می‌شود. - آنچه معاف نیست: فعالیت خارج از مجوز و «فعالیت‌های عادی و روزمره‌ی نرم‌افزاری» معافیت دانش‌بنیان ندارد.
درآمد کتمان‌شده هم معاف نیست. - شرکت نوپا: درآمد فروش محصولات دانش‌بنیان تا سقف حد نصاب درآمد عملیاتی نوپا از مالیات ماده‌ی ۱۰۵ معاف است.
این نصاب برای ۱۴۰۴، ۷۰٬۰۰۰ میلیون ریال است. - ثبت محصول: برای معافیت دانش‌بنیان، محصول و نام‌های تجاری‌اش باید تا پایان سال مالی در سامانه‌ی یکپارچه‌ی دانش‌بنیان ثبت شوند.
کارگزار تطبیق می‌دهد و سازمان امور مالیاتی اسناد فروش را راستی‌آزمایی می‌کند.
تأیید هر محصول دو سال مالی اعتبار دارد. - معافیت یا اعتبار: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در بند ب ماده‌ی ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان آمده است.
طبق مصوبه‌ی ۱۴۰۱/ش۰۲۰۱ شورای راهبری، شرکتی که در یک سال از این اعتبار بهره‌مند شود، در همان سال امکان استفاده از حمایت‌های مالیاتی مواد ۳ و ۹ قانون حمایت را ندارد.
شیوه‌نامه‌ی تخصیص حمایت‌های مالیاتی برای نوپاها دو استثنا هم دارد.
نوپاهای موضوع تبصره‌ی ۴ ماده‌ی ۳ آیین‌نامه که به نمونه‌ی اولیه‌ی محصول نرسیده‌اند، و شرکت‌هایی که پیش‌تر «مستعد» تأیید شده‌اند، کنار گذاشته شده‌اند.
طبق آیین‌نامه‌ی ارزیابی ۱۴۰۴، دبیرخانه‌ی دانش‌بنیان هم می‌تواند شرکت‌های تأییدشده را دوره‌ای یا هر زمان دوباره ارزیابی کند.
شرکتی را هم که معیارها را ندارد، می‌تواند از فهرست مشمولان مزایا خارج کند.
واحد فناور مستقر در پارک علم و فناوری
واحدهای فناوری (پژوهشی، فناوری و مهندسی) مستقر در پارک که با مجوز وزارت علوم ایجاد شده‌اند، از معافیت مالیات بر درآمد ماده‌ی ۱۳ قانون مناطق آزاد برخوردارند.
این را بند ۱ بخشنامه‌ی ۲۰۰/۹۱۱۳ گفته است.
این معافیت برای درآمد فعالیت‌های مندرج در مجوز است که صرفاً در پارک تحقق می‌یابد.
شروعش هم تاریخ صدور مجوز مدیریت پارک است.
خدمت آنلاین مرز را روشن‌تر می‌کند.
درآمد خدماتی که واحد مستقر در پارک از راه فضای مجازی یا پلتفرم به مشتریان بیرون از پارک ارائه می‌کند، از معافیت مالیات بر درآمد برخوردار نیست.
این حکم رأی ۲۰۱-۱۵ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۹ هیئت عمومی شورای عالی مالیاتی است.
همه‌ی حمایت‌های مالیاتی، گمرکی و بیمه‌ای دانش‌بنیان‌ها را در مقاله‌ی حمایت‌های شرکت‌های دانش‌بنیان در ۱۴۰۵ مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: دانش‌بنیان بودن همه‌ی درآمد را معاف نمی‌کند، و ندادن اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد، معافیت همان سال را از بین می‌برد.
۵. شرکت تولیدی: نرخ صفر ماده‌ی ۱۳۲ و کاهش نرخ در بودجه
ماده‌ی ۱۳۲ قانون مالیات‌های مستقیم درآمد ابرازی فعالیت‌های تولیدی و معدنی اشخاص حقوقی غیردولتی را، در واحدهایی که از تاریخ اجرای این ماده پروانه‌ی بهره‌برداری یا قرارداد استخراج و فروش گرفته‌اند، با نرخ صفر مشمول مالیات می‌داند.
این دوره از تاریخ شروع بهره‌برداری یا استخراج یا فعالیت پنج سال و در مناطق کمتر توسعه‌یافته ده سال است.
درآمد خدماتی بیمارستان‌ها، هتل‌ها و مراکز اقامتی گردشگری همین اشخاص هم، با پروانه یا مجوزی که از همان تاریخ صادر شده، همین حکم را دارد.
طبق بند الف همین ماده، در نرخ صفر مؤدی مکلف است اظهارنامه، دفاتر قانونی و اسناد و مدارک حسابداری را، حسب مورد، در مواعد مشخص به سازمان بدهد.
سازمان درآمد مشمول مالیات را بر اساس آن‌ها تعیین می‌کند و بعد مالیات را با نرخ صفر حساب می‌کند.
طبق بند ژ، نرخ صفر فقط شامل درآمد ابرازی است، نه درآمد کتمان‌شده.
طبق بند د، نرخ صفر و مشوق‌های این ماده شامل واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در شعاع ۱۲۰ کیلومتری مرکز استان تهران، ۵۰ کیلومتری مرکز استان اصفهان و ۳۰ کیلومتری مراکز سایر استان‌ها و شهرهای دارای بیش از سیصد هزار نفر جمعیت نمی‌شود.
واحدهای تولیدی فناوری اطلاعات، با تأیید وزارتخانه‌های ذی‌ربط و معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور، «در هرحال» از امتیاز این ماده برخوردارند.
واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در همه‌ی مناطق ویژه‌ی اقتصادی و شهرک‌های صنعتی هم، جز آن‌هایی که در شعاع ۱۲۰ کیلومتری مرکز استان تهران‌اند، با نرخ صفر حساب می‌شوند.
طبق پاسخ ۱۴۰۳/۰۸/۲۰ سازمان امور مالیاتی، واحد تولیدی‌ای که پروانه‌ی بهره‌برداری صنایع تبدیلی کشاورزی از وزارت کشاورزی دارد، می‌تواند از نرخ صفر ماده‌ی ۱۳۲ استفاده کند.
کاهش نرخ مالیات تولیدی‌ها در قوانین بودجه
بند ک تبصره‌ی ۱ قانون بودجه‌ی ۱۴۰۴ نرخ ماده‌ی ۱۰۵ اشخاص حقوقی دارای پروانه‌ی بهره‌برداری را، در فعالیت‌های تولیدی، «در سال ۱۴۰۳» پنج واحد درصد کاهش داده است.
این کاهش علاوه بر سایر معافیت‌ها و مشوق‌های قانونی همین اشخاص است.
قوانین بودجه‌ی ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ نرخ ماده‌ی ۱۰۵ را برای فعالیت تولیدی اشخاص حقوقی دارای پروانه‌ی بهره‌برداری کاهش داده‌اند.
این احکام در بند ن، بند م و جزء ۲ بند س تبصره‌ی ۶ و بند ک تبصره‌ی ۱ آن قانون‌هاست.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۸، این کاهش شامل شخص حقوقی‌ای هم می‌شود که پروانه‌اش در همان سال‌ها صادر شده است.
این کاهش برای کل سال مربوط است و با رعایت بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۱/۳۹ اعمال می‌شود.
خلاصه این بخش: کاهش نرخ ماده‌ی ۱۰۵ در بودجه‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴، برای فعالیت تولیدی اشخاص حقوقی دارای پروانه‌ی بهره‌برداری، شامل شخص حقوقی‌ای هم می‌شود که پروانه‌اش در همان سال‌ها صادر شده است.
این کاهش برای کل سال مربوط و با رعایت بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۱/۳۹ است.
۶. معافیت‌های دیگری که زیاد پرسیده می‌شوند
معافیت اجاره‌ی ماده‌ی ۵۷
معافیت ماده‌ی ۵۷ با معافیت حقوق ماده‌ی ۸۴ برابر نیست.
قانون بودجه هر سال برای آن رقم جداگانه و کمتری می‌گذارد.
این رقم در بودجه‌ی ۱۴۰۴ ۲٬۰۰۰ میلیون ریال و در بودجه‌ی ۱۴۰۵ ۲٬۸۰۰ میلیون ریال است.
شرط‌های معافیت ماده‌ی ۵۷، معافیت متراژی و ثبت قرارداد را در مقاله‌ی اظهارنامه اجاره املاک مطالعه کنید.
درآمد صادرات
معافیت مالیاتی درآمد صادرات به نسبت ایفای تعهد ارزی است (تبصره‌ی ۶ بند ح ماده‌ی ۲ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز).
به استناد ابلاغیه‌ی ۱۴۰۵/۰۷/۲۶ دفتر امور تشخیص، مهلت ایفای تعهد ارزی صادرات ۱۴۰۴، با سقف ۱۵ ماه، تا ۱۴۰۵/۰۹/۳۰ تمدید شده است.
معافیت ارزش افزوده با معافیت مالیات بر درآمد یکی نیست
- همه‌ی اشخاص حقوقی، با هر میزان فروش، از مرحله‌ی هفتم فراخوان (۱۳۹۵/۰۷/۰۱)، یا از تاریخ تأسیس اگر بعد از آن تأسیس شده‌اند، مکلف به ثبت‌نام در ارزش افزوده‌اند.
- مالیات خریدی که به فروش معاف مربوط است، قابل کسر نیست.
اعتبار غیرقابل استرداد هم هزینه‌ی قابل قبول است (ماده‌ی ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده و تبصره‌های ۲، ۳ و ۵ آن).
خلاصه این بخش: رقم ماده‌ی ۵۷ را از بودجه‌ی همان سال بخوانید و معاف بودن کالا در ارزش افزوده را با معافیت مالیات بر درآمد یکی نگیرید.
۷. اشتباهات رایج درباره‌ی معافیت مالیاتی
| اشتباه | علت | راهکار |
|---|---|---|
| شرکت دانش‌بنیان اظهارنامه را دیر می‌دهد | فکر می‌کند گواهی کافی است | ندادن اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد، معافیت همان سال را از بین می‌برد |
| همه‌ی درآمد شرکت دانش‌بنیان را معاف حساب می‌کند | گواهی را معافیت شرکت می‌داند | معافیت برای درآمد تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان است؛ کار خارج از مجوز معاف نیست |
| شرکتی که کالای معاف می‌فروشد، در ارزش افزوده ثبت‌نام نمی‌کند | دو معافیت را یکی می‌گیرد | هر شخص حقوقی، با هر میزان فروش، از مرحله‌ی هفتم فراخوان یا از تاریخ تأسیس، مکلف به ثبت‌نام در ارزش افزوده است |
۸. توصیه‌های عملی
- هر سال رقم معافیت را از قانون بودجه‌ی همان سال بخوانید، نه از عدد سال قبل.
- مدرک هر معافیت را پیش از اظهارنامه آماده کنید: گواهی دانش‌بنیان، مجوز پارک، پروانه‌ی بهره‌برداری.
- اظهارنامه را چند روز پیش از مهلت بفرستید، نه روز آخر.
- اگر رقم معافیتی در اظهارنامه را نمی‌دانید، پیش از ثبت نهایی کتبی از اداره‌ی مالیاتی‌تان بپرسید.
۹. چک‌لیست معافیت مالیاتی کسب‌وکار
| کار | وضعیت |
|---|---|
| مهلت اظهارنامه‌ی عملکرد خودم را می‌دانم (صاحبان مشاغل ۱۴۰۴: ۳۰ آبان ۱۴۰۵) | انجام شد / نشد |
| دفاتر را پیش از سال مالی پلمب کرده‌ام | انجام شد / نشد |
| همه‌ی حساب‌ها، درگاه‌ها و کارتخوان‌های فروش را اعلام کرده‌ام | انجام شد / نشد |
| محصول دانش‌بنیان و نام‌های تجاری‌اش را تا پایان سال مالی در سامانه‌ی یکپارچه ثبت کرده‌ام | انجام شد / نشد |
| درآمد معاف را از درآمد غیرمعاف جدا نگه داشته‌ام | انجام شد / نشد |
| فهرست کارکنان شاغل در پارک را از رئیس پارک گرفته‌ام | انجام شد / نشد |
۱۰. جمع‌بندی
معافیت مالیاتی کسب‌وکار خودکار نیست و هر کدام شرط و رقم خودش را دارد.
مهم‌ترین نکته‌ها:
- معافیت دانش‌بنیان با ندادن اظهارنامه، ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد، برای همان سال از بین می‌رود.
- معافیت حقوق ۱۴۰۵ سالانه ۴٬۸۰۰ میلیون ریال است و در ۱۴۰۴، ۲٬۸۸۰ میلیون ریال بود.
- رقم معافیت ماده‌ی ۱۰۱ در بودجه‌ی ۱۴۰۴، ۲٬۰۰۰ و در جدول بودجه‌ی ۱۴۰۵، ۲٬۸۰۰ میلیون ریال است و هیچ‌کدام سال عملکرد را نمی‌گوید.
- مهلت اظهارنامه‌ی ۱۴۰۴ صاحبان مشاغل ۳۰ آبان ۱۴۰۵ است.
۱۱. سوالات متداول درباره‌ی معافیت مالیاتی کسب‌وکار
بودجه‌ی ۱۴۰۴ (بند ث تبصره‌ی ۱) آن را ۲٬۰۰۰ میلیون ریال و جدول بودجه‌ی ۱۴۰۵ (ردیف ۱-۵-۲) ۲٬۸۰۰ میلیون ریال گذاشته است.
هیچ‌کدام سال عملکرد را نمی‌گوید.
معافیت ماده‌ی ۱۰۱ برای کسی است که اظهارنامه را طبق مقررات و در موعد مقرر تسلیم کرده باشد.
بله، طبق بند ت ماده‌ی ۱۳۲، شرط هر معافیت تسلیم اظهارنامه در موقع مقرر قانونی است.
تبصره‌ی ماده‌ی ۱۹۳ هم ندادن اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان در دوره‌ی معافیت را باعث استفاده‌نکردن از معافیت همان سال می‌داند.
خیر، ماده‌ی ۲۵ قانون حمایت از حقوق معلولان از معافیت خود او نام نمی‌برد.
این ماده ۵۰ درصد حقوق مشمول مالیاتِ یکی از اولیای افراد دارای معلولیت خیلی شدید و شدید را، تا وقتی هزینه‌های معلولیت با اوست، معاف کرده است.
بله، حقوق کارکنان شاغل در پارکِ آن، اگر شرکت فناور فعالِ مستقر در پارکِ دارای مجوز وزارت علوم یا وزارت بهداشت باشد.
طبق ماده‌ی ۱۰ اصلاحی قانون حمایت از دانش‌بنیان‌ها، این حقوق از ۱۴۰۱/۰۳/۲۱ مشمول معافیت ماده‌ی ۹۱ است.
فهرست کارکنان شاغل در پارک را رئیس همان پارک تعیین می‌کند.
خیر.
طبق دستورالعمل ۲۴/۱۷۳۲۹۵، معافیت برای درآمد قراردادها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان است.
فعالیت خارج از مجوز و «فعالیت‌های عادی و روزمره‌ی نرم‌افزاری» معافیت دانش‌بنیان ندارد.
بله.
همه‌ی اشخاص حقوقی، با هر میزان فروش، از مرحله‌ی هفتم فراخوان یا از تاریخ تأسیس، مکلف به ثبت‌نام در ارزش افزوده‌اند.
مالیات خریدی که به فروش معاف مربوط است، طبق ماده‌ی ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده قابل کسر نیست.
بله، برای احکام بودجه‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۸، شخص حقوقی‌ای که پروانه‌اش در همان سال‌ها صادر شده، برای کل سال مربوط از کاهش نرخ برخوردار است.
این کاهش با رعایت بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۱/۳۹ و درباره‌ی درآمد فعالیت‌های تولیدی است.
خیر، نه در هر حالتی.
طبق بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۲، اگر درآمد آن فروش در اظهارنامه‌ی به‌موقع آمده باشد، بند پ ماده‌ی ۲۲ قانون پایانه‌ها اعمال نمی‌شود.
محرومیت از معافیت‌های سالانه فقط وقتی است که در کل سال تکلیف را انجام نداده باشید.
متن رسمی قانون و بخشنامه‌ها
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۰۰۵/ص، احکام مالیاتی قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵
بخشنامه‌ی ۲۰۰/۱۴۰۵/۲، شرط برخورداری از نرخ صفر و معافیت‌ها
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
