اگر صاحب یک شرکت فناورانه هستید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده است:
«آیا شرکت من شرایط دانش بنیان شدن را دارد؟»
پاسخ فقط به این بستگی ندارد که محصولتان چقدر جدید است
یا چند نیروی متخصص دارید.
در ارزیابی شرایط دانش بنیان شدن، چند موضوع باید هم‌زمان بررسی شود:
خود محصول یا خدمت، سطح فناوری، دانش فنی شرکت و وضعیت درآمدی شرکت.
از طرف دیگر، همه شرکت‌های دانش بنیان شرایط یکسانی ندارند.
شرکت ممکن است در گروه نوپا، نوآور یا فناور قرار بگیرد و شرایط هرکدام متفاوت است.
یک نکته مهم هم وجود دارد:
مقررات قدیمی را نباید مبنای تصمیم‌گیری قرار داد.
آیین‌نامه جدید «ارزیابی و حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان» در ۱۴ مهر ۱۴۰۴ تصویب شده
و جایگزین نسخه‌های قبلی شده است.
بنابراین بعضی عددها و شرط‌هایی که هنوز در سایت‌ها و مقالات قدیمی دیده می‌شوند،
دیگر مبنای آیین‌نامه فعلی نیستند.
در این مقاله، بررسی می‌کنیم که شرایط دانش بنیان شدن چیست،
چه شرکتی نوپا یا نوآور یا فناور محسوب می‌شود،
حد نصاب درآمد چقدر است،
محصول چگونه ارزیابی می‌شود
و چه اشتباهاتی می‌تواند باعث رد شدن پرونده شود.
خلاصه شرایط دانش بنیان شدن در سال ۱۴۰۵
اگر بخواهیم کل موضوع را خیلی کوتاه خلاصه کنیم، ابتدا باید خود شرکت و محصول یا خدمت آن شرایط آیین‌نامه را داشته باشند.
برای محصول یا خدمت، سه معیار اصلی وجود دارد:
- محصول باید به مرحله تولید رسیده باشد یا حداقل در مقیاس آزمایشگاهی ساخته شده باشد.
- سطح فناوری آن باید بالاتر از متوسط فناوری موجود در کشور باشد.
- شرکت باید بر دانش فنی محصول یا خدمت تسلط داشته باشد.
بعد از آن، شرکت با توجه به وضعیت درآمد و محصول خود در یکی از سه دسته نوپا، نوآور یا فناور قرار می‌گیرد.
| گروه | شرایط اصلی | اعتبار |
|---|---|---|
| نوپا | حداقل یک محصول در مقیاس نمونه آزمایشگاهی مطابق فهرست و درآمد عملیاتی کمتر از ۷۰ میلیارد ریال | ۵ سال |
| نوآور | حداقل یک کالا یا خدمت دانش‌بنیان تولیدشده، احراز معیارهای ماده ۲ و دریافت مجوزها، تأییدیه‌ها و استانداردهای لازم + درآمد عملیاتی بیش از ۷۰ میلیارد ریال | ۳ سال |
| فناور | حداقل یک کالا یا خدمت دانش‌بنیان تولیدشده، احراز معیارهای ماده ۲ و دریافت مجوزها، تأییدیه‌ها و استانداردهای لازم + درآمد عملیاتی بیش از ۷۰ میلیارد ریال + حداقل ۵۰٪ سهم فروش دانش‌بنیان از درآمد عملیاتی | ۵ سال |
برای شرکت‌هایی که درآمد عملیاتی آنها حداقل ۱۰۰۰ میلیارد تومان باشد، حداقل سهم فروش دانش بنیان برای دسته فناور ۲۰ درصد در نظر گرفته شده است. این آستانه نیز می‌تواند سالانه به تشخیص دبیرخانه به‌روزرسانی شود.
نکته: در آیین‌نامه، حد درآمد ۷۰ میلیارد ریال نوشته شده است و دبیرخانه می‌تواند آن را سالانه تغییر دهد. در زمان تهیه این مقاله، اعلام رسمی موجود نیز رقم ۷۰ میلیارد ریال را برای شرکت نوپا اعلام کرده است. بنابراین هنگام ثبت درخواست، آخرین حدنصاب اعلام‌شده را در سامانه بررسی کنید.
مهم‌ترین تغییرات آیین نامه جدید دانش بنیان شدن در ۱۴۰۴ چیست؟
اطلاع رسانی سریع و دقیق در مورد تغییرات ساختاری، دسته بندی‌های جدید و معیارهای پذیرش شرکت‌های دانش بنیان بر اساس مصوبه مهر ۱۴۰۴:
- امکان‌های جدید تأیید مشروط و شرایط خاص
- تغییر حد نصاب درآمد به ۷۰ میلیارد ریال
- حذف برخی شروط قدیمی مانند ۱۰ نیروی بیمه‌شده
- حذف تعریف قدیمی نوآور بر اساس سهم فروش کمتر از ۵۰٪
- تغییر چارچوب ارزیابی و گروه‌بندی
اول از همه: چه شرکتی می‌تواند دانش بنیان شود؟
بیایید از یک تصور اشتباه شروع کنیم.
دانش بنیان بودن صرفاً به این معنی نیست که شرکت شما کار علمی انجام می‌دهد.
ممکن است یک شرکت تیم بسیار قوی، مهندس‌های متخصص و حتی چند مقاله علمی داشته باشد؛
اما محصول یا خدمت آن شرایط ارزیابی دانش بنیان را نداشته باشد.
از طرف دیگر، یک شرکت کوچک که هنوز محصولش را به تولید انبوه نرسانده،
ممکن است بتواند در گروه نوپا قرار بگیرد.
پس سؤال اصلی این نیست که:
«شرکت من چقدر بزرگ است؟»
سؤال اصلی این است:
«آیا حداقل یک محصول یا خدمت دارم که از نظر فناوری و دانش فنی، شرایط آیین‌نامه را داشته باشد؟»
شرایط دانش بنیان شدن شرکت چیست؟
شرکت یا مؤسسه دانش‌بنیان، یک شخصیت حقوقی خصوصی است
که در حوزه فناوری‌های برتر فعالیت می‌کند
و محصول یا خدمات آن باید معیارهای تعیین شده در آیین نامه را احراز کند.
صرفاً داشتن شرکت، تیم مهندسی، فارغ‌التحصیل دکتری، اختراع یا یک ایده جدید باعث دانش بنیان شدن نمی‌شود.
آنچه در ارزیابی اهمیت دارد، محصول یا خدمت مشخص، سطح فناوری آن و میزان تسلط شرکت بر دانش فنی مربوط به آن است.
طبق آیین‌نامه فعلی، محصولات و خدمات دانش بنیان باید سه ویژگی اصلی داشته باشند:
- به مرحله تولید رسیده باشند یا حداقل در مقیاس آزمایشگاهی قابل ارزیابی باشند؛
- سطح فناوری آنها بالاتر از سطح متوسط فناوری در کشور باشد
و برای توسعه آنها فعالیت تحقیق و توسعه انجام شده باشد؛ - دانش فنی لازم برای طراحی و توسعه محصول در خود شرکت وجود داشته باشد.
این سه مورد، ستون اصلی ارزیابی هستند.
سه شرط اصلی محصول برای دانش بنیان شدن چیست؟
محصول باید به یک مرحله قابل ارزیابی رسیده باشد
ایده به‌تنهایی محصول نیست.
پاورپوینت، مقاله، طرح کسب‌وکار، نقشه اولیه یا توضیح یک ایده جذاب هم به تنهایی برای اثبات محصول کافی نیست.
اگر محصول سخت‌افزاری است،
باید حداقل نمونه‌ای وجود داشته باشد
که عملکردهای اصلی آن قابل بررسی باشد.
اگر محصول نرم‌افزاری است،
باید با یک محصول واقعی و قابل ارزیابی رو به رو باشیم،
نه صرفاً طراحی رابط کاربری یا چند تصویر از نرم‌افزار.
برای شرکت‌های نوپا، رسیدن محصول به مقیاس آزمایشگاهی می‌تواند کافی باشد.
اما برای شرکت‌های نوآور و فناور، تولید تجاری و سایر الزامات مربوط به محصول اهمیت پیدا می‌کند.
چه چیزهایی به‌تنهایی کافی نیستند؟
- ایده
- مقاله علمی
- ارائه پاورپوینت
- طرح تجاری
- تصویر محصول
- فایل CAD بدون محصول قابل ارزیابی
- نمونه‌ای که عملکرد اصلی آن قابل بررسی نیست
- قرارداد خدماتی بدون اثبات فناوری و دانش فنی
پس اگر هنوز در مرحله ایده هستید، بهتر است ابتدا روی ساخت و مستندسازی محصول تمرکز کنید.
فناوری محصول باید بالاتر از سطح معمول باشد
هر محصول جدیدی الزاماً دانش بنیان نیست.
برای مثال، ساخت یک محصول معمولی با قطعات آماده،
بدون اینکه فناوری پیچیده یا دانش فنی قابل توجهی در آن وجود داشته باشد،
لزوماً معیار فناوری را پوشش نمی‌دهد.
در ارزیابی باید بتوانید توضیح دهید:
- بخش پیچیده محصول کجاست؟
- چه فناوری‌ای در آن استفاده شده؟
- چه مسئله فنی دشواری حل شده؟
- شرکت برای توسعه آن چه تحقیق و توسعه‌ای انجام داده؟
- چه چیزی در محصول شما فراتر از یک نمونه معمول بازار است؟
بنابراین بهتر است به جای استفاده از جمله‌هایی مثل «محصول ما بسیار پیشرفته است»،
دقیقاً نشان دهید کدام بخش محصول پیشرفته است و چرا.
دانش فنی باید داخل شرکت وجود داشته باشد
این قسمت برای بسیاری از پرونده‌ها تعیین‌کننده است.
فرض کنید
شرکتی چند دستگاه آماده را از تأمین‌کنندگان مختلف خریداری و آنها را کنار هم قرار می‌دهد.
این کار به‌تنهایی نشان نمی‌دهد
که دانش فنی اصلی محصول در اختیار شرکت است.
اما اگر شرکت:
- یک زیرسیستم اصلی را طراحی کرده باشد؛
- فرآیند تولید پیچیده‌ای را توسعه داده باشد؛
- سیستم‌های مختلف محصول را طراحی و یکپارچه کرده باشد؛
- یا با تحقیق و توسعه، محصول موجودی را مهندسی معکوس و توسعه داده باشد،
موضوع دانش فنی جدی‌تر می‌شود.
در آیین‌نامه، برای اثبات دانش فنی مواردی مانند طراحی داخلی، مهندسی معکوس همراه با تحقیق و توسعه و انتقال فناوری همراه با بومی‌سازی و توسعه فناوری پیش‌بینی شده است.
نکته کلیدی این است که شرکت باید منطق طراحی و دانش چرایی محصول را در اختیار داشته باشد.
دانش فنی یعنی «چرا»؛ نه فقط «چطور»
فرض کنید یک شرکت قطعه صنعتی خاصی تولید می‌کند.
ارزیاب ممکن است بخواهد بداند:
- چرا این آلیاژ انتخاب شده؟
- چرا این ضخامت مناسب است؟
- چرا این ساختار استفاده شده؟
- چرا این روش تولید انتخاب شده؟
- چرا این الگوریتم بهتر است؟
- چرا این معماری نرم‌افزاری انتخاب شده؟
اگر شرکت فقط دستور ساخت محصول را از فرد یا شرکت دیگری گرفته باشد،
اثبات دانش فنی دشوارتر می‌شود.
اما اگر تیم شرکت بتواند منطق طراحی، محدودیت‌های فنی و دلیل تصمیم‌های مهندسی را توضیح دهد
و برای آن مستندات داشته باشد،
وضعیت کاملاً متفاوت است.
آیا مهندسی معکوس باعث رد شدن شرکت می‌شود؟
خیر. مهندسی معکوس به خودی خود مانع دانش بنیان شدن نیست.
تفاوت مهم بین مهندسی معکوس و کپی کردن است.
در مهندسی معکوس واقعی، شرکت با بررسی محصول موجود،
دانش طراحی و فنی آن را استخراج می‌کند
و سپس از این دانش برای بومی‌سازی، توسعه، بهبود یا ساخت محصول استفاده می‌کند.
مثلاً اگر شرکتی بتواند توضیح دهد
که چرا یک محصول رقیب این ساختار، جنس یا روش عملکرد را دارد
و خودش بر اساس تحقیق و توسعه نسخه داخلی را طراحی و توسعه داده است،
موضوع قابل بررسی است.
اما اگر شرکت صرفاً محصول آماده را کپی کند
و دانش فنی پشت آن را در اختیار نداشته باشد، وضعیت متفاوت است.
چه مدارکی می‌تواند دانش فنی را نشان دهد؟
هیچ مدرکی به‌تنهایی تضمین‌کننده تأیید نیست،
اما بسته به پرونده، موارد زیر می‌توانند برای اثبات دانش فنی اهمیت داشته باشند:
- مستندات تحقیق و توسعه
- سوابق طراحی
- گزارش‌های فنی
- تعداد و تخصص اعضای تیم R&D
- مستندات طراحی زیرسیستم‌ها
- مستندات فرآیند تولید
- قراردادهای انتقال فناوری
- مستندات بومی‌سازی
- سوابق همکاری فنی
- استانداردها و تأییدیه‌های تخصصی
- سوابق آزمون محصول
- شواهد سرمایه‌گذاری در توسعه فناوری
هدف این مدارک یک چیز است:
نشان دهند فناوری فقط روی کاغذ نیست و دانش آن واقعاً در شرکت وجود دارد.
شرایط دانش بنیان شدن شرکت‌های نرم‌افزاری چیست؟
بله. اما «نرم‌افزار بودن» به تنهایی کافی نیست.
فرض کنید یک شرکت سامانه‌ای برای مدیریت فروش ساخته است.
اگر محصول صرفاً از چند سرویس آماده تشکیل شده باشد
و بخش پیچیده و فناورانه قابل توجهی نداشته باشد،
باید دید معیارهای فناوری و دانش فنی چگونه احراز می‌شوند.
در مقابل، محصولی که مثلاً دارای فناوری اختصاصی در حوزه‌هایی مانند:
- هوش مصنوعی
- الگوریتم‌های اختصاصی
- پردازش داده
- امنیت
- پردازش بلادرنگ
- معماری پیچیده
- بهینه‌سازی
- موتور نرم‌افزاری اختصاصی
باشد، می‌تواند از منظر فنی موضوع متفاوتی داشته باشد.
حوزه مشتری را با حوزه فناوری اشتباه نگیرید
فرض کنید شرکتی نرم‌افزار مدیریت هوشمند آبیاری ساخته است.
مشتری محصول ممکن است کشاورز باشد،
اما هسته فناوری محصول می‌تواند
نرم‌افزار، هوش مصنوعی، پردازش داده یا کنترل هوشمند باشد.
بنابراین هنگام انتخاب حوزه فناوری، باید به هسته فنی محصول نگاه کرد،
نه صرفاً صنعتی که مشتری در آن فعالیت می‌کند.
شرایط دانش بنیان شدن شرکت‌های خدماتی چیست؟
بله، اما هر خدمت تخصصی را نباید دانش بنیان فرض کرد.
در خدمات، موضوع اصلی این است
که فناوری و دانش فنی خدمت قابل ارزیابی باشد
و مرحله تولید آن نیز طبق ضوابط مربوط از طریق اسناد فروش قابل اثبات شود.
بنابراین یک قرارداد خدماتی ساده، به‌تنهایی پاسخ همه معیارها نیست.
باید بتوانید توضیح دهید:
خدمت دقیقاً چیست؟
فناوری آن کجاست؟
چه دانش فنی‌ای پشت آن قرار دارد؟
چگونه تولید و ارائه می‌شود؟
برای خدمات، فروش رسمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند
در مورد خدمات، آیین نامه روش احراز مرحله تولید را متفاوت در نظر گرفته است.
برای خدمت مورد ارزیابی، این معیار از طریق مستندات رسمی فروش بررسی می‌شود.
بنابراین اگر شرکت شما خدمت فناورانه ارائه می‌کند،
بهتر است فقط قرارداد کلی ارائه خدمات را آماده نکنید.
اسناد فروش باید نشان دهند دقیقاً چه خدمت فناورانه‌ای ارائه شده
و این خدمت چه ارتباطی با محصول یا فناوری مورد ارزیابی دارد.
برای مثال، بین این دو عبارت تفاوت زیادی وجود دارد:
«مشاوره فنی» و «ارائه خدمت طراحی و پیاده‌سازی سامانه کنترل هوشمند مبتنی بر الگوریتم اختصاصی شرکت»
هرچه ارتباط خدمت فروخته شده با فناوری مورد ارزیابی روشن‌تر باشد،
بررسی پرونده نیز دقیق‌تر انجام می‌شود.
EPC چه شرایطی دارد؟
برای خدمات EPC نیز در آیین نامه مسیر مشخصی پیش‌بینی شده است.
اگر طراحی مفهومی یا طراحی تفصیلی پروژه معیارهای ماده ۲ را داشته باشد،
یا حداقل ۱۰ درصد تجهیزات پروژه از محصولات شرکت یا سایر شرکت‌های دانش بنیان تأمین شود،
خدمت EPC می‌تواند در فرآیند ارزیابی قرار بگیرد.
نکته مهم این است که نباید شرایط قدیمی را با آیین نامه جدید مخلوط کرد.
اگر تجهیزات را برای فروش نساخته باشیم چه وضعیتی خواهیم داشت؟
همه شرکت‌ها محصولات فناورانه خود را برای فروش مستقیم تولید نمی‌کنند.
گاهی شرکت یک ماشین‌آلات، تجهیز یا فرآیند پیچیده را برای استفاده در کسب‌وکار خودش طراحی و تولید کرده است.
این تجهیز ممکن است مستقیماً به مشتری فروخته نشود،
اما شرکت با استفاده از آن کالا یا خدماتی را به مشتری ارائه کند.
آیین نامه برای چنین شرایطی نیز مسیر ارزیابی در نظر گرفته است؛
به شرط اینکه تجهیز یا فرآیند، مطابق فهرست و معیارهای مربوط باشد
و مراحل طراحی و ساخت آن توسط خود شرکت انجام شده باشد.
همچنین اگر شرکت با استفاده از یک فرآیند یا فناوری پیچیده که خودش طراحی و توسعه داده، کالا یا خدماتی تولید کند
که لزوماً در فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان نباشد،
امکان بررسی آن در چارچوب ضوابط آیین نامه وجود دارد.
این موضوع برای شرکت‌های صنعتی، تولیدی و پیمانکارانی که فناوری اصلی آنها در خط تولید، ماشین‌آلات یا فرآیند داخلی قرار دارد، اهمیت زیادی دارد.
انواع شرکت دانش بنیان چیست؟ شرایط نوپا، نوآور و فناور
حالا که معیار محصول را شناختیم،
می‌توانیم سراغ دسته بندی شرکت‌ها برویم.
در نظام فعلی، شرکت‌های دانش بنیان در سه گروه قرار می‌گیرند:
- نوپا
- نوآور
- فناور
این سه عنوان فقط اسم‌های متفاوت نیستند؛
شرایط اقتصادی و مرحله رشد شرکت در تعیین گروه اهمیت دارد.
جدول مقایسه نوپا، نوآور و فناور
| ویژگی | نوپا | نوآور | فناور |
|---|---|---|---|
| محصول دانش بنیان | حداقل یک محصول واجد شرایط | حداقل یک محصول واجد شرایط | حداقل یک محصول واجد شرایط |
| مرحله محصول | حداقل مقیاس آزمایشگاهی | تولید تجاری | تولید تجاری |
| درآمد عملیاتی | کمتر از ۷۰ میلیارد ریال | بیش از ۷۰ میلیارد ریال | بیش از ۷۰ میلیارد ریال |
| سهم فروش دانش بنیان | شرط عمومی گروه نیست | شرط تعریف‌کننده گروه نیست | حداقل ۵۰٪ از درآمد عملیاتی |
| اعتبار | ۵ سال | ۳ سال | ۵ سال |
این جدول خلاصه است و شرایط محصول، مجوزها، استانداردها و سایر ضوابط هر گروه نیز باید جداگانه بررسی شود.
شرایط شرکت دانش بنیان نوپا چیست؟
برای قرار گرفتن در گروه نوپا، شرکت باید حداقل یک محصول داشته باشد
که شرایط اصلی دانش بنیان را احراز کند
و محصول حداقل در مقیاس آزمایشگاهی قابل ارزیابی باشد.
درآمد عملیاتی شرکت نیز در آخرین اظهارنامه مالیاتی در زمان درخواست باید کمتر از ۷۰ میلیارد ریال باشد.
اعتبار این گروه طبق آیین‌نامه فعلی ۵ سال است.
در تمدید، شرکت باید اظهارنامه مالیاتی داشته باشد
و اگر محصول در مرحله آزمایشگاهی بوده،
پیشرفت لازم در مرحله تولید را نیز نشان دهد.
صنایع خلاق هم می‌توانند در این مسیر قرار بگیرند
آیین نامه برای شرکت‌های فعال در صنایع خلاق که ماهیت دانش بنیان دارند نیز حکم جداگانه‌ای در نظر گرفته است.
این شرکت‌ها لزوماً با همان شاخص‌هایی که برای همه محصولات فناورانه صنعتی استفاده می‌شود
ارزیابی نمی‌شوند
و باید بر اساس شاخص‌های اختصاصی متناسب با نوع فعالیت خود بررسی شوند.
بنابراین اگر فعالیت شرکت شما در حوزه‌هایی مانند صنایع فرهنگی و خلاق قرار می‌گیرد،
بهتر است معیارهای تخصصی همان حوزه را ملاک قرار دهید
و صرفاً شرایط یک شرکت صنعتی یا نرم‌افزاری را به پرونده خود تعمیم ندهید.
آیا نوپا یعنی شرکت تازه تأسیس؟
نه لزوماً. نوپا بیشتر به وضعیت محصول و بلوغ اقتصادی شرکت مربوط است.
بنابراین صرفاً از روی سن شرکت نمی‌توان گروه آن را تعیین کرد.
آیا نوپا باید دو کارمند داشته باشد؟
خیر. در آیین‌نامه فعلی چنین شرط عمومی‌ای برای نوپا وجود ندارد.
البته وجود تیم فنی و تحقیق و توسعه برای اثبات دانش فنی اهمیت دارد
و تعداد و تخصص نیروهای فعال در R&D می‌تواند
یکی از شاخص‌های بررسی دانش فنی باشد؛
اما این موضوع با تعیین یک حداقل عدد ثابت برای کارکنان متفاوت است.
آیا برای دانش بنیان شدن باید ۵۰ درصد هزینه‌ها صرف تحقیق و توسعه شود؟
خیر. این هم یکی از مواردی است
که در بعضی مطالب قدیمی دیده می‌شود
اما نباید به‌عنوان شرط عمومی آیین‌نامه فعلی نوشته شود.
آنچه اهمیت دارد، وجود دانش فنی و فعالیت تحقیق و توسعه مرتبط با فناوری محصول است.
آیا شرکت نوپا باید برنامه رشد داشته باشد؟
اینجا یک نکته مهم وجود دارد که در بعضی مطالب اینترنتی به شکل متفاوتی بیان شده است.
در متن ماده ۴ آیین‌نامه مصوب ۱۴۰۴/۰۷/۱۴، شرایط اصلی نوپا
شامل داشتن حداقل یک محصول در مقیاس نمونه آزمایشگاهی مطابق فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان و
درآمد عملیاتی کمتر از ۷۰ میلیارد ریال است.
در متن همین ماده، برنامه رشد به عنوان یک بند مستقل نیامده است.
با این حال، در اطلاع‌رسانی اجرایی شبکه کسب‌وکار دانش بنیان،
ارائه و تأیید برنامه رشد نیز به‌عنوان یکی از شروط تأیید شرکت‌های نوپا اعلام شده است.
بنابراین اگر قصد ثبت درخواست دارید،
بهتر است برنامه رشد را هم از قبل آماده کنید
و آن را صرفاً به دلیل نبودن نام آن در بندهای اصلی ماده ۴ نادیده نگیرید.
برنامه رشد چیست؟
برنامه رشد در واقع توضیح می‌دهد شرکت در یک بازه مشخص قرار است
چه مسیری را برای توسعه محصول و رسیدن به شرایط بالاتر طی کند؛
برای مثال:
- توسعه نمونه آزمایشگاهی به تولید؛
- تکمیل آزمون‌ها و اخذ مجوزهای لازم؛
- توسعه ظرفیت تولید؛
- تکمیل دانش فنی؛
- افزایش فروش محصول دانش بنیان.
در خود آیین نامه نیز برنامه رشد در مسیرهای تأیید مشروط و برخی شرایط خاص، نقش مشخصی دارد.
بنابراین بهتر است
شرکت متقاضی از همان ابتدا تصویری روشن از مسیر رشد محصول خود داشته باشد.
شرایط شرکت دانش بنیان نوآور چیست؟
در گروه نوآور، شرکت باید حداقل یک محصول یا خدمت دانش بنیان داشته باشد
که به تولید تجاری رسیده
و الزامات مربوط مانند مجوزها، تأییدیه‌ها و استانداردهای موردنیاز را داشته باشد.
درآمد عملیاتی شرکت نیز باید در آخرین اظهارنامه مالیاتی بیش از ۷۰ میلیارد ریال باشد.
اعتبار این گروه ۳ سال است.
آیا نوآور یعنی فروش دانش بنیان کمتر از ۵۰ درصد است؟
خیر. این تعریف را نباید از مطالب قدیمی وارد مقاله جدید کرد.
در آیین‌نامه فعلی، سهم ۵۰ درصد فروش دانش بنیان به‌عنوان معیار اصلی گروه فناور مطرح شده است،
نه تعریف عمومی نوآور.
البته برای برخی شرکت‌های نوآور، به‌ویژه در شرایطی که فروش محصول دانش بنیان نداشته باشند،
ممکن است دبیرخانه تعهد ارائه برنامه رشد را مطالبه کند.
این موضوع با «شرط عمومی نوآور بودن» تفاوت دارد.
شرایط شرکت دانش بنیان فناور چیست؟
برای فناور شدن، علاوه بر داشتن محصول دانش بنیان و تولید آن، درآمد عملیاتی شرکت باید بیش از ۷۰ میلیارد ریال باشد.
اما یک معیار مهم دیگر هم وجود دارد:
حداقل ۵۰ درصد درآمد عملیاتی شرکت باید از فروش کالاها و خدمات دانش بنیان باشد.
برای شرکت‌هایی که درآمد عملیاتی بسیار بالایی دارند،
آیین‌نامه استثنای جداگانه‌ای در نظر گرفته است.
اگر درآمد عملیاتی شرکت حداقل ۱۰۰۰ میلیارد تومان باشد،
حداقل سهم فروش دانش بنیان برای این منظور ۲۰ درصد خواهد بود
و این حد نصاب قابلیت به روزرسانی سالانه دارد.
اعتبار گروه فناور ۵ سال است.
اگر درآمد شرکت دقیقاً ۷۰ میلیارد ریال باشد تکلیف چیست؟
این نکته ریز اما مهم است.
در متن آیین نامه برای نوپا عبارت کمتر از ۷۰ میلیارد ریال و برای نوآور و فناور بیش از ۷۰ میلیارد ریال آمده است.
بنابراین اگر درآمد عملیاتی شرکت دقیقاً در همین عدد قرار گرفته باشد،
نباید خودکار فرض کنید
که شرکت بدون بررسی در یکی از این گروه‌ها قرار می‌گیرد.
در چنین وضعیتی، بهتر است پرونده بر اساس اطلاعات مالی واقعی و فرآیند جاری دبیرخانه بررسی شود.
حد نصاب درآمد عملیاتی دقیقاً یعنی چه؟
یکی از مهم‌ترین اعداد در آیین نامه جدید، درآمد عملیاتی شرکت در آخرین اظهارنامه مالیاتی است.
بنابراین برای تشخیص اینکه شرکت در کدام گروه قرار می‌گیرد،
نباید فقط به گردش حساب، فروش شفاهی یا برآورد داخلی شرکت نگاه کرد.
مبنای اعلام‌شده در آیین نامه، درآمد عملیاتی درج‌شده در آخرین اظهارنامه مالیاتی در زمان درخواست ارزیابی است.
به همین دلیل، قبل از ثبت درخواست بهتر است
اظهارنامه مالیاتی و اسناد مالی شرکت بررسی شود
تا رقم درآمد عملیاتی به‌درستی مشخص باشد.
فاکتور فروش چقدر مهم است؟
فرض کنید شرکت یک محصول مشخص را برای ارزیابی معرفی کرده است.
اگر در اسناد فروش فقط نوشته شده باشد:
فروش تجهیزات
تشخیص ارتباط این فروش با محصول معرفی‌شده دشوارتر است.
هرچه اسناد فروش دقیق‌تر باشند
و نام محصول یا خدمت مشخص‌تر و قابل تطبیق باشد،
ارتباط میان محصول ارزیابی‌شده و درآمد شرکت روشن‌تر می‌شود.
بنابراین قبل از ارزیابی، فاکتورها، قراردادها و اسناد فروش را بررسی کنید.
آیا داشتن سهام دولتی مانع دانش بنیان شدن است؟
اگر مالکیت دولت یا نهادهای عمومی غیردولتی از ۵۰ درصد بیشتر باشد،
شرکت مشمول حمایت‌های این نظام نخواهد بود.
موضوع فقط سهامدار مستقیم نیست.
در موارد لازم، لایه دوم سهامداران نیز می‌تواند بررسی شود.
اگر ساختار مالکیت شرکت چندلایه است،
بهتر است پیش از درخواست، زنجیره مالکیت را دقیق بررسی کنید.
حوزه فناوری محصول را چطور انتخاب کنیم؟
اینجا هم یک اشتباه رایج وجود دارد.
حوزه فناوری را نباید صرفاً بر اساس بازار هدف محصول انتخاب کرد.
مثلاً یک شرکت نرم‌افزاری برای کشاورزی ممکن است
از نظر بازار در حوزه کشاورزی فعالیت کند،
اما فناوری اصلی آن نرم‌افزار، هوش مصنوعی یا پردازش داده باشد.
برای انتخاب حوزه فناوری، این سؤال را بپرسید:
پیچیدگی اصلی محصول در کجاست؟
اگر پیچیدگی در طراحی الکترونیکی است،
مسیر بررسی با محصولی که پیچیدگی آن در الگوریتم نرم‌افزاری است متفاوت خواهد بود.
اگر بین دو حوزه مردد هستید،
انتخاب را بر اساس کار فنی واقعی شرکت و محصول انجام دهید، نه صرفاً عنوان صنعتی مشتری.
یک مثال ساده برای انتخاب حوزه فناوری
فرض کنید
شرکت شما برای بیمارستان‌ها یک سامانه هوشمند مدیریت انرژی ساخته است.
مشتری شما در حوزه سلامت فعالیت می‌کند،
اما این الزاماً به معنی آن نیست که فناوری اصلی محصول «پزشکی» است.
اگر بخش اصلی ارزش فنی محصول در الگوریتم کنترل، اینترنت اشیا، تحلیل داده یا هوش مصنوعی باشد،
باید حوزه فناوری را بر اساس همان هسته فنی بررسی کنید.
برعکس، اگر شرکت یک تجهیز پزشکی پیچیده طراحی و تولید کرده باشد،
حوزه فناوری محصول ممکن است
با یک نرم‌افزار مدیریتی کاملاً متفاوت باشد.
پس یک قاعده ساده داشته باشید:
محصول را بر اساس چیزی که از نظر فنی ساخته‌اید دسته‌بندی کنید،
نه فقط بر اساس کسی که محصول را می‌خرد.
مدارک لازم برای دانش بنیان شدن شرکت چیست؟
مدارک زیر نمونه‌ای از مستندات رایج و موردنیاز برای آماده‌سازی پرونده هستند
و بسته به نوع شرکت، محصول و مسیر ارزیابی ممکن است مدارک دیگری نیز درخواست شود.
| حوزه اصلی | عنوان مدرک / مستند | توضیحات و مصادیق |
| مدارک ثبتی و مالکیت | اساسنامه و آخرین تغییرات | اساسنامه شرکت، شرکت‌نامه، آگهی تاسیس و آخرین تغییرات روزنامه رسمی |
| اطلاعات سهامداران | لیست سهامداران، میزان سهام و درصد مالکیت هر یک | |
| ساختار مالکیت | نمودار درختی یا شرح نحوه توزیع سهام و کنترل شرکت | |
| اطلاعات اعضای شرکت | لیست اعضای هیئت مدیره، مدیرعامل و سمت‌های قانونی | |
| مدارک مالی | آخرین اظهارنامه مالیاتی | اظهارنامه عملکرد سالیانه ارسال شده به سازمان امور مالیاتی |
| صورت‌های مالی | ترازنامه، صورت سود و زیان و گردش وجوه نقد حسابرسی‌شده | |
| اسناد درآمد | دفاتر قانونی، اسناد حسابداری مرتبط با درآمدها و تراکنش‌ها | |
| فاکتورهای فروش | فاکتورهای رسمی صادر شده (دارای شماره سریال و شناسه ملی) | |
| قراردادهای فروش | قراردادهای منعقد شده با مشتریان و کارفرمایان عمده | |
| اطلاعات درآمد عملیاتی | گزارش تفکیکی درآمدهای حاصل از فعالیت اصلی شرکت | |
| مدارک محصول | مشخصات فنی | دیتاشیت، ویژگی‌های فیزیکی، ابعادی و عملکردی محصول |
| کاتالوگ | بروشورهای معرفی محصول و راهنمای تجاری | |
| مستندات محصول | کتابچه راهنمای کاربر، دستورالعمل‌های نصب و نگهداری | |
| گزارش آزمون‌ها | نتایج تست‌های کنترل کیفیت، آزمایشگاه‌های معتبر و تست‌های میدانی | |
| مجوزها | پروانه بهره‌برداری، جواز تاسیس و مجوزهای قانونی تولید یا عرضه | |
| استانداردها و تأییدیه‌ها | گواهینامه‌های استاندارد ملی، بین‌المللی (ISO، CE و…) و تأییدیه‌های تخصصی | |
| مدارک دانش فنی | مستندات طراحی | نقشه‌های ساخت، طراحی‌های مفهومی و مهندسی (CAD و…) |
| گزارش‌های R&D | مستندات تحقیق و توسعه، ایده‌پردازی، و مطالعات امکان‌سنجی | |
| سوابق اعضای تیم فنی | رزومه تحصیلی و کاری متخصصان، پژوهشگران و مهندسان کلیدی | |
| مستندات فرآیند تولید | دستورالعمل‌های ساخت، مونتاژ، کنترل کیفیت و جریان فرآیند (Flowchart) | |
| طراحی زیرسیستم‌ها | مستندات مربوط به اجزا، ماژول‌ها و زیرمجموعه‌های محصول یا سیستم | |
| مستندات مهندسی معکوس | گزارش‌های تحلیل، آنالیز متریال و بازطراحی قطعات | |
| بومی‌سازی یا انتقال فناوری | مستندات مربوط به بومی‌سازی تکنولوژی، قراردادهای لیسانس یا انتقال دانش فنی |
ثبت نام دانش بنیان از کجا شروع می‌شود؟
اگر شرایط اولیه شرکت را بررسی کرده‌اید
و محصول شما برای ارزیابی آماده است،
مرحله بعد ثبت درخواست از مسیر سامانه و فرآیند رسمی ارزیابی است.
اما قبل از ثبت درخواست، بهتر است ابتدا این چهار موضوع را مشخص کنید:
- کدام محصول یا خدمت را برای ارزیابی معرفی می‌کنید؟
- این محصول در کدام حوزه فناوری قرار می‌گیرد؟
- دانش فنی شرکت چگونه اثبات می‌شود؟
- وضعیت درآمد و اسناد مالی شرکت چگونه است؟
برای آشنایی با جزئیات ثبت درخواست و مراحل کار در سامانه، راهنمای دانش بنیان شدن شرکت؛ ۱۱ مرحله ثبت‌نام در سامانه ارزیابی را هم ببینید.
این آماده‌سازی اهمیت زیادی دارد؛
چون در آیین نامه، تعداد دفعات ثبت درخواست ارزیابی محصول و اعتراض در هر سال مالی محدود شده است.
بنابراین بهتر است ابتدا پرونده را آماده کنید
و بعد سراغ ثبت درخواست بروید.
نکته: نام و مسیر سامانه ممکن است در طول زمان تغییر کند. برای ثبت درخواست، از درگاه رسمی معرفی‌شده در زمان اقدام استفاده کنید و به لینک‌های قدیمی مقالات اکتفا نکنید.
مراحل دانش بنیان شدن شرکت به زبان ساده
اگر بخواهیم مسیر را به شکل خلاصه ببینیم، مراحل دانش بنیان شدن را می‌توان این‌طور دنبال کرد:
مرحله ۱: انتخاب محصول یا خدمت
مشخص کنید دقیقاً کدام محصول یا خدمت قرار است ارزیابی شود.
مرحله ۲: بررسی معیارهای فنی
مرحله تولید و دانش فنی محصول را بررسی کنید.
مرحله ۳: انتخاب حوزه ی فناوری
محصول را بر اساس هسته فنی و فناوری اصلی آن دسته بندی کنید.
مرحله ۴: آماده‌سازی مستندات
مدارک فنی، مالی، فروش، مجوزها، مستندات R&D و اطلاعات مالکیت
مرحله ۵: بررسی وضعیت مالی
آخرین اظهارنامه مالیاتی و درآمد عملیاتی شرکت را بررسی کنید تا مشخص شود شرایط نوپا، نوآور یا فناور کدام است.
مرحله ۶: ثبت درخواست ارزیابی
درخواست از مسیر رسمی مربوط ثبت می‌شود.
مرحله ۷: ارزیابی
ارزیابی می‌تواند حضوری یا غیرحضوری باشد و حسب تشخیص دبیرخانه توسط کارگزار انجام شود.
مرحله ۸: اعلام نتیجه
تصمیم نهایی درباره تأیید یا عدم تأیید با دبیرخانه است.
مرحله ۹: پیگیری تمدید و به‌روزرسانی اطلاعات
پس از تأیید نیز شرکت باید شرایط خود را حفظ و اطلاعات مالی و محصولی را در صورت تغییر به‌روزرسانی کند.
فرآیند ارزیابی شرکت چگونه انجام می‌شود؟
بعد از ثبت درخواست، پرونده برای بررسی کارشناسی در فرآیند ارزیابی قرار می‌گیرد.
ارزیابی می‌تواند حضوری یا غیرحضوری انجام شود.
ممکن است درباره مواردی مانند:
- محصول
- فناوری
- تیم فنی
- فرآیند تولید
- دانش فنی
- فروش
- اسناد مالی
- مجوزها
- استانداردها
سؤال شود.
یک نکته مهم:
کارگزار تصمیم نهایی را نمی‌گیرد
کارگزار بررسی کارشناسی انجام می‌دهد و گزارش او جنبه مشورتی دارد.
تصمیم نهایی با دبیرخانه است.
پس اگر گزارشی از کارگزار دریافت کردید، آن را با تصمیم نهایی یکی ندانید.
اگر پرونده رد شد، می‌توان اعتراض کرد؟
بله.
آیین‌نامه برای اعتراض به نتیجه ارزیابی محصول مسیر مشخصی دارد.
هر شرکت در هر سال مالی می‌تواند یک بار اعتراض خود را ثبت کند
و یک بار دیگر نیز با پرداخت هزینه مصوب امکان ثبت اعتراض دارد.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
اعتراض مؤثر یعنی پاسخ به ایراد مشخص ارزیابی.
اگر مثلاً ایراد این بوده که دانش فنی شرکت به اندازه کافی اثبات نشده، صرفاً نوشتن «محصول ما بسیار پیشرفته است» کمک زیادی نمی‌کند.
باید مستندات جدید یا توضیح فنی دقیق ارائه شود.
چند بار می‌توان یک محصول را برای ارزیابی فرستاد؟
برای ارزیابی یک محصول جدید، هر شرکت در هر سال مالی یک درخواست می‌تواند ثبت کند و یک درخواست اضافی نیز با پرداخت هزینه مصوب امکان‌پذیر است.
بنابراین بهتر است قبل از ثبت درخواست، پرونده محصول را تا حد ممکن کامل کنید.
این موضوع مخصوصاً برای شرکت‌هایی مهم است که هنوز مستندات فنی یا مالی آنها کامل نیست.
تأیید مشروط چیست؟
همه پرونده‌ها الزاماً در یکی از دو حالت «تأیید کامل» یا «رد کامل» قرار نمی‌گیرند.
آیین نامه در برخی شرایط، امکان تأیید مشروط همراه با تعهد برنامه رشد را پیش‌بینی کرده است.
این مسیر در چند حالت مهم کاربرد دارد:
محصول هنوز به مرحله تولید نرسیده است
اگر محصول همه معیارهای ماده ۲ را به جز مرحله تولید داشته باشد
و شرکت بتواند برای تولید آن، مستندات تولید قراردادی یا قرارداد معتبر انتقال دانش فنی ارائه کند،
امکان بررسی تأیید مشروط وجود دارد.
برخی مجوزها یا آزمون‌های لازم هنوز تکمیل نشده‌اند
اگر محصول معیارهای اصلی را داشته باشد
اما برای تکمیل بخشی از الزامات فنی به مجوز، آزمون یا تأییدیه نیاز داشته باشد،
در شرایط مقرر امکان تأیید مشروط وجود دارد.
شرکت هنوز در حال تکمیل دانش فنی است
اگر شرکت بخشی از دانش فنی پیچیده را در اختیار داشته باشد
و تیم تخصصی لازم را برای تکمیل آن ایجاد کرده باشد،
در شرایط مقرر می‌تواند همراه با برنامه رشد مورد بررسی قرار گیرد.
فناوری نوظهور یا دارای اولویت ملی
برای برخی فناوری‌های نوظهور یا فناوری‌های دارای اولویت ملی نیز آیین نامه مسیر خاصی در نظر گرفته است.
در این حالت، شرکت باید الزامات مشخص مربوط به تولید و دانش فنی را داشته باشد
و برنامه رشد خود را نیز ارائه کند.
در همه این موارد، تأیید مشروط خودکار نیست
و تشخیص نهایی با دبیرخانه است.
فناوری‌های نوظهور چه وضعیتی دارند؟
آیین نامه برای فناوری‌های نوظهور و فناوری‌های دارای اولویت ملی نیز امکان بررسی خاص در نظر گرفته است.
در این مسیر، شرکت باید الزامات مشخصی مانند مرحله تولید و دانش فنی را داشته باشد
و همراه با آن تعهد برنامه رشد ارائه کند.
بنابراین اگر فناوری شرکت هنوز در بازار گسترده‌ای جا نیفتاده
اما از نظر سیاست‌های فناوری در حوزه‌های اولویت‌دار قرار می‌گیرد،
نباید صرفاً به دلیل نبود سابقه طولانی بازار، پرونده را غیرممکن فرض کرد.
اگر پرونده دقیقاً در هیچ‌کدام از حالت‌های معمول قرار نگیرد تکلیف چیست؟
آیین نامه برای برخی پرونده‌های خاص نیز مسیر بررسی پیش‌بینی کرده است.
اگر شرکت بخشی از معیارهای آیین نامه را احراز نکند
اما شرایط خاصی داشته باشد،
پرونده می‌تواند در چارچوب ضوابط مربوط و با پیشنهاد اعضای کارگروه یا کمیته منتخب، در کارگروه بررسی شود.
این مسیر به معنی تأیید خودکار نیست
و نباید آن را راهی برای نادیده گرفتن معیارهای اصلی دانست.
تصمیم‌گیری درباره چنین پرونده‌هایی نیز تابع نظر مراجع مقرر در آیین نامه است.
تمدید وضعیت دانش بنیان چگونه انجام می‌شود؟
تمدید هم مثل تأیید اولیه نیازمند بررسی شرایط شرکت است.
برای شرکت‌های نوپا، در زمان تمدید موضوع اظهارنامه مالیاتی اهمیت دارد
و اگر محصول در مرحله آزمایشگاهی بوده،
باید پیشرفت لازم در مرحله تولید نیز نشان داده شود.
از طرف دیگر، شرکتی که قبل از پایان اعتبار، درخواست تمدید را از مسیر قانونی مربوط ثبت کند،
مطابق آیین‌نامه می‌تواند
تا مشخص شدن نتیجه نهایی، وضعیت خود را طبق ضوابط حفظ کند.
اگر تمدید قبل از پایان اعتبار تأیید شود،
اعتبار دوره جدید از تاریخ پایان اعتبار قبلی محاسبه می‌شود.
تمدید با ارزیابی مجدد یکی نیست
تمدید معمولاً در پایان دوره اعتبار شرکت مطرح می‌شود.
اما دبیرخانه می‌تواند حتی در طول دوره اعتبار نیز شرکت‌های تأیید شده را به صورت دوره‌ای یا در زمان مقتضی دوباره ارزیابی کند.
اگر شرکت دیگر معیارهای آیین نامه را نداشته باشد،
امکان خروج آن از فهرست شرکت‌های مشمول مزایا وجود دارد.
بنابراین بعد از تأیید نیز باید شرایط محصول، درآمد، مالکیت و سایر الزامات مربوط به شرکت حفظ شود.
منظور از «گواهی دانش بنیان» در مطالب قدیمی چیست؟
در بسیاری از مقالات و حتی در گفت‌وگوی روزمره، از عبارت «گواهی دانش بنیان» استفاده می‌شود.
اما در آیین نامه جدید، اعلام شرایط دانش بنیان بودن شرکت از طریق پاسخ به استعلام رسمی مراجع ذی‌صلاح انجام می‌شود
و تأییدیه‌ای به شکل مستقیم برای شرکت صادر و تحویل نمی‌شود.
به همین دلیل در این مقاله، هرجا از «تمدید دانش بنیان» یا «اعتبار دانش بنیان» صحبت می‌کنیم،
منظور ادامه اعتبار وضعیت تأییدشده شرکت در سامانه و فرآیند رسمی مربوط است،
نه لزوماً دریافت یک گواهی کاغذی جدید.
آیا شرکت دانش بنیان بعد از تأیید برای همیشه دانش بنیان می‌ماند؟
خیر. دبیرخانه می‌تواند شرکت‌های تأیید شده را به صورت دوره‌ای یا در زمان مقتضی دوباره ارزیابی کند.
اگر شرکت دیگر شرایط لازم را نداشته باشد، وضعیت آن می‌تواند تغییر کند.
بنابراین دانش بنیان شدن پایان مسیر نیست.
شرکت باید بتواند در طول زمان:
- محصول را توسعه دهد؛
- دانش فنی را حفظ کند؛
- وضعیت مالی شفاف داشته باشد؛
- الزامات محصول را رعایت کند؛
- و شرایط گروه خود را حفظ کند.
اگر درآمد شرکت تغییر کند چه باید کرد؟
وضعیت مالی شرکت ممکن است از یک سال به سال دیگر تغییر کند.
اگر درآمد عملیاتی شرکت تغییر کند،
شرکت باید اطلاعات مالی مربوط را برای به روزرسانی وضعیت ارائه کند
و تفکیک درآمد در سطح محصولات نیز اهمیت پیدا می‌کند.
این موضوع مخصوصاً برای شرکت‌هایی مهم است
که با افزایش فروش، ممکن است شرایط گروه آنها تغییر کند.
سه شرط اصلی برای دانش بنیان شدن محصول چیست؟
آیا یک محصول می‌تواند برای چند شرکت دانش بنیان استفاده شود؟
یکی از نکات کمتر دیده شده آیین نامه این است
که یک محصول همراه با همان تیم تحقیق و توسعه یا ساختار مشابه نمی‌تواند
به سادگی برای چند شرکت، مبنای احراز دانش فنی قرار بگیرد.
در آیین نامه برای استفاده از یک محصول و یک تیم R&D در چند شرکت محدودیت‌هایی پیش‌بینی شده است.
البته در شرایط خاص و با وجود زیرساخت‌های مستقل، دبیرخانه می‌تواند موضوع را بررسی کند.
بنابراین اگر چند شرکت مرتبط دارید،
ساختار مالکیت، تیم فنی و استقلال زیرساخت‌ها را قبل از درخواست بررسی کنید.
انتقال محصول دانش بنیان به شرکت دیگر چگونه است؟
انتقال یک محصول دانش بنیان از یک شرکت به شرکت دیگر امکان‌پذیر است،
اما صرفاً با یک قرارداد داخلی بین دو شرکت انجام نمی‌شود
و باید مطابق ضوابط پیوست ۵ آیین‌نامه باشد.
چند نکته مهم:
- اگر تمام محصولات دانش بنیان شرکت مبدأ منتقل شوند،
شرایط دانش بنیان شرکت مبدأ لغو می‌شود. - اگر فقط بخشی از محصولات منتقل شوند
و شرکت مبدأ محصول دانش بنیان دیگری داشته باشد،
امکان ادامه وضعیت وجود دارد؛ البته ممکن است گروه شرکت تغییر کند. - درخواست انتقال باید به صورت رسمی ثبت شود.
- نام دقیق محصول و وضعیت نیروی تحقیق و توسعه مرتبط با آن باید مشخص باشد.
- اطلاعات مالکیت شرکت نیز باید به روز و شفاف باشد.
- برای انتقال، شرایط زمانی مشخصی در آیین‌نامه وجود دارد
و اگر زمان باقی مانده تا تمدید کمتر از حد مقرر باشد،
درخواست باید مطابق ضوابط زمانی مربوط پیگیری شود. - محصولی که منتقل شده است،
طبق آیین نامه امکان برگشت به شرکت مبدأ را ندارد. - محصولی که هنوز ایجاد یا نمونه‌سازی نشده و صرفاً برای آینده در نظر گرفته شده،
مشمول فرآیند انتقال نیست. - نام تجاری نیز بدون محصول دانش بنیان تأیید شده قابل انتقال نیست.
بنابراین اگر شرکت شما قصد انتقال محصول به شرکت دیگری دارد،
بهتر است قبل از هر اقدام قراردادی، ضوابط رسمی انتقال را بررسی کند؛
چون انتقال محصول می‌تواند
روی وضعیت دانش بنیان هر دو شرکت اثر بگذارد.
اگر شرکت منحل یا غیرفعال شود چه می‌شود؟
وضعیت دانش بنیان برای یک شرکت فعال تعریف شده است.
در آیین نامه برای شرکت‌های منحل یا غیرفعال نیز امکان حذف از فرآیند و وضعیت مربوط پیش‌بینی شده است.
پس دانش بنیان بودن فقط یک عنوان ثبتی نیست؛ ادامه فعالیت واقعی شرکت و حفظ شرایط اهمیت دارد.
آیا سوءسابقه مالیاتی یا بیمه‌ای مانع دانش بنیان شدن است؟
صرف وجود یک مشکل مالیاتی یا بیمه‌ای را نباید با «رد قطعی شرکت» یکی دانست.
اما آیین نامه برای شرکت‌هایی که سوءسابقه و تخلفات مکرر در انجام تعهدات خود داشته‌اند،
از جمله در زمینه بازپرداخت تسهیلات، نحوه هزینه کرد حمایت‌ها یا استفاده از برخی معافیت‌های مالیاتی و بیمه‌ای،
محدودیت جدی در نظر گرفته است.
بنابراین بهتر است
قبل از درخواست، وضعیت تعهدات مالی و سوابق استفاده از حمایت‌های قبلی شرکت بررسی شود.
اگر شرکت نسبت به تشخیص سوءسابقه اعتراض داشته باشد،
موضوع در دبیرخانه بررسی و تصمیم نهایی اتخاذ می‌شود.
نظام مالی شرکت چرا اهمیت دارد؟
ممکن است محصول شما از نظر فنی بسیار خوب باشد،
اما اسناد مالی شرکت نامنظم باشد.
آیین نامه برای متقاضیان، تعهد مربوط به داشتن نظام مالی مناسب را در نظر گرفته است.
این موضوع شامل مواردی مانند:
- گردش مالی شفاف
- دفاتر قانونی معتبر
- اسناد معتبر درآمد و هزینه
- استفاده از حساب‌های رسمی شرکت
- ثبت به‌موقع حسابداری
- رعایت استانداردهای حسابداری
- محاسبه هزینه‌های تولید
است.
بنابراین اگر قرار است
برای دانش بنیان شدن اقدام کنید، فقط تیم فنی را آماده نکنید؛ واحد مالی شرکت هم باید آماده باشد.
در شرکت‌های تولیدی، موضوع فقط ثبت درآمد و هزینه نیست.
آیین نامه برای محاسبه بهای تمام شده نیز به ثبت هزینه‌هایی مانند مواد مستقیم مصرفی، دستمزد مستقیم و سربار ساخت اشاره کرده است.
بنابراین اگر شرکت تولید کننده هستید،
بهتر است حسابداری شرکت بتواند
هزینه واقعی تولید محصول را نیز به شکل قابل استناد تفکیک کند.
تغییر نام محصول یا نام تجاری چه حکمی دارد؟
اگر نام محصول یا نام تجاری تغییر کند،
موضوع را نباید صرفاً یک تغییر ظاهری در سایت یا کاتالوگ دانست.
طبق آیین‌نامه، تغییر نام محصول یا نام تجاری باید از مسیر سامانه مربوط به دبیرخانه اعلام و بررسی شود.
این موضوع مخصوصاً زمانی اهمیت دارد که نام جدید با محصولی که قبلاً ارزیابی شده متفاوت باشد.
فهرست محصولات و خدمات دانش بنیان را چطور بررسی کنیم؟
معیار ارزیابی فقط عنوانی که شرکت برای محصول خود انتخاب می‌کند نیست.
محصول باید با فهرست رسمی کالاها و خدمات دانش بنیان و معیارهای فنی مربوط تطبیق داده شود.
این فهرست نیز طبق آیین نامه باید به صورت دوره‌ای به روزرسانی و منتشر شود.
بنابراین اگر درباره اینکه محصول شما در کدام حوزه قرار می‌گیرد تردید دارید،
بهتر است عنوان محصول، فناوری اصلی و مشخصات فنی آن را با فهرست جاری تطبیق دهید
و صرفاً به عنوانی که در اساسنامه شرکت نوشته شده اکتفا نکنید.
به همین دلیل، برای بررسی نهایی محصول نباید فقط به فهرست یا PDF قدیمی موجود در سایت‌ها استناد کرد؛
نسخه جاری فهرست منتشرشده از سوی دبیرخانه باید ملاک قرار گیرد.
مزایای دانش بنیان شدن شرکت چیست؟
دانش بنیان شدن فقط یک عنوان نیست؛
برای شرکت‌های تأییدشده،
مجموعه‌ای از حمایت‌های قانونی و مالی در نظر گرفته شده است.
اما یک نکته مهم را باید از همین ابتدا روشن کرد:
تأیید دانش بنیان به معنی دریافت خودکار همه حمایت‌ها نیست.
طبق آیین نامه، حمایت‌ها برای توسعه و تولید کالاها و خدمات دانش بنیان تأییدشده در نظر گرفته می‌شوند
و شرکت برای هر حمایت باید شرایط همان حمایت را نیز داشته باشد.
بسته به نوع شرکت و حمایت موردنظر، این حمایت‌ها می‌توانند شامل حوزه‌هایی مانند موارد زیر باشند:
- حمایت‌های مالیاتی؛
- تسهیلات و حمایت‌های مالی؛
- حمایت از تحقیق و توسعه؛
- حمایت‌های تجاری و توسعه بازار؛
- برخی حمایت‌های صادراتی؛
- خدمات و تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی؛
- برخی حمایت‌های مرتبط با نیروی انسانی و نظام وظیفه، در صورت احراز شرایط جداگانه.
شرایط، سقف و نحوه دریافت هرکدام از این حمایت‌ها ممکن است تغییر کند.
به همین دلیل، بهتر است
در زمان اقدام، ضوابط همان حمایت را به صورت جداگانه بررسی کنید
و به اعداد ثابت درج شده در مقالات قدیمی اعتماد نکنید.
یک نکته مهم درباره مالیات
معافیت یا حمایت مالیاتی را نباید به شکل «معافیت خودکار کل درآمد شرکت» توضیح داد.
دامنه حمایت مالیاتی به مقررات مربوط و فعالیت‌ها یا محصولات مشمول بستگی دارد.
از طرف دیگر، اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه موضوعی جداگانه است
و شرایط قانونی مستقل خود را دارد.
بنابراین «دانش بنیان بودن»، «معافیت مالیاتی» و «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه» سه مفهوم کاملاً یکسان نیستند.
متن کامل قانون جهش تولید دانش‌بنیان در سایت صندوق نوآوری و شکوفایی
معافیت مالیاتی دانش بنیان یعنی معافیت کل درآمد شرکت؟
این برداشت دقیق نیست.
حمایت‌های مالیاتی شرکت‌های دانش بنیان به شرایط و مقررات مربوط به همان حمایت وابسته است
و نباید به شکل یک «معافیت کامل و خودکار برای تمام درآمدهای شرکت» معرفی شود.
از طرف دیگر، حمایت‌هایی مانند اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه نیز سازوکار جداگانه‌ای دارند
و باید بر اساس قانون و شرایط همان حمایت بررسی شوند.
پس بهتر است هنگام بررسی مزایای مالیاتی، بین این موارد تفاوت بگذارید
و همه آنها را با عنوان کلی «معافیت مالیاتی دانش بنیان» یکی ندانید.
آیا امریه سربازی، وام یا حمایت صادراتی هم شامل شرکت می‌شود؟
ممکن است شرکت دانش بنیان واجد شرایط برخی از این حمایت‌ها شود،
اما هیچ کدام را نباید به‌عنوان یک مزیت ثابت و بدون شرط برای همه شرکت‌ها معرفی کرد.
شرایط هر خدمت می‌تواند به نوع شرکت، ظرفیت برنامه، بودجه، مصوبه جاری و ضوابط دستگاه ارائه دهنده وابسته باشد.
بنابراین اگر هدفتان یک حمایت خاص است،
باید هم‌زمان با وضعیت دانش بنیان، شرایط همان حمایت را نیز بررسی کنید.
یک مثال؛ شرکت نرم‌افزاری «الف»
فرض کنیم شرکت «الف» یک نرم‌افزار تخصصی برای مدیریت هوشمند مصرف انرژی ساخته است.
شرکت:
- نرم‌افزار واقعی و قابل استفاده دارد؛
- موتور تحلیل داده را خودش توسعه داده است؛
- تیم فنی اختصاصی دارد؛
- مستندات طراحی دارد؛
- هنوز درآمد عملیاتی آن کمتر از ۷ میلیارد تومان است.
اگر محصول از نظر فناوری و دانش فنی نیز معیارهای آیین نامه را احراز کند، شرکت می‌تواند مسیر نوپا را بررسی کند.
حالا فرض کنید چند سال بعد:
- محصول به تولید تجاری رسیده؛
- مجوزها و تأییدیه‌های موردنیاز را دریافت کرده؛
- درآمد عملیاتی شرکت از حد نصاب عبور کرده؛
- و بخش قابل توجهی از درآمد شرکت از همین محصولات دانش بنیان به دست می‌آید.
در این مرحله باید شرایط نوآور یا فناور را بر اساس وضعیت واقعی شرکت بررسی کرد.
این مثال یک نکته مهم را نشان می‌دهد:
یک شرکت ممکن است در طول زمان، گروه دانش بنیان خود را تغییر دهد.
یک مثال دیگر؛ شرکت تولید کننده تجهیزات
فرض کنیم شرکتی یک دستگاه صنعتی ساخته است.
شرکت قطعات مختلف را از بازار تهیه می‌کند، اما:
- طراحی سیستم کنترل را خودش انجام داده؛
- یکی از زیرسیستم‌های اصلی را توسعه داده؛
- فرآیند تولید را خودش طراحی کرده؛
- نمونه عملیاتی ساخته؛
- آزمایش‌های فنی انجام داده؛
- و مستندات تحقیق و توسعه دارد.
در این حالت، بخش اصلی پرونده روی دانش فنی و طراحی داخلی متمرکز می‌شود.
اما اگر شرکت فقط قطعات آماده را بخرد و آنها را بدون طراحی فنی قابل توجه مونتاژ کند، اثبات دانش فنی دشوارتر خواهد بود.
برخی حمایت‌های مرتبط با نظام وظیفه نیز برای شرکت‌ها و افراد واجد شرایط وجود دارد. شرایط این حمایت‌ها مستقل از فرآیند احراز دانش‌بنیان است و باید بر اساس شیوه‌نامه‌های جاری بررسی شود. برای جزئیات می‌توانید شرایط امریه دانش‌بنیان را مطالعه کنید.
اگر فقط قرارداد فروش داشته باشیم چیکار باید انجام داد؟
قرارداد فروش برای اثبات درآمد و مرحله تجاری محصول می‌تواند مهم باشد،
اما به‌تنهایی همه معیارهای دانش بنیان را اثبات نمی‌کند.
ممکن است یک شرکت محصولی را بفروشد اما فناوری آن محصول متعلق به شرکت دیگری باشد.
بنابراین باید بین سه موضوع تفاوت بگذارید:
فروش محصول
مالکیت و دانش فنی محصول
دانش بنیان بودن محصول
داشتن یکی از اینها به تنهایی به معنی داشتن هر سه مورد نیست.
آیا شرکت من شرایط دانش بنیان شدن را دارد؟
اگر هنوز مطمئن نیستید که شرکتتان ارزش ورود به فرآیند ارزیابی را دارد،
به جای بررسی ده‌ها شرط، ابتدا این ۶ سؤال را پاسخ دهید:
آیا یک محصول یا خدمت مشخص و قابل ارزیابی دارید؟
اگر فقط ایده، طرح اولیه یا ارائه دارید، هنوز برای ارزیابی محصول آماده نیستید.
آیا محصول شما در فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان یا حوزه‌های قابل بررسی قرار می‌گیرد؟
عنوان محصول را با فناوری واقعی آن تطبیق دهید، نه فقط با موضوع فعالیت شرکت.
آیا سطح فناوری محصول بالاتر از سطح متوسط فناوری کشور است؟
باید بتوانید بخش فناورانه و پیچیده محصول را توضیح دهید.
آیا دانش فنی داخل شرکت وجود دارد؟
تیم شرکت باید بتواند منطق طراحی و توسعه محصول را توضیح دهد.
درآمد عملیاتی شرکت در آخرین اظهارنامه چقدر است؟
این عدد برای تشخیص گروه نوپا، نوآور و فناور اهمیت دارد.
اگر هدف شما گروه فناور است، سهم فروش دانش بنیان چقدر است؟
برای فناور شدن، در حالت عادی حداقل ۵۰ درصد درآمد عملیاتی باید از فروش کالاها و خدمات دانش بنیان باشد.
اگر پاسخ این سؤال‌ها روشن باشد،
می‌توانید با دقت بیشتری مشخص کنید
که مسیر مناسب شرکت شما کدام است.
چک لیست سریع؛ آیا شرکت شما آماده ارزیابی است؟
قبل از ثبت درخواست، این ۱۲ سؤال را از خودتان بپرسید:
محصول
- محصول مشخص و قابل ارزیابی داریم؟
- محصول حداقل به مرحله آزمایشگاهی رسیده است؟
- اگر نوآور یا فناور هستیم، تولید تجاری داریم؟
- مجوزها و استانداردهای لازم را داریم؟
فناوری
- سطح فناوری محصول قابل توضیح است؟
- بخش پیچیده و فناورانه محصول مشخص است؟
- فعالیت تحقیق و توسعه واقعی داشته‌ایم؟
دانش فنی
- دانش طراحی و توسعه داخل شرکت وجود دارد؟
- تیم فنی می‌تواند منطق طراحی محصول را توضیح دهد؟
- مستندات فنی و R&D را نگهداری کرده‌ایم؟
مالی
- آخرین اظهارنامه مالیاتی آماده است؟
- درآمد عملیاتی قابل اثبات است؟
- فاکتورها و قراردادها با محصول معرفی‌شده قابل تطبیق هستند؟
مالکیت
- ساختار سهامداری بررسی شده است؟
- مالکیت دولتی یا عمومی بیش از حد مقرر نداریم؟
اگر پاسخ بیشتر این سؤال‌ها «بله» است، می‌توانید وارد بررسی دقیق‌تر مسیر ارزیابی شوید.
۱۰ اشتباهات رایج که می‌تواند پرونده را ضعیف کند
۱. معرفی شرکت به جای محصول
اینکه شرکت «در حوزه فناوری فعالیت می‌کند» کافی نیست.
باید مشخص کنید کدام محصول را برای ارزیابی معرفی کرده‌اید.
۲. معرفی ایده به جای محصول
ایده، مقاله و پاورپوینت محصول نیستند.
۳. ادعای فناوری بدون توضیح فنی
«محصول ما بسیار پیشرفته است» توضیح فنی محسوب نمی‌شود.
۴. نداشتن مستندات دانش فنی
اگر محصول را خودتان طراحی کرده‌اید، مسیر طراحی و توسعه را ثبت کنید.
۵. ترس از مهندسی معکوس
مهندسی معکوس لزوماً مشکل نیست؛ کپی بدون دانش فنی مسئله متفاوتی است.
۶. استفاده از شرط‌های قدیمی
شرط‌هایی مانند ۱۰ نیروی بیمه‌شده یا ۵۰ درصد هزینه R&D را بدون تطبیق با آیین‌نامه فعلی وارد پرونده نکنید.
۷. اشتباه گرفتن نوآور و فناور
در آیین‌نامه فعلی، سهم ۵۰ درصد فروش دانش بنیان معیار اصلی گروه فناور است، نه تعریف عمومی نوآور.
۸. بی‌توجهی به اظهارنامه مالیاتی
درآمد مورد استفاده برای تعیین گروه شرکت باید از مسیر اسناد مالی و اظهارنامه قابل بررسی باشد.
۹. فاکتورهای مبهم
فروش محصول باید تا حد امکان در اسناد مالی قابل تطبیق با محصول مورد ارزیابی باشد.
۱۰. ثبت زودهنگام درخواست
اگر مستندات فنی و مالی هنوز آماده نیست، بهتر است ابتدا پرونده را کامل کنید.
یک درخت تصمیم ساده برای تشخیص وضعیت شرکت
اگر بخواهیم کل موضوع را خیلی ساده کنیم:
گام اول
محصول یا خدمت فناورانه قابل ارزیابی دارید؟
اگر نه، ابتدا باید محصول را توسعه دهید.
گام دوم
سه معیار اصلی محصول را دارید؟
- مرحله تولید
- سطح فناوری
- دانش فنی
اگر نه، ابتدا باید این نقاط را تکمیل کنید.
گام سوم
درآمد عملیاتی کمتر از ۷۰ میلیارد ریال است؟
اگر محصول شرایط لازم را داشته باشد، مسیر نوپا قابل بررسی است.
گام چهارم
درآمد عملیاتی بیش از ۷۰ میلیارد ریال است و محصول تولید تجاری دارد؟
این مرحله فقط برای تشخیص اولیه مسیر است
و به معنی احراز کامل شرایط نوآور نیست؛
معیارهای ماده ۲ و الزامات محصول نیز باید احراز شوند.
گام پنجم
حداقل ۵۰ درصد درآمد عملیاتی از محصولات و خدمات دانش بنیان است؟
در این حالت شرایط گروه فناور نیز باید بررسی شود.
این درخت تصمیم فقط برای درک مسیر است؛ تصمیم نهایی بر اساس پرونده واقعی شرکت و مقررات جاری انجام می‌شود.
یک نکته مهم درباره عددهای آیین نامه
عددهای مربوط به درآمد را از روی مقاله‌های قدیمی کپی نکنید.
در آیین‌نامه جدید، حد نصاب ۷۰ میلیارد ریال آمده و خود آیین‌نامه اجازه می‌دهد
این شاخص با توجه به شرایط اقتصادی و تورم به روزرسانی شود.
بنابراین در زمان ثبت درخواست، آخرین وضعیت سامانه و دبیرخانه را نیز بررسی کنید.
این نکته برای مقاله‌ای که قرار است در سال‌های بعد هم بازدید بگیرد، مهم است؛ چون عدد ثابت امروز ممکن است در آینده تغییر کند.
جمع‌بندی؛ برای دانش بنیان شدن دقیقاً از کجا شروع کنیم؟
اگر بخواهیم همه این مطلب را در چند سؤال خلاصه کنیم، مسیر شما این است:
اول یک محصول مشخص انتخاب کنید.
بعد بپرسید:
آیا محصول واقعاً ساخته شده و قابل ارزیابی است؟
سپس:
سطح فناوری آن از حالت معمول بالاتر است؟
بعد:
آیا دانش فنی طراحی و توسعه محصول داخل شرکت وجود دارد؟
سپس:
محصول در مرحله آزمایشگاهی است یا تولید تجاری؟
بعد:
درآمد عملیاتی شرکت در آخرین اظهارنامه چقدر است؟
و در نهایت:
چه مقدار از درآمد شرکت از محصولات و خدمات دانش بنیان به دست می‌آید؟
با پاسخ به همین سؤال‌ها می‌توانید تصویر اولیه‌ای از مسیر خود به دست آورید.
نوپا، نوآور و فناور سه مسیر جدا از هم نیستند؛ آنها سه وضعیت متفاوت شرکت در مسیر رشد فناوری و اقتصادی هستند.
مهم‌تر از همه، برای دانش بنیان شدن نباید فقط به دنبال «مدرک گرفتن» باشید. پرونده خوب باید بتواند خیلی ساده و روشن نشان دهد:
چه ساخته‌اید،
چه فناوری‌ای پشت آن است،
چه چیزی را خودتان طراحی کرده‌اید،
محصول در چه مرحله‌ای است
و درآمد آن چگونه در اسناد مالی شرکت ثبت شده است.
اگر این پنج موضوع شفاف باشد، بخش بزرگی از مسیر را درست طی کرده‌اید.
سوالات متداول درباره دانش بنیان شدن
آیا شرکت تازه‌تأسیس می‌تواند دانش بنیان شود؟
بله. تازه‌تأسیس بودن به‌تنهایی مانع نیست. مهم این است که محصول و دانش فنی شرکت معیارهای لازم را داشته باشند.
آیا برای دانش بنیان شدن حتماً باید محصول به تولید انبوه رسیده باشد؟
خیر. برای گروه نوپا، محصول می‌تواند حداقل در مقیاس آزمایشگاهی باشد. اما برای نوآور و فناور، تولید تجاری و الزامات مربوط به آن اهمیت دارد.
حد نصاب درآمد شرکت دانش بنیان چقدر است؟
در آیین‌نامه فعلی ۷۰ میلیارد ریال، معادل ۷ میلیارد تومان، درج شده است. این شاخص امکان به‌روزرسانی سالانه دارد.
آیا برای دانش بنیان شدن ۱۰ نیروی بیمه شده لازم است؟
در آیین‌نامه فعلی چنین شرط عمومی‌ای وجود ندارد.
آیا شرکت نوپا باید ۵۰ درصد هزینه‌های خود را صرف R&D کند؟
خیر. چنین شرط عمومی‌ای در آیین‌نامه فعلی وجود ندارد.
آیا مهندسی معکوس مورد قبول است؟
مهندسی معکوس به‌خودی‌خود ممنوع نیست. اگر همراه با تحقیق، طراحی، استخراج دانش فنی و توسعه یا بومی‌سازی باشد، قابل بررسی است.
آیا نرم‌افزار می‌تواند دانش بنیان شود؟
بله. نرم‌افزار باید از نظر سطح فناوری و دانش فنی معیارهای مربوط را احراز کند.
آیا هر شرکت خدماتی می‌تواند دانش بنیان شود؟
خیر. صرف خدماتی بودن کافی نیست. فناوری و دانش فنی خدمت باید قابل ارزیابی باشد.
آیا نوآور یعنی فروش دانش بنیان کمتر از ۵۰ درصد است؟
خیر. این برداشت مربوط به ساختارهای قدیمی است و نباید به‌عنوان تعریف نوآور در آیین‌نامه فعلی استفاده شود.
اعتبار نوپا چند سال است؟
۵ سال.
اعتبار نوآور چند سال است؟
۳ سال.
اعتبار فناور چند سال است؟
۵ سال.
آیا آیین نامه جدید روی اعتبار قبلی شرکت‌ها هم اثر می‌گذارد؟
نه به این معنا که اعتبارهای قبلی به صورت خودکار از ابتدا با قواعد جدید محاسبه شوند.
آیین نامه جدید تصریح کرده است
که تاریخ اعتبار شرکت‌های دانش بنیان نوپا، نوآور و فناور بر اساس این آیین نامه عطف به ماسبق نمی‌شود.
بنابراین برای بررسی وضعیت یک شرکت قدیمی، باید تاریخ تأیید و دوره اعتبار آن را نیز در کنار مقررات جدید در نظر گرفت.
آیا می‌توان به نتیجه ارزیابی اعتراض کرد؟
بله. آیین‌نامه برای اعتراض و تعداد دفعات آن ضابطه مشخص دارد.
آیا می‌توان یک محصول را برای چند شرکت دانش بنیان استفاده کرد؟
استفاده از یک محصول همراه با همان تیم تحقیق و توسعه برای احراز دانش فنی چند شرکت محدودیت دارد و باید ساختار هر شرکت جداگانه بررسی شود.
آیا می‌توان محصول دانش بنیان را به شرکت دیگری منتقل کرد؟
بله، اما انتقال محصول ضوابط مشخصی دارد و می‌تواند روی وضعیت شرکت مبدأ و گروه دانش بنیان آن اثر بگذارد.
آیا دانش بنیان شدن به معنی دریافت خودکار همه مزایا است؟
خیر. هر حمایت، شرایط و مقررات خاص خود را دارد.
آیا شرکت دانش بنیان برای همیشه دانش بنیان باقی می‌ماند؟
خیر. وضعیت شرکت می‌تواند در تمدید یا ارزیابی‌های بعدی دوباره بررسی شود.
اگر شرکت درآمدش تغییر کند چه می‌شود؟
شرکت باید اطلاعات مالی خود را مطابق ضوابط به‌روزرسانی کند و در صورت تغییر درآمد عملیاتی، تفکیک فروش محصولات نیز اهمیت پیدا می‌کند.
آیا سهام دولتی مانع دانش بنیان شدن است؟
اگر مالکیت دولت یا نهادهای عمومی غیردولتی از ۵۰ درصد بیشتر باشد، شرکت مشمول حمایت‌های این نظام نخواهد بود. در موارد لازم لایه دوم مالکیت نیز بررسی می‌شود.
آیا برای دانش بنیان شدن فقط محصول مهم است؟
خیر. محصول مهم‌ترین بخش پرونده است، اما فناوری، دانش فنی، وضعیت تولید، درآمد، مالکیت، اسناد مالی و سایر الزامات نیز باید بررسی شوند.
آیا برای ثبت درخواست دانش بنیان باید حتماً محصول فروخته باشیم؟
خیر. برای شرکت‌های نوپا، محصول می‌تواند حداقل در مقیاس آزمایشگاهی باشد. اما برای برخی گروه‌ها و برای احراز مرحله تولید و درآمد، اسناد فروش و وضعیت مالی شرکت اهمیت پیدا می‌کند.
آیا شرکت خدماتی می‌تواند دانش بنیان شود؟
بله. خدمت باید معیارهای فناوری و دانش فنی را احراز کند و مرحله تولید خدمت نیز طبق آیین‌نامه از طریق مستندات رسمی فروش قابل بررسی است.
آیا شرکت بدون تولید محصول خودش می‌تواند دانش بنیان شود؟
در برخی شرایط خاص، آیین‌نامه مسیر تولید قراردادی یا انتقال فناوری برای تولید را همراه با تأیید مشروط و برنامه رشد پیش‌بینی کرده است. اما این موضوع به معنی حذف شرط تولید برای همه شرکت‌ها نیست.
آیا محصولی که برای مصرف داخلی شرکت ساخته‌ایم می‌تواند بررسی شود؟
در شرایط مقرر، بله. آیین‌نامه برای برخی تجهیزات، ماشین‌آلات و فرآیندهای پیچیده‌ای که شرکت برای استفاده خود طراحی و تولید کرده و از آنها برای ارائه کالا یا خدمات استفاده می‌کند، مسیر بررسی در نظر گرفته است.
آیا بعد از دانش بنیان شدن، شرکت دوباره ارزیابی می‌شود؟
بله. دبیرخانه می‌تواند شرکت‌های تأییدشده را به‌صورت دوره‌ای یا در زمان مقتضی دوباره ارزیابی کند و در صورت از بین رفتن شرایط، اقدامات لازم را انجام دهد.
