مسئله غیبت سربازی در کشورهایی که خدمت سربازی اجباری دارند، اهمیت زیادی پیدا میکند،
زیرا عدم انجام خدمت سربازی میتواند تبعات اجتماعی، قانونی و حتی اقتصادی به دنبال داشته باشد.
افراد زیادی به دلایل مختلف از جمله مشکلات شخصی، مالی یا تحصیلی از انجام سربازی خودداری میکنند و
این امر گاهی باعث ایجاد نگرانیهایی در مورد آینده شغلی و حقوقی آنها میشود.
غیبت سربازی نه تنها میتواند به مشکلات قانونی منجر شود بلکه ممکن است تأثیرات منفی بر روند زندگی فردی افراد نیز داشته باشد.
در این مقاله به موضوع غیبت سربازی، تبعات آن و راههای توجیه آن خواهیم پرداخت.

بالنج برای حل مساله سربازیت کافیه.
خلاصه مقاله در یک نگاه
اگر فرصت مطالعه مقاله را ندارید، جدول زیر چکیده غیبت سربازی، اضافه خدمت، محرومیتها و راه بخشش را نشان میدهد:
| موضوع | حکم | مبنای قانونی |
|---|---|---|
| سه حالت غیبت پیش از خدمت | برگ سبز نگرفته، برگ سبز گرفته و نرفته، برگ سفید گرفته و نرفته. در هر سه حالت «مشمول غایب» است، نه سرباز فراری | ماده ۵۸ و تبصره ۴ ماده ۵ قانون خدمت وظیفه عمومی |
| اضافه خدمت غیبت تا سه ماه | سه ماه اضافه خدمت در زمان صلح | ماده ۵۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| اضافه خدمت غیبت بیش از سه ماه | شش ماه اضافه خدمت؛ این سقف اضافه خدمت غیبت است و طولانیتر شدن غیبت آن را بالا نمیبرد | ماده ۵۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| غیبت بیش از یک سال | در زمان صلح: همان شش ماه اضافه خدمت؛ افزون بر آن، «فراری محسوب» شدن و معرفی به مراجع صالح قضایی | بند ۲ ماده ۵۸ |
| محرومیتهای غیبت | گواهینامه رانندگی، وام بانکی، پروانه کسب، استخدام دولتی، اصل مدرک تحصیلی، مستمری، عضویت در تعاونیها و نامزدی انتخابات | ماده ۱۰ قانون خدمت وظیفه عمومی |
| جریمه نقدی | قانون برای مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است؛ هزینه غیبت، اضافه خدمت و محرومیت است | متن ماده ۵۸ و قانون بودجه ۱۴۰۵ |
| بخشش اضافه خدمت | فقط در حین خدمت، با گواهی فرماندهان و تصویب مقامات سرلشکری یا همطراز | تبصره ۱ ماده ۵۸ |
آخرین تطبیق با قانون و آییننامه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۹ — قانون خدمت وظیفه عمومی با اصلاحات ۱۳۹۰
غیبت سربازی چیست؟
در ایران، سن ۱۸ سالگی به عنوان معیار شروع مشمولیت خدمت سربازی شناخته میشود.
از این سن به بعد، افراد باید یا به خدمت سربازی بروند، یا برای ادامه تحصیل در دانشگاه اقدام کنند،
یا درخواست یکی از انواع معافیتها را بدهند.
در صورتی که هیچکدام از این مراحل رعایت نشود،
فرد وارد غیبت سربازی خواهد شد و وضعیت او به نوعی بلاتکلیف و معلق خواهد ماند و
به همین دلیل به او «غایب» گفته میشود و
این غیبت تا سن ۵۰ سالگی برای مشمولان ادامه دارد.
چگونه غیبت سربازی محاسبه میشود؟
برای محاسبه غیبت سربازی، فرمول سادهای وجود دارد.
به طور کلی، مشمولین بالای ۱۸ سال که بیش از یک سال از آخرین مدرک تحصیلی آنها گذشته باشد،
وارد وضعیت غیبت میشوند.
| ردیف | مشمول | شرایط ورود به غیبت |
| ۱ | مشمولین بالای ۱۸ سال | تا ۶ ماه بعد از ۱۸ سالگی نه در حال تحصیل باشند و نه خود را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی کردهاند. |
| ۲ | مشمولینی که قبل از سن ۱۸ سالگی در مقطع دیپلم فارغالتحصیل شدند. | تا یک سال بعد نه وارد دانشگاه شدهاند و نه خود را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی کردهاند. |
| ۳ | مشمولینی که بعد از سن ۱۸ سالگی فارغالتحصیل شدهاند | تا ۳۱ شهریور سال بعد نه وارد دانشگاه شدهاند و نه خود را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی کردهاند. |
| ۴ | مشمولینی که تا سن ۲۰ سالگی با اجازه نظام وظیفه موفق به دریافت دیپلم نشدهاند. | تا یک سال پس از ۲۰ سالگی خود را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی نکردهاند (ماده ۱۳ آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی). |
| ۵ | مشمولین خارج از کشور | برای ادامه تحصیل یا زندگی به خارج از کشور رفتهاند و مدارک تحصیلی موجه برای ارائه به سازمان نظام وظیفه عمومی ندارند. |
| ۶ | مشمولین دیپلمی | کسانی که پیش از ۱۸ سالگی در مقطع دیپلم انصراف داده، ترک تحصیل کرده یا اخراج شدهاند، تا ۶ ماه پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی فرصت دارند خود را به وظیفه عمومی معرفی کنند (ماده ۱۹ قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰). اگر انصراف، ترک تحصیل یا اخراج بعد از ۱۸ سالگی باشد، مهلت معرفی حداکثر یک سال پس از تاریخ انصراف، ترک تحصیل یا اخراج است (تبصره ۱ ماده ۳۴ همان قانون). این مهلت از یک سال پس از ۲۰ سالگی دیرتر نمیشود، چون معافیت تحصیلی دانشآموزی در ۲۰ سالگی تمام میشود (تبصره ۱ ماده ۳۳ همان قانون و ماده ۱۳ آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی). در غیر این صورت، وارد غیبت خواهند شد. |
| ۷ | مشمولین دانشگاهی | اگر فردی در حین تحصیل در دانشگاه انصراف دهد یا اخراج شود، تنها یک سال زمان دارد تا خود را به وظیفه عمومی معرفی کند تا از وضعیت غیبت سربازی جلوگیری کند. |
| ۸ | مشمولین معافیت | اگر فردی برای انواع معافیت اقدام کند و روند آن را نیمهکاره رها کند یا بعد از عدم دریافت معافیت، برای اعزام به خدمت سربازی اقدام نکند، وارد غیبت خواهد شد. |
| ۹ | مشمولین با دفترچه آماده به خدمت | اگر فردی دفترچه آماده به خدمت را پست کرده باشد و در تاریخ تعیینشده برای اعزام به پادگان آموزشی مراجعه نکند، به وضعیت غیبت سربازی میافتد. |
| ۱۰ | مشمولین با سنوات ارفاقی | اگر مشمولی که در سنوات ارفاقی است، در فرصت مشخصشده از سوی سازمان نظام وظیفه اقدامات لازم را برای اعزام به خدمت انجام ندهد، وارد وضعیت غیبت خواهد شد. |
خلاصه این بخش: غیبت از پایان مهلت قانونی معرفی هر گروه شمرده میشود، نه از ۱۸ سالگی برای همه.
مهلت رایج شش ماه پس از ۱۸ سالگی یا یک سال پس از فراغت، ترک یا انصراف از تحصیل است.
پس تاریخ شروع غیبت خود را از همین جدول پیدا کنید و بعد سراغ اضافه خدمت بروید.
اگر مهلت یکساله شما از تاریخ اخراج شمرده میشود، مقاله «اخراج از دانشگاه و سربازی» را مطالعه کنید.
از کجا بفهمیم غیبت سربازی داریم؟
نظام وظیفه عمومی دو راه اصلی برای استعلام وضعیت غیبت سربازی در اختیار افراد قرار میدهد:
استعلام با کد ملی
یکی از سادهترین روشها برای استعلام غیبت سربازی، مراجعه به دفاتر پلیس +۱۰ است.
فرد مشمول میتواند با ارائه مدارکی همچون کارت ملی خود، وضعیت سربازی و میزان غیبت خود را به راحتی بررسی کند.
این فرایند با مراجعه حضوری به دفاتر پلیس +۱۰ در هر شهر ایران انجام میشود.
سازمان وظیفه عمومی دو راه غیرحضوری هم معرفی کرده است.
تلفن گویای ۰۹۶۴۸۰ آخرین وضعیت درخواست را با کد ملی و کد سخا اعلام میکند.
سامانه پیامکی ۱۱۰۲۰۶۰۱۰ همین کار را با کد ملی و رمز سخا انجام میدهد.
استعلام با کد سخا
راه دیگر برای استعلام غیبت، استفاده از سایت سخا است.
هر مشمول وظیفه یک کد سخا دارد که کارتابل پروندهاش با آن باز میشود.
نگه داشتن این کد برای مراحل مختلف مانند اعزام به خدمت، دریافت معافیت یا اخذ مجوز خروج از کشور الزامی است.
اگر نمیدانید پیام استعلام سخا جای نگرانی دارد یا نه، آن را در رمزگشای خطا و پیامک سخا وارد کنید.
این ابزار رایگان معنی پیام و قدم بعدی شما را میگوید.
غیبت سربازی چه تبعاتی دارد؟
سه پیامد مهم غیبت سربازی شامل موارد زیر است:
محدودیتهای کاری و اجتماعی
مشمولانی که وارد وضعیت غیبت سربازی میشوند، با محدودیتهایی در زندگی فردی و اجتماعی مواجه خواهند شد.
برخی از این محدودیتها عبارتند از:
- ادامه تحصیل بدون معافیت تحصیلی عملاً ممکن نیست، ولی خودِ پذیرش و ثبتنام در قانون منع نشده است (توضیح در بخش دانشگاه).
- پاسپورت و مجوز خروج صادر نمیشود. برای مشمولان غایبِ مقیم خارج از کشور، مسیر جداگانه مهر خروج مشمولان غایب وجود دارد.
- پروانه کسبوکار داده نمیشود.
- وامهای بانکی تعلق نمیگیرد.
- اصل مدرک تحصیلی (دیپلم و بالاتر) تحویل داده نمیشود.
- در برخی سایتها گفته میشود که مشمول غایب نمیتواند امریه بگیرد، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است.
- معافیت تحصیلی صادر نمیشود و بسیاری از معافیتهای دیگر مشروط یا دشوار میشوند.
- در برخی سایتها گفته میشود که به مشمول غایب کسری خدمت داده نمیشود، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است (توضیح در بخش «کسری خدمت»).
- استخدام در ارگانهای دولتی امکانپذیر نیست.
بخشی از این محدودیتها مستقیماً در ماده ۱۰ قانون خدمت وظیفه عمومی آمده است.
طبق این ماده، چند کار مشخص به ارائه مدرکی نیاز دارد که وضعیت مشمولیت را روشن کند.
شرکت در آزمون رانندگی و گرفتن گواهینامه، و دریافت وام از بانکها و دستگاههای دولتی.
نامزد شدن در انتخابات مجلس و شوراها.
تحویل گرفتن اصل مدرک تحصیلی، گرفتن پروانه کسب و اجازه اشتغال، و عضویت در تعاونیها.
دریافت مستمری و استخدام در دستگاههای دولتی.
ثبتنام در دانشگاه و خروج از کشور در این ماده نیامدهاند و از راههای دیگر (مثل نگرفتن معافیت تحصیلی و مقررات دیگر) بسته میشوند.
کسی هم که مشمول غایب را به کار بگیرد، طبق ماده ۶۳ مکرر همین قانون به مرجع قضایی معرفی و جریمه میشود.
اضافه خدمت
اگر فردی به هر دلیلی وارد وضعیت غیبت سربازی شود و نتواند دلیل موجهی برای توجیه غیبت خود ارائه دهد،
یکی از جریمههای رایج، «اضافه خدمت سنواتی» است.
طبق ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰)، غایبی که خود را معرفی کند یا دستگیر شود، بررسی میشود.
اگر «قادر به خدمت و بلامانع» تشخیص داده شود، به خدمت اعزام میشود.
اضافه خدمت او در زمان صلح بر اساس مدت غیبت تعیین میشود:
| ردیف | مدت غیبت | توضیحات |
| ۱ | غیبت تا ۳ ماه | در این حالت، فرد مشمول سه ماه اضافه خدمت خواهد شد. |
| ۲ | غیبت بیشتر از ۳ ماه | برای غیبتهای بیش از ۳ ماه، فرد مشمول شش ماه اضافه خدمت خواهد شد. طولانیتر شدن غیبت این سقف را بالا نمیبرد. |
| ۳ | غیبت بیشتر از یک سال | همان شش ماه اضافه خدمت؛ و افزون بر آن، طبق بند ۲ ماده ۵۸، مشمول «فراری محسوب» و «به مراجع صالح قضائی معرفی» میشود. |
عبارت «غیبت تا شش ماه، ۹۰ روز اضافه خدمت» که در برخی مطالب اینترنتی دیده میشود، با متن ماده ۵۸ مطابقت ندارد.
آستانه این ماده پس از اصلاح سال ۱۳۹۰، سه ماه است.
درباره ردیف سوم بدانید: ماده ۵۸ برای این «فراری» محسوب شدن در زمان صلح مجازات مشخصی تعیین نکرده است.
این ماده هم نگفته کدام مرجع قضایی به آن رسیدگی میکند؛ پس پیامد عملی معرفی به مرجع قضایی از پیش روشن نیست.
ولی ماده ۲۳ آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۱) زمان و متولی این معرفی را روشن کرده است.
این معرفی در سه ماهه آخر خدمت و پیش از ترخیص، از سوی نیروی بهکارگیرنده انجام میشود.
عبارت «شش ماه حبس» هم که در برخی مطالب اینترنتی دیده میشود، با متن ماده ۵۸ مطابقت ندارد.
مرز یک سال را جدی بگیرید.
پیش از عبور از آن، وضعیت پرونده خود را از دفاتر پلیس +۱۰ بپرسید.
اضافه خدمت در زمان جنگ، جریمه نقدی و بخشش
همه این اعداد مربوط به زمان صلح است.
ماده ۵۸ برای زمان جنگ آستانههای بسیار کوتاهتری گذاشته است: غیبت تا ۱۵ روز سه ماه و بیش از ۱۵ روز شش ماه اضافه خدمت دارد.
غیبت بیش از دو ماه در زمان جنگ به «فراری» محسوب شدن و معرفی به مرجع قضایی میرسد.
برای سربازی که در حال خدمت است هم قواعد زمان جنگ سختگیرانهتر است.
فرار او پس از بیش از پنج روز غیبت رخ میدهد.
اینکه در شرایط فعلی قواعد زمان جنگ اجرا میشود یا نه، از نظر رسمی روشن نیست.
پیش از هر تصمیم، وضعیت پرونده خود را از مراجع رسمی استعلام کنید.
قانون برای خودِ مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است.
در متن قانون بودجه ۱۴۰۵ هم حکمی برای جریمه یا «خرید غیبت» نیامده است.
هزینه غیبت، اضافه خدمت و محرومیتهاست، نه پرداخت پول.
طبق تبصره ۱ ماده ۵۸، بخشش اضافه خدمت در حین خدمت ممکن است.
شرطش حسن اخلاق و رفتار و جدیت مشمول است، با گواهی فرماندهان و تصویب مقامات سرلشکری یا همطراز.
این بخشش میتواند تمام یا بخشی از اضافه خدمت را بردارد.
متن کامل ماده ۵۸ در قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰/۰۸/۲۲) آمده است.
دستگیری فرد مشمول
مشمولانی که وارد وضعیت غیبت سربازی میشوند باید خود را به سازمان نظام وظیفه معرفی کنند و دلیل غیبت خود را توضیح دهند. سازمان وظیفه عمومی همواره در حال شناسایی این افراد است و
در صورت عدم مراجعه به سازمان و عدم توضیح دلیل غیبت، نیروی انتظامی مسئول شناسایی و دستگیری سربازان غایب خواهد بود.
با این حال، قبل از اقدام به دستگیری، برای این افراد اخطاریههایی ارسال میشود و
به آنها اطلاع داده میشود که باید وضعیت خود را روشن کنند.
علاوه بر این، مشمولان غایب از سمت سازمانهای مختلف با محدودیتهایی روبهرو خواهند شد.
اگر شما در وضعیت غیبت سربازی قرار دارید، بهتر است که قبل از اقدام به دستگیری، خود را به سازمان وظیفه عمومی معرفی کنید.
مقدار اضافه خدمت طبق ماده ۵۸ به طول غیبت بستگی دارد.
با معرفی زودتر، شمارش غیبت متوقف میشود.
اگر هنوز از آستانه سه ماه یا یک سال عبور نکردهاید، جلوی عبور از آن را میگیرید.
معرفی به موقع میتواند از مشکلات جدیتری جلوگیری کند.
خلاصه این بخش: غیبت سه پیامد دارد: محرومیتهای ماده ۱۰، اضافه خدمت ماده ۵۸ و شناسایی و دستگیری.
اضافه خدمت غیبت تا سه ماه، سه ماه است و بیش از سه ماه، شش ماه.
شش ماه سقف این اضافه خدمت است و قانون برای مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است.
سه حالت غیبت پیش از خدمت و مرز فرار
شاید بپرسید اگر برگ سبز یا حتی برگ سفید گرفته باشید و به پادگان نروید، «غایب» حساب میشوید یا «فراری»؟
طبق ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، تا وقتی به مرکز آموزش (پادگان) معرفی نشدهاید، «مشمول غایب» حساب میشوید، نه سرباز فراری.
فرق حالتهای مختلف فقط در این است که غیبت شما از چه روزی شمرده میشود.
برگ سبز و برگ سفید چیست؟
- برگ سبز همان «برگ آماده به خدمت» است که پلیس +۱۰ صادر میکند. تاریخ اعزام، میزان کسری یا اضافه خدمت و وضعیت غیبت شما در آن مشخص میشود. جزئیات آن را در مقاله برگ سبز سربازی چیست؟ بخوانید.
- برگ سفید برگهای است که نزدیک به زمان اعزام، باز هم از دفاتر پلیس +۱۰ دریافت میشود. این برگه محل مراجعه یا مرکز آموزش (پادگان) شما را مشخص میکند.
برای فهمیدن وضعیت خود، به عنوان و محتوای خود برگه نگاه کنید.
جدول زیر سه حالت غیبت پیش از خدمت را نشان میدهد.
حالت چهارم برای کسی است که وارد پادگان شده و بعد خدمت را ترک کرده است:
| حالت | وضعیت از نظر قانون | پیامد | راه قانونی |
| برگ سبز نگرفته (در مهلت، خود را معرفی نکرده) | «مشمول غایب». غیبت از پایان مهلت معرفی شمرده میشود؛ مثلاً شش ماه پس از ۱۸ سالگی برای کسی که تحصیل نمیکند، یا یک سال پس از فراغت، ترک یا انصراف از تحصیل. | اضافه خدمت ماده ۵۸ (تا سه ماه غیبت: سه ماه؛ بیشتر: شش ماه)، محرومیتهایی مثل وام، گواهینامه و استخدام دولتی، و بسته شدن راه معافیت تحصیلی. غیبت بیش از یک سال: «فراری» محسوب شدن و معرفی به مرجع قضایی. | معرفی خود و ثبتنام در پلیس +۱۰. اگر عذر موجه دارید، درخواست توجیه غیبت همراه با مدارک. |
| برگ سبز گرفته، برگ سفید نگرفته (در تاریخ اعزام نرفته) | تا پایان مهلت اعزام غایب نیست؛ برگ سبز بدون غیبت در مدت اعتبارش مدرک معتبر وضعیت مشمولیت است. از روز بعد از مهلت اعزام «غایب» میشود. | پیش از تاریخ اعزام پیامدی ندارد و طبق ماده ۶۴ قانون، در مدت اعتبار برگه کار کردن هم مجاز است. بعد از آن، همان پیامدهای حالت اول، با شمارش غیبت از تاریخ اعزام. | پیش از تاریخ اعزام: درخواست تعویق در صورت داشتن معاذیر (تبصره ۲ ماده ۱۹؛ حداکثر تا یک سال) یا گرفتن معافیت تحصیلی برای مقطع بالاتر. بعد از آن: مثل حالت اول. |
| برگ سفید هم گرفته (به مرکز آموزش معرفی نشده) | باز هم «غایب»، نه فراری. طبق ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰)، مشمولی که برای اعزام احضار شده و در مهلت یا موعد مقرر خود را معرفی نکند، «غایب شناخته» میشود و طبق همین ماده با او رفتار میشود. | همان پیامدهای حالت اول، از روز بعد از بازه حضوری که روی برگه یا در اطلاعیه آمده است. | در همان بازه نوشتهشده روی برگه، خود را معرفی کنید؛ بعد از آن، مثل حالت اول. |
| وارد پادگان شده و خدمت را ترک کرده (مرز فرار) | دیگر «مشمول غایب» نیست و سرباز (کارکنان وظیفه) محسوب میشود. اگر در زمان صلح بیش از ۱۵ روز متوالی بدون عذر موجه غیبت کند، «فراری» است و قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح دربارهاش اجرا میشود. | فرار از خدمت جرم است. بار اول، اگر ظرف ۶۰ روز خودش برگردد، بدون ارجاع به مرجع قضایی در برابر هر روز غیبت دو روز اضافه خدمت میگیرد (حداکثر سه ماه). اگر دیرتر برگردد یا سابقه فرار داشته باشد، به حکم دادگاه دو تا شش ماه حبس دارد و اگر دستگیر شود، سه ماه تا یک سال حبس یا اضافه خدمت. | هرچه زودتر به یگان برگردد. عذر موجه (بیماری مانع حضور، فوت همسر، پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند، حوادثی مثل سیل و زلزله، یا بازداشت) بررسی میشود و به اندازه روزهای موجه از اضافه خدمت کم میشود. |
غایب یا فراری؟ مرز کجاست؟
طبق تبصره ۴ ماده ۵ قانون خدمت وظیفه عمومی، مشمولان «از تاریخ اعزام از سوی واحدهای وظیفه عمومی ناجا» جزو کارکنان وظیفه یگان محسوب میشوند.
قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح هم از «تاریخ شروع خدمت» درباره آنها اجرا میشود.
پس فرار از خدمت از وقتی معنا پیدا میکند که خدمت شروع شده باشد.
یعنی بعد از ورود به پادگان آموزشی.
تا پیش از آن، حتی اگر برگ سفید دستتان باشد، «مشمول غایب» حساب میشوید.
عبارت «برگه اعزام گرفتی و نرفتی، فراری میشوی» که در برخی مطالب اینترنتی دیده میشود، با متن ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی مطابقت ندارد.
تنها جایی که قانون واژه «فراری» را برای مشمولِ پیش از خدمت به کار برده، غیبت بیش از یک سال است.
در زمان جنگ این آستانه بیش از دو ماه است (بند ۲ ماده ۵۸؛ توضیح در بخش «اضافه خدمت» همین مقاله).
این حکم با فرار سربازی که خدمتش شروع شده، یکی نیست.
ممکن است کسی هم پیش از خدمت غیبت داشته باشد و هم بعد از ورود به پادگان فرار کند.
در این حال، هر کدام پیامد جداگانه خود را دارد.
خلاصه این بخش: تا وقتی به مرکز آموزش معرفی نشدهاید، «مشمول غایب» هستید، نه سرباز فراری.
برگ سبز و برگ سفید این حکم را عوض نمیکنند و فقط روز شروع شمارش غیبت را جابهجا میکنند.
فرار از خدمت از ورود به پادگان به بعد معنا پیدا میکند (تبصره ۴ ماده ۵).
آیا با غیبت سربازی میتوان در دانشگاه ثبتنام کرد؟
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آییننامه معافیت تحصیلی حکمی یافت نشد که پذیرش مشمولان را بر دانشگاهها ممنوع کند.
برعکس، ماده ۱۱ آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی دانشگاهها را موظف کرده است اسامی دانشجویان پذیرفتهشده را به سازمان اعلام کنند.
این اعلام برای صدور معافیت تحصیلی آنان است.
پس گره کار در پذیرش نیست، در معافیت تحصیلی است.
طبق ماده ۲۹ همان آییننامه، برای مشمول غایبی که عذرش موجه شناخته نشود، معافیت تحصیلی صادر نمیشود.
بدون معافیت تحصیلی، راه ادامه تحصیل بسته میشود.
برای ثبتنام در دانشگاه، مشمولانی که پذیرش گرفتهاند،
باید فرمی را تکمیل کرده و به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کنند تا
مجوز تحصیل را دریافت کنند. اما مشمولینی که غیبت سربازی دارند،
حتی اگر در دانشگاه پذیرفته شوند، بدون معافیت تحصیلی باید به خدمت اعزام شوند.
فقط کسانی که غیبت غیرموجه ندارند این فرصت را دارند.
برای نمونه، دارندگان برگه آماده به خدمت (برگ سبز) بدون غیبت که مهلت اعزامشان هنوز نگذشته،
میتوانند برای تحصیل در مقطع بالاتر معافیت تحصیلی بگیرند (تبصره ۲ ماده ۲ آییننامه معافیت تحصیلی).
طبق ماده ۲۹ آییننامه معافیت تحصیلی، برای مشمول غایبی که عذرش موجه شناخته نشود معافیت تحصیلی صادر نمیشود.
ترخیص حین خدمت برای ادامه تحصیل هم فقط برای سربازانِ «بدون غیبت اولیه» پیشبینی شده است (تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون).
برای آشنایی با شرایط معافیت تحصیلی، مقاله معافیت تحصیلی داخلی را مطالعه کنید.
این معافیت برای هر مقطع تحصیلی تنها یک بار صادر میشود و
فرد مشمول نمیتواند در یک مقطع دوبار از معافیت تحصیلی استفاده کند.
همچنین، کسانی که به خدمت سربازی اعزام میشوند، نمیتوانند به طور همزمان در دانشگاه تحصیل کنند و
باید تمام توجه خود را به انجام خدمت سربازی معطوف کنند.
خلاصه این بخش: قانون پذیرش مشمول غایب را منع نکرده است.
گره کار معافیت تحصیلی است (ماده ۲۹ آییننامه معافیت تحصیلی).
کدام امتیازها و معافیتهای سربازی برای مشمولان غایب بسته یا مشروط است؟
استفاده از معافیت سربازی
مشمولانی که وارد وضعیت غیبت سربازی میشوند،
بخشی از امتیازهای طرحها و معافیتهای سربازی برای آنان بسته یا مشروط میشود.
گرفتن بسیاری از انواع معافیتها برای این افراد مشروط یا دشوار میشود.
با این حال، غیبت مانع مطلق همه معافیتها نیست.
معافیتهایی که با وجود غیبت هم میتوان برایشان اقدام کرد:
- معافیتهای پزشکی
- معافیت کفالت فرزند معلول (احتمالاً با شرط ماده ۳۰؛ توضیح در ادامه)
- معافیت برای سرپرست همسر معلول (احتمالاً با همان شرط؛ توضیح در ادامه)
- معافیت برای ساکنان جزایر جنوبی
- معافیت ایثارگری
آیا غیبت مانع معافیت پزشکی، ایثارگری و کفالت است؟
در متن قانون، برای معافیتهای پزشکی و ایثارگری شرط «نداشتن غیبت» نیامده است و
هرکدام از این معافیتها قوانین و شرایط خاص خود را دارند؛ با این حال غیبت پرونده جداگانه خود را دارد.
معافیت ایثارگری در قانون در همان بخش معافیت کفالت آمده است و روشن نیست شرط ماده ۳۰ (توضیح در ادامه) درباره آن هم به کار برود یا نه.
پس اگر شرایط ایثارگری بعد از ورود به غیبت پیدا شده باشد، ممکن است درخواست رد شود.
نمونهاش درصد جانبازی پدر است که بعداً تأیید شده باشد.
معافیت کفالت برای مشمول غایب بسته نیست اما مشروط است.
معافیت فرزند معلول و همسر معلول هم ممکن است همین شرط را بگیرد (توضیح در ادامه).
طبق ماده ۳۰ قانون خدمت وظیفه عمومی، به ادعای کفالت مشمولی که غیبت دارد رسیدگی نمیشود.
استثنا وقتی است که او «در موقع احضار و در طول مدت غیبت و حین رسیدگی» شرایط معافیت کفالت را داشته باشد.
پس شرایطی که بعد از ورود به غیبت پیدا شده، کافی نیست.
راه دیگر، تبصره همین ماده است: اگر غیبت موجه باشد و مدارک معافیت در پرونده وجود داشته باشد، رئیس سازمان وظیفه عمومی یا نماینده او میتواند دستور رسیدگی بدهد.
مدارک تاریخدار خود را پیش از ثبت درخواست کامل کنید.
شرایط هر نوع کفالت را در مقاله شرایط انواع معافیت کفالت سربازی بخوانید.
«کفالت ماده ۶»: مددجویان بهزیستی و فرزند یا همسر معلول
در عرف، «کفالت ماده ۶» یا «ماده ۶ بهزیستی» به دو معافیت گفته میشود و ماده ۶ قانون جامع حمایت از حقوق معلولان (مصوب ۱۳۸۳) امروز منسوخ است:
یکی معافیت مددجویان کمیته امداد و بهزیستی، مثل یکی از پسران مادرِ بیهمسرِ تحت پوشش این دو نهاد (بند ۱ ماده ۴۴ مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی).
این معافیت در قانون در همان بخش معافیت کفالت آمده است.
در آییننامه اجرایی مواد ۴۴، ۴۴ مکرر و ۴۵ شرطی درباره غیبت برای این بند یافت نشد.
پس به نظر میرسد شرط ماده ۳۰ بر آن جاری باشد، ولی روشن نیست سازمان وظیفه عمومی آن را درباره این بند هم به کار ببرد یا نه.
دیگری معافیت یکی از فرزندان پدر یا مادر معلول است، یا خانوادهای که دستکم دو فرزند معلول دارد.
مبنای این دو، ماده ۲۶ قانون حمایت از حقوق معلولان است.
همسری که سرپرستی همسر معلول خود را بر عهده دارد هم معاف است (تبصره همان ماده).
در متن این قانون شرطی درباره غیبت نیامده، ولی روشن نیست سازمان وظیفه عمومی شرط ماده ۳۰ را درباره آن هم به کار ببرد یا نه.
در هر دو حالت، با مدارک تاریخدار پیش بروید.
مدارک باید نشان دهد این شرایط از پیش از ورود به غیبت برقرار بوده است.
کدام معافیتها در متن قانون برای غایب بسته است؟
در مقابل، بعضی معافیتها در متن قانون صراحتاً برای غایب بسته شدهاند.
یکی معافیت تحصیلی است، برای کسی که غیبت غیرموجه دارد.
دیگری معافیت مشمولان بالای ۳۵ سال با دستکم دو فرزند است.
قانون برنامه هفتم پیشرفت (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۷) این معافیت دوم را فقط برای مشمولان «غیرغائب» آورده است (تبصره ۱ بند «ت» ماده ۱۰۲).
پروژه جایگزین خدمت
یکی از امتیازاتی که به افراد نخبه داده میشود، امکان انجام پروژه به جای خدمت سربازی است.
در این حالت، مشمول میتواند خدمت سربازی خود را بدون حضور در محیط نظامی و از طریق انجام پروژههای علمی یا صنعتی بگذراند.
در برخی سایتها گفته میشود که مشمول غایب نمیتواند از تسهیلات پروژه جایگزین خدمت استفاده کند، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است.
کسری خدمت
بنا به شرایط برخی از مشمولین سربازی میتوانند با انجام پروژه برای مدت معینی کسری خدمت بگیرند اما
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آییننامههای آن حکمی یافت نشد که کسری خدمت را از مشمول غایب بگیرد.
در برخی سایتها گفته میشود که سازمان وظیفه عمومی برای مشمول غایب هیچ کسری خدمتی ثبت نمیکند، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است.
پیش از هر برنامهریزی، وضعیت کسری پرونده خود را از دفاتر پلیس +۱۰ بپرسید.
امریه سربازی
برخی از مشمولان میتوانند با توجه به رشته تحصیلی یا ارتباطاتی که دارند،
در ادارات دولتی، شرکتهای دانشبنیان یا ارگانهای نظامی دوره سربازی خود را بگذرانند.
فصل هشتم قانون خدمت وظیفه عمومی، که مبنای این نوع خدمت است، موضوعش «کارکنان وظیفه» است.
یعنی کسی که خدمتش شروع شده است.
در برخی سایتها گفته میشود که مشمول غایب نمیتواند امریه بگیرد، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است.
در شیوهنامه امریه شرکتهای دانشبنیان (مصوب ۱۴۰۵/۰۵/۰۵)، شرایط مأمور وظیفه در بند «ب» ماده ۴ آمده است.
این شرایط پنج مورد است و نداشتن غیبت جزو آنها نیست.
با این حال، بسیاری از ارگانها در فراخوان امریه خود نداشتن غیبت را شرط کردهاند.
طبق بند «ث» ماده ۵ همان شیوهنامه، متقاضی باید برگ سبز اعزام را در سامانه بارگذاری کند.
وضعیت غیبت روی برگ سبز درج میشود.
طبق تبصره ۲ ماده ۴ همان شیوهنامه، تأیید نهایی پذیرش امریه با ستاد کل نیروهای مسلح است.
اینکه ستاد کل برگ سبز دارای غیبت را میپذیرد یا نه، در متن رسمی منتشرشدهای نیامده است.
اگر امریه میخواهید، پیش از پایان مهلت معرفی خود اقدام کنید.
برای شرایط و مراحل امریه، مقاله شرایط و مراحل گرفتن امریه عادی سربازی را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: غیبت مانع مطلق همه معافیتها نیست.
در متن قانون، معافیت پزشکی و ایثارگری شرط «نداشتن غیبت» ندارند.
معافیت کفالت بسته نیست ولی مشروط به ماده ۳۰ است.
در مقابل، معافیت تحصیلی و معافیت بالای ۳۵ سال با دو فرزند در متن قانون برای غایب بسته شدهاند.
چگونه غیبت سربازی را توجیه کنیم؟
غیبت سربازی در برخی شرایط خاص ممکن است به عنوان یک غیبت موجه پذیرفته شود.
در صورتی که مشمول در یکی از این شرایط قرار داشته باشد، میتواند غیبت خود را توجیه کند.
مهم است که مدارک و مستندات لازم از همان ابتدا ارائه شوند.
در صورتی که این شرایط بعد از آغاز غیبت رخ دهند، توجیه غیبت سختتر خواهد بود.
طبق تبصره ۳ ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، رسیدگی به عذر موجه برابر آییننامهای است که با تأیید فرماندهی کل ابلاغ میشود.
این آییننامه منتشر نشده است، پس فهرست زیر متن رسمی ندارد.
در برخی سایتها گفته میشود که موارد زیر موجه شمرده میشوند، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است:
- بیماری لاعلاج یا سختعلاج یا دارای طول درمان طولانی مشمول
- بیماری لاعلاج یا سختعلاج والدین مشمول
- فوت یکی از اعضای درجه یک خانواده
- مشکلات قضایی مشمول (مانند زندان به هر دلیلی)
- مشکلات قضایی اعضای درجه یک خانواده (با حکم زندان)
- مفقود الاثر بودن سرپرست خانواده در زمان غیبت
- طلاق و فوت پدر
- عضویت و تحت پوشش کمیته امداد
- عضویت و تحت پوشش بهزیستی
- سرپرستی و نانآوری مشمول
در صورتی که شما در یکی از این شرایط قرار دارید، میتوانید غیبت خود را توجیه کنید اما
توجه داشته باشید که توجیه غیبت باید با ارائه مستندات و مدارک از همان روز اول غیبت آغاز شود.
در غیر این صورت، اگر مشکلات و شرایط مذکور بعد از شروع غیبت به وجود آمده باشند، فرآیند توجیه غیبت دشوارتر خواهد بود.
برای آشنایی با طرح انصار ویژه مشمولین با غیبت بیش از ۸ سال حتما این مقاله را ببینید.
خلاصه این بخش: آییننامه رسیدگی به عذر موجه (تبصره ۳ ماده ۵۸) منتشر نشده است.
پس فهرست موارد موجه متن رسمی ندارد؛ تصمیم با سازمان وظیفه عمومی است.
مدارک تاریخدار را از روز اول غیبت آماده کنید.
استشهاد محلی برای توجیه غیبت سربازی
مشمولینی که به دلیل سرپرستی خانواده و نانآوری نتواستهاند به خدمت سربازی اعزام شوند یا ادامه تحصیل دهند،
میتوانند با استفاده از «استشهاد محلی» به توجیه غیبت خود بپردازند.
در این راستا، این نوع استشهاد نامه به تأیید معتمدین و مسئولین محل سکونت نیاز دارد.
امضاکنندگان یا تأییدکنندگان رایج استشهادنامه:
– امام جماعت مسجد محل سکونت
– معتمدین و کسبه محل
– مسئول سرای محله
– کلانتری محل
آییننامه اجرایی مواد ۴۴، ۴۴ مکرر و ۴۵ قانون خدمت وظیفه عمومی هم مدرکی برای پروندههای معافیت نام برده است.
آن مدرک «استشهاد محضری» است (ماده ۱۸ بند الف همان آییننامه).
این استشهاد در دفترخانه تنظیم میشود و سه نفر از بستگان نسبی یا سببی مشمول آن را امضا میکنند.
اگر به بستگان دسترسی نباشد، سه نفر از معتمدین محل آن را امضا میکنند.
امضای این سه نفر باید به تأیید کلانتری یا پاسگاه محل برسد.
برای استشهادِ توجیه غیبت، ضابطه رسمی منتشرشدهای در دسترس نیست.
پس استشهاد خود را به همین شکل محضری و با تأیید کلانتری آماده کنید؛ پذیرش آن با بررسی سازمان وظیفه عمومی است.
متن پیشنهادی استشهادنامه
اینجانب ………… فرزند …………. صادره از ……… به شماره ملی …………، به دلیل مشکلات (ذکر تمامی مشکلات و دلایلی که باعث عدم اعزام به خدمت سربازی شده است) قادر به ادامه تحصیل یا معرفی خود برای اعزام به خدمت سربازی نبودهام و به عنوان تنها سرپرست و نانآور خانواده، مجبور به حضور تمام وقت در کنار خانواده خود بودهام.
تایید میکنم که در صورتی که به خدمت سربازی اعزام میشدم، نظام خانواده از هم میپاشید و هیچ سرپرست و نگهداری برای امرار معاش خانواده وجود نداشت. خانواده اینجانب از حمایت هیچ سازمان حمایتی برخوردار نیست و هیچ گونه ورودی مالی یا مستمری به معاش خانواده اینجانب تزریق نمیشود.
افرادی که در ذیل این نامه مهر و امضا زدهاند، ادعای اینجانب را تایید میکنند. لطفاً مدارک و شواهد ارائه شده به همراه این استشهاد نامه را بررسی نمایید.
با تشکر
امضا و مهر شاهدان:
– اول: _______________ تاریخ: _______________
– دوم: _______________ تاریخ: _______________
– سوم: _______________ تاریخ: _______________
– چهارم: _______________ تاریخ: _______________
در این صورت، استشهاد محلی شما به همراه مستندات لازم میتواند به توجیه غیبت سربازی کمک کند و
احتمال تأسیس پرونده برای شما در سازمان نظام وظیفه را بالا ببرد.
مدارک لازم برای توجیه غیبت سربازی کدامند؟
برای توجیه غیبت سربازی، آمادهسازی مدارک صحیح و معتبر از اهمیت بالایی برخوردار است.
مدارک شما میتواند به سازمان نظام وظیفه کمک کند تا غیبت شما را موجه شناسایی کند.
در ادامه، مدارک اصلی مورد نیاز برای توجیه غیبت سربازی آورده شده است:
گواهی فوت و طلاق
– در صورتی که تاریخ غیبت سربازی بعد از فوت پدر یا طلاق والدین باشد،
حتی اگر مدت زمان زیادی از این اتفاق گذشته باشد، غیبت شما به عنوان تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال خانواده قابل توجیه است.
– باید گواهی طلاق یا گواهی فوت معتبر را به سازمان نظام وظیفه ارائه دهید که در آن تاریخ دقیق وقوع حادثه ذکر شده باشد.
مدارک پزشکی مشمول و اعضای خانواده
– در صورتی که غیبت به دلیل بیماری باشد، باید گواهی پزشک متخصص در خصوص بیماری و روند درمان ارائه دهید.
– همچنین، در صورتی که مشمول یا یکی از اعضای خانواده سوابق بستری در بیمارستان داشته باشد،
باید پرونده بیمارستانی و خلاصه وضعیت بیمارستان را نیز ارائه دهید.
اطلاعات مربوط به مشکلات قضایی مشمول و خانواده مشمول
– اگر مشمول یا یکی از اعضای خانواده مشکلات قضایی داشته باشد، حکم دادگاه به عنوان تنها مدرک معتبر قابل پذیرش است.
– در صورتی که مشکل قضایی در حد زندان باشد، باید گواهی ورود و خروج از زندان از قِبل اداری زندان و همچنین حکم دادگاه و علت حکم ارائه گردد.
مدارک مربوط به مددجویان کمیته امداد و بهزیستی
– اگر مشمول یا خانواده او تحت پوشش کمیته امداد یا بهزیستی باشد،
باید گواهی عضویت از یکی از این ارگانها به سازمان نظام وظیفه ارائه داده شود.
– این دو ارگان میتوانند برای معافیتهای مددجویان و معلولان گواهی صادر کنند که برای توجیه غیبت مفید است.
مبنای این معافیتها بند ۱ ماده ۴۴ مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی و ماده ۲۶ قانون حمایت از حقوق معلولان است (در عرف «کفالت ماده ۶»).
برای مشمول غایب، تاریخ این گواهیها مهم است.
تاریخ باید نشان دهد شرایط از پیش از ورود به غیبت برقرار بوده است.
این مدارک باید به پلیس +۱۰ یا مستقیم به سازمان نظام وظیفه برای بررسی ارائه شوند.
تمامی مستندات باید به طور دقیق و شفاف ارائه گردند تا احتمال پذیرش درخواست شما افزایش یابد.
خلاصه این بخش: هر ادعای توجیه غیبت به یک مدرک تاریخدار نیاز دارد.
گواهی فوت یا طلاق، گواهی پزشک متخصص، حکم دادگاه و گواهی کمیته امداد یا بهزیستی نمونههای آن هستند.
تاریخ مدرک باید نشان دهد شرایط از پیش از ورود به غیبت برقرار بوده است.
مدارک را به پلیس +۱۰ یا مستقیم به سازمان وظیفه عمومی تحویل دهید.
بخشش اضافهخدمت، غیبت طولانی و استعلام رسمی (پوشش ۱۴۰۵)
گاهی برای غیبت اولیه یا عدم مراجعه، بخشش سه یا شش ماه اضافهخدمت مطرح میشود.
تنها راه بخششی که قانون برای امروز نام برده، تبصره ۱ ماده ۵۸ است: بخشش در حین خدمت، با گواهی فرماندهان و تصویب مقامات سرلشکری یا همطراز.
این بخشش جایگزین تعیینتکلیف پرونده نیست.
طبق تبصره ماده ۲۳ آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۱)، صدور کارت پایان خدمت غایبان موضوع بند ۲ ماده ۵۸ شرط دارد.
شرطش تعیین تکلیف وضعیت اضافه خدمت و رسیدگی به غیبت است.
پس اگر غیبت شما بیش از یک سال بوده است، کارت پایان خدمت پیش از بسته شدن پرونده غیبت به دست شما نمیرسد.
صرف ۱۰ سال غیبت کارت معافیت یا امکان خرید خدمت ایجاد نمیکند. معافیت فقط با احراز شرایط قانونی دیگر ممکن است.
برای تصمیم جدی فقط کارتابل سخا (sakha.epolice.ir) یا استعلام رسمی پلیس+۱۰ را ملاک بگیرید. پیامک و سایتهای غیررسمی میتوانند اشتباه یا با تأخیر باشند.
اشتباهات رایج درباره غیبت سربازی
چند باور نادرست باعث میشود مشمولان دیر اقدام کنند.
جدول زیر رایجترین آنها را با متن قانون میسنجد:
| اشتباه رایج | چرا نادرست است | راه درست |
|---|---|---|
| «برگ اعزام گرفتن و نرفتن یعنی فرار» | در ابتدا «مشمول غایب» هستید، نه سرباز فراری؛ «فراری محسوب» شدن آستانه یک سال دارد | غیبت از روز بعد از مهلت اعزام شمرده میشود و ماده ۵۸ درباره شما اجرا میشود |
| «غیبت را میشود با جریمه نقدی خرید» | قانون برای مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است | هزینه غیبت، اضافه خدمت و محرومیتهای ماده ۱۰ است، نه پرداخت پول |
| «سقف اضافه خدمت غیبت بیشتر از شش ماه است» | ماده ۵۸ سقف اضافه خدمت غیبت را شش ماه گذاشته است | طولانیتر شدن غیبت این سقف را بالا نمیبرد |
| «به ازای هر روز غیبت دو روز اضافه خدمت میخورید» | قاعده دو برابر برای فرار سربازی است که خدمتش شروع شده، نه غیبت پیش از خدمت | پیش از خدمت دو پله ماده ۵۸ اجرا میشود: سه ماه یا شش ماه |
| «با غیبت هیچ معافیتی ممکن نیست» | در متن قانون، معافیت پزشکی و ایثارگری شرط «نداشتن غیبت» ندارند | معافیت کفالت هم بسته نیست، ولی مشروط به ماده ۳۰ است؛ روشن نیست همین شرط بر ایثارگری هم جاری شود |
| «شرایط کفالتی که بعد از شروع غیبت پیدا شده کافی است» | ماده ۳۰ شرایط را «در موقع احضار و در طول مدت غیبت و حین رسیدگی» میخواهد | مدارک تاریخدار که شرایط پیش از ورود به غیبت را نشان دهد لازم است |
خلاصه این بخش: هیچکدام از این شش باور در متن قانون پشتوانه ندارد.
پیش از هر تصمیم، وضعیت پرونده خود را از کارتابل سخا یا دفاتر پلیس +۱۰ استعلام کنید.
جمعبندی
غیبت سربازی از پایان مهلت قانونی معرفی شروع میشود.
این وضعیت تا ۵۰ سالگی ادامه دارد و خودبهخود پاک نمیشود.
اضافه خدمت آن طبق ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) دو پله دارد.
در زمان صلح، غیبت تا سه ماه، سه ماه اضافه خدمت دارد و بیش از سه ماه، شش ماه.
شش ماه سقف اضافه خدمت غیبت است، حتی برای غیبتهای چندساله.
مرز مهم بعدی یک سال است.
طبق بند ۲ ماده ۵۸، غیبت بیش از یک سال «فراری محسوب» شدن را به دنبال دارد.
چنین مشمولی به مراجع صالح قضایی معرفی میشود.
قانون برای خود مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است.
هزینه غیبت، اضافه خدمت و محرومیتهای ماده ۱۰ است.
پس این سه کار را به ترتیب انجام دهید:
۱. وضعیت پرونده خود را از کارتابل سخا یا دفاتر پلیس +۱۰ استعلام کنید.
۲. اگر عذر موجه دارید، مدارک تاریخدار آن را جمع کنید.
۳. پیش از عبور از آستانه سه ماه و مرز یک سال، خود را معرفی کنید.
سوالات متداول
خیر. ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) اضافه خدمت را روزشمار نبسته است.
غیبت تا سه ماه، سه ماه اضافه خدمت دارد و غیبت بیش از سه ماه، شش ماه.
بله. طبق ماده ۵۸، غیبت بیش از سه ماه شش ماه اضافه خدمت دارد.
طولانیتر شدن غیبت، حتی تا ده سال، این سقف را بالا نمیبرد.
خیر. قانون برای خود مشمول غایب جریمه نقدی تعیین نکرده است.
در متن قانون بودجه ۱۴۰۵ هم حکمی برای جریمه یا «خرید غیبت» نیامده است.
در زمان صلح، از غیبت اولیه بیش از یک سال.
طبق بند ۲ ماده ۵۸، چنین مشمولی «فراری محسوب» و «به مراجع صالح قضائی معرفی» میشود.
در زمان جنگ همین ماده آستانه را بیش از دو ماه گذاشته است.
«مشمول غایب» هستید، نه سرباز فراری.
طبق تبصره ۴ ماده ۵، مشمول «از تاریخ اعزام از سوی واحدهای وظیفه عمومی ناجا» جزو کارکنان وظیفه میشود.
تا وقتی به مرکز آموزش معرفی نشدهاید، ماده ۵۸ درباره شما اجرا میشود.
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آییننامه معافیت تحصیلی حکمی یافت نشد که پذیرش مشمولان را ممنوع کند.
ولی طبق ماده ۲۹ آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی، برای غایبی که عذرش موجه نیست معافیت تحصیلی صادر نمیشود.
بدون آن معافیت، ادامه تحصیل عملاً بسته است.
بله. در متن قانون برای معافیتهای پزشکی شرط «نداشتن غیبت» نیامده است.
با این حال، پرونده غیبت شما جداگانه رسیدگی میشود.
خیر، بسته نیست ولی مشروط است.
طبق ماده ۳۰، به ادعای کفالت مشمول غایب رسیدگی نمیشود.
استثنا وقتی است که شرایط معافیت در موقع احضار، در طول مدت غیبت و حین رسیدگی برقرار باشد.
راه دیگر، تبصره همین ماده است.
با غیبت موجه و مدارک معافیت در پرونده، رئیس سازمان وظیفه عمومی یا نماینده او میتواند دستور رسیدگی بدهد.
در برخی سایتها گفته میشود که به مشمول غایب کسری خدمت داده نمیشود، ولی در آییننامه رسمی این مورد یافت نشده است.
وضعیت کسری پرونده خود را از دفاتر پلیس +۱۰ بپرسید.
خیر. طبق ماده ۱۰ قانون خدمت وظیفه عمومی، گرفتن گواهینامه به ارائه مدرک وضعیت مشمولیت نیاز دارد.
شرکت در آزمون رانندگی هم همین مدرک را لازم دارد.
خیر. ده سال غیبت بهخودیخود نه کارت معافیت میآورد و نه امکان خرید خدمت.
معافیت فقط با احراز شرایط قانونی دیگر ممکن است.
شرایط طرح انصار، ویژه غیبت بیش از ۸ سال، در مقاله جداگانه بالنج آمده است.
لینک آن مقاله در همین صفحه است.
بله، ولی تنها از راهی که قانون نام برده است.
طبق تبصره ۱ ماده ۵۸، بخشش تمام یا بخشی از اضافه خدمت در حین خدمت ممکن است.
شرط آن حسن اخلاق و رفتار و جدیت در انجام وظیفه، یا ابراز شجاعت و فداکاری در عملیات جنگی است.
بخشش با گواهی فرماندهان و رؤسای ذیربط و تصویب مقامات سرلشکری یا همطراز انجام میشود.

مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
18 پاسخ
دقیق میشه توضیح بدید شرایط گواهینامه برای کسایی که نمیخوان برن سربازی چطوری میشه؟
سلام
گواهینامه فعلا به کارت پایان خدمت نیازی نداره و مستقل از هم هستن دو تاش.
دقیقا کجای سخا برم ببینم غیبت دارم یا نه؟
با سلام و احترام،
برای بررسی وضعیت غیبت خود در سامانه سخا، میتوانید پس از ورود به سامانه، به بخش «وظیفه عمومی» مراجعه کرده و سپس گزینه «استعلام وضعیت معافیتهای موقت مشمول» را انتخاب نمایید. در این بخش، وضعیت مشمولیت شما، از جمله احتمال وجود غیبت، قابل مشاهده خواهد بود.
به طور کلی، مشمولین پس از تاریخ فارغالتحصیلی به مدت یک سال از معافیت تحصیلی برخوردار هستند و پس از اتمام این مهلت یکساله (فرجه)، در صورت عدم معرفی خود جهت تعیین تکلیف وضعیت نظام وظیفه، غیبت برای ایشان منظور خواهد شد. قوانین مربوط به سنوات ارفاقی و تأثیر آن بر فرجه پس از فراغت از تحصیل نیز میبایست مد نظر قرار گیرد.
لازم به ذکر است که دفاتر پلیس +10 ممکن است در این موارد خاص، اطلاعات کاملاً دقیق و بهروزی در اختیار نداشته باشند و بهترین و موثقترین مرجع برای پاسخگویی به سوالات شما و بررسی دقیق وضعیت، کارشناسان سازمان وظیفه عمومی فراجا هستند.
سلام تروخدا جواب بدید من پارسال تیرماه فارغ شدم از کارشناسی و تا آخر این ماه باید برم دفترچه پست کنم راه حلتون چی هستش من برم کارشناسی ارشد بخونم و از اون طرف غیبت نخورم چون شهریور ماه ثبت نام شروع میشه،؟
سلام.تنها راهش ادامه تحصیل و گزفتن معافیت تحصیلیه
آیا امکان درخواست تعویق اعزام به خدمت سربازی برای بار دوم وجود دارد؟
بله، امکان درخواست تعویق اعزام به خدمت سربازی برای بار دوم وجود دارد، اما باید دلیل موجهی برای این تعویق ارائه دهید. مواردی مانند فوت اعضای خانواده، حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله، یا داشتن مسئولیت کفالت افراد تحت تکفل که نیاز به مراقبت دارند، میتوانند به عنوان دلایل موجه در نظر گرفته شوند.
اگر شما مسئولیت کفالت خواهر معلول خود را دارید و در انتظار کارت کفالت از بهزیستی هستید، این موضوع میتواند به عنوان دلیل موجه برای تعویق اعزام شما مورد بررسی قرار گیرد.
آیا برای رفع غیبت سربازی در صورت احراز نخبگی و صدور معرفینامه از مرکز نخبگان به سازمان بکارگیرنده، نیاز به پیگیری از نظام وظیفه است یا اطلاعیه مرکز نخبگان مبنی بر بخشیدگی غیبت کافی است؟
بر اساس اطلاعیه مرکز نخبگان و تجربیات افرادی که در شرایط مشابه قرار داشتهاند،
غیبت سربازی افراد نخبه در زمان صدور کارت پایان خدمت به صورت سیستمی رفع میشود و نیازی به پیگیری جداگانه از نظام وظیفه نیست
زمان شروع سربازی کی هست؟
مدت زمان خدمت سربازی طبق آخرین تغییرات اعلامی براساس محل خدمت سربازان به شرح زیر است:
مدت زمان خدمت سربازی در دستگاه های اجرایی 24 ماه، نیروهای مسلح مناطق عادی 21 ماه، مناطق محروم 19 ماه، مناطق امنیتی درگیر 18 ماه می باشد.
تمامی دانش آموزان و دانشجویان (داخل و خارج از کشور) باید حداکثر یکسال پس از فارغ التحصیلی برای انجام خدمت سربازی اقدام نمایند.
همچنین افرادی که قبل از 18 سالگی از ادامه تحصیل انصراف داده اند می بایست پس از ورود به سن قانونی، در مدت 6 ماه اقدام به اعزام نمایند.
در حال حاضر طول مدت آموزشی خدمت سربازی 46 روز است. (معادل 6 هفته)
آیا من که چندین سال سابقه کار در شرکت فنی دارم ولی سرباز غایب هستم میتونم کاری برای گرفتن پایان خدمت انجام بدم بدون اینکه مثل سرباز عادی پادگان برم؟
نه متاسفانه فعلا امکانش نیست.
با غیبت امکان سرباز نخبگی برای شما از دست میرود.
البته یک سری شرکت خاص هستند که ادعا میکنند اگر برایشان کار کنید، معضل غیبت شما را حل میکنند.
بعد از چند سال غیبت معاف میشیم؟
تا 50 سالگی غایب محسوب میشوید.
آیا با وجود غیبت سربازی میتوان به سفر خارجی رفت؟
نه متاسفانه تا مساله سربازی را حل نکنید نمیتوانید از کشور خارج شوید.