انواع کسری خدمت سربازی کدامند؟ شرایط، مقدار و مرجع قانونی ۱۴۰۵

انواع کسری خدمت سربازی مسیرهایی است که مدت خدمت شما را کوتاه می‌کند.
مبنای مدت خدمت، بند «الف» ماده ۴ قانون خدمت وظیفه عمومی است (اصلاحی ۱۳۹۰).
آن بند مدت خدمت دوره ضرورت را ۲۴ ماه گذاشته است.
کسری این عدد را کم می‌کند.
ولی هیچ‌کدام از انواع آن معافیت نیست.

شاید بپرسید چرا شناخت این مسیرها مهم است؟
چون بیشتر انواع کسری با ثبت غیبت بسته می‌شود.
خودِ غیبت هم هزینه دارد: سه یا شش ماه اضافه خدمت.
مبنای آن بند ۱ ماده ۵۸ قانون است (اصلاحی ۱۳۹۰).
پس دیر اقدام کردن، هم کسری را می‌برد و هم چند ماه از خدمت را اضافه می‌کند.

در این مقاله قدم‌به‌قدم مبنای هر نوع کسری را بررسی می‌کنیم.
شرط‌ها، مدارک، مرجع تأیید و محل ثبت درخواست را می‌خوانید.
اشتباهات رایج هر مسیر را هم می‌آوریم.
هر جا عددِ رایجِ اینترنتی پشتوانه رسمی ندارد، صریح می‌گوییم.
اگر حوصله خواندن کل مقاله را ندارید، سراغ ابزار ما بروید.
در ابزار محاسبه کسری خدمت بالنج چند دقیقه وقت بگذارید تا مقدار تقریبی را ببینید.

نقش این مقاله یک چیز است.
نقشه کلی همه انواع کسری خدمت سربازی در یک صفحه.
پس جزئیات هر مسیر را تکرار نمی‌کند.
برای هر کدام به مقاله اصلی خودش لینک می‌دهد.
شرایط و سقف پروژه کسری خدمت در مقاله «چگونه پروژه کسری خدمت سربازی بگیریم؟» آمده است.
جزئیات طرح سرباز ماهر و وام آن در مقاله «چطوری وام سرباز ماهر بگیریم؟» آمده است.
شرایط معافیت‌های خانوادگی در مقاله «شرایط انواع معافیت کفالت سربازی» آمده است.
جابه‌جایی تاریخ اعزام هم در مقاله «تعویق اعزام سربازی» آمده است.

کسری خدمت سربازی چیست و با معافیت چه تفاوتی دارد؟

کسری خدمت سربازی یعنی بخشی از مدت خدمت دوره ضرورت کم شود.
قانون خدمت وظیفه عمومی خودش عنوانی به نام «کسری خدمت» ندارد.
آنچه قانون دارد، مدت خدمت و مرجع تغییر آن است.

بند «الف» ماده ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰) می‌گوید: «مدت خدمت دوره ضرورت (۲۴) ماه است و در صورتی که مشمولان مازاد و یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشد ستادکل با کسب اجازه از فرماندهی کل آن را به کمتر یا بیشتر از مدت دوره ضرورت تغییر می‌دهد».
اینجا دقیقاً جایی است که همه انواع کسری از آن بیرون می‌آید.

این یعنی عددهای کسری در ضوابط ستاد کل نیروهای مسلح تعیین می‌شود.
در خودِ قانون عددی برای کسری نیامده است.
بخش زیادی از این ضوابط هم عمومی منتشر نشده است.
یک استثنا هست: مقدار کسری بسیج در قانون سال ۱۳۷۸ و آیین‌نامه سال ۱۳۸۰ آمده و هر دو منتشر شده‌اند.
پس در این مقاله هر عدد را با مرجعش می‌آوریم.
هر جا مرجع رسمی منتشرشده‌ای نبود، همین را می‌نویسیم.

نکته حقوقی: کسری با معافیت یکی نیست.
معافیت پرونده را می‌بندد و کارت معافیت می‌دهد.
کسری فقط مدت خدمت را کوتاه می‌کند.
پس شما باید خدمت را انجام دهید.
آستانه‌های معافیت ایثارگری در ماده ۴۵ قانون آمده است (اصلاحی ۱۳۹۰).

یک نکته را هم همین ابتدا روشن کنیم.
هیچ میزانی از کسری، دوره آموزشی را حذف نمی‌کند.
ماده ۴۷ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) آموزش نظامی و انتظامی را الزامی کرده است.
این الزام هم برای اعزام‌شدگان است و هم برای «کسانی که از انجام خدمت معاف می‌گردند».
پس ادعای معافیت از پادگان آموزشی با متن ماده ۴۷ نمی‌خواند.

خلاصه این بخش: مدت خدمت ۲۴ ماه است.
تغییر آن دست ستاد کل با اجازه فرماندهی کل است.
کسری از همین اختیار بیرون می‌آید.
پس عددهایش در ضوابط است، نه در قانون.
کسری معافیت نیست و دوره آموزشی را هم حذف نمی‌کند.

شرایط عمومی: چه چیزی مسیر کسری را می‌بندد؟

برای هر نوع کسری، سه چیز را هم‌زمان باید داشته باشید.
۱. وضعیت قانونی روشن در پرونده نظام وظیفه.
۲. مدرک معتبر از مرجع صادرکننده همان سابقه.
۳. ثبت درخواست در مرجع درست و در مرحله درست.

مهم‌ترین چیزی که این مسیر را می‌بندد، غیبت غیرموجه است.
طبق صدر ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰)، نرفتن در مهلت مقرر «غایب شناخته» شدن است.
بند ۱ همین ماده در زمان صلح دو آستانه دارد.
غیبت اولیه تا سه ماه: سه ماه اضافه خدمت.
غیبت اولیه بیش از سه ماه: شش ماه اضافه خدمت.
بند ۲ می‌گوید گذر از یک سال «فراری محسوب» شدن را هم می‌آورد.
معرفی به مراجع صالح قضائی هم در همان بند آمده است.

هشدار مهم: اول وضعیت غیبت، بعد درخواست کسری.
طبق تبصره ۳ ماده ۵۸ قانون، رسیدگی به عذر موجه برابر آیین‌نامه است.
آن آیین‌نامه پس از تأیید فرماندهی کل ابلاغ می‌شود.
در رویه اجرایی، پرونده‌ای که غیبتش باز است در همان مرحله اول متوقف می‌شود.

خلاصه این بخش: سه شرط مشترک همه انواع کسری را بشمارید.
وضعیت قانونی روشن، مدرک معتبر و ثبت در مرجع درست.
غیبت غیرموجه عملاً این مسیر را می‌بندد.
خودش هم سه یا شش ماه اضافه خدمت دارد.

انواع کسری خدمت سربازی و مبنای هر کدام

در ادامه شش مسیر کسری را بررسی می‌کنیم.
یک مسیر پزشکی را هم می‌آوریم که کسری نیست.
برای هر کدام سه چیز را می‌گوییم: مقدار، شرط و مرجع.

۱. کسری خدمت ایثارگری

کسری ایثارگری به سابقه ایثارگری پدر مشمول گره خورده است.
سه سابقه در این مسیر شمرده می‌شود.
حضور در جبهه، درصد جانبازی و مدت اسارت.
ریشه قانونی این سه سابقه، ماده ۴۵ قانون است (اصلاحی ۱۳۹۰).
ولی آن ماده درباره معافیت است، نه کسری.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود هر امتیاز ایثارگری ۱۲ روز کسری دارد.
یعنی هر ماه جبهه، هر یک درصد جانبازی و هر ماه اسارت، ۱۲ روز.
در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
همان سایت‌ها شرط‌هایی را هم می‌آورند که متن رسمی منتشرشده ندارد.
اجرای این قاعده برای سربازان حین خدمت، نداشتن غیبت، و صدور کسری برای یک فرزند.
سقف تعدادی سالانه هم در همان گزارش‌ها آمده است.
پس این عدد را قطعی فرض نکنید.
مقدار و شرط سال خود را از یگان محل خدمت بپرسید.

نکته حقوقی: آنچه قانون درباره ایثارگری دارد، آستانه معافیت است.
بند ۳ ماده ۴۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) سه آستانه دارد.
هر ۲۴ ماه آزادگی، هر ۲۵ درصد جانبازی و هر ۳۰ ماه حضور در جبهه.
با هر آستانه، یک فرزند از خدمت دوره ضرورت معاف می‌شود.
ذیل همان بند می‌گوید این امتیازها «قابل جمع است».
زیر آستانه هم «با درصد جانبازی و مدت حضور در جبهه و مدت دوران اسارت محاسبه می‌شود».
در رویه اجرایی، پرونده‌ای که به آستانه نمی‌رسد سراغ کسری می‌رود.
خودِ متن ماده این را نگفته است.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود سوابق پدر در مناطق عملیاتی «تا سال ۱۳۷۴» مبنای کسری است.
در متن قانون و آیین‌نامه رسمی منتشرشده این تاریخ یافت نشده است.
ملاک شما برگه تأیید سوابق پدر است، نه سالِ شنیده‌شده.

مسیر اداری این کسری به ترتیب زیر است:

1. نامه تأیید سوابق ایثارگری پدر را از ارگان صادرکننده بگیرید.
2. پس از اعزام، گواهی اشتغال به خدمت را از یگان بگیرید.
3. به معاونت منابع انسانی یگان بروید و فرم درخواست را بگیرید.
4. فرم را با مدارک هویتی و اسناد ایثارگری تحویل دهید.
5. منتظر استعلام یگان از ارگان صادرکننده بمانید و رسید را نگه دارید.
6. پس از تأیید سازمان وظیفه عمومی، ثبت کسری در پرونده را کنترل کنید.

۲. کسری خدمت مناطق عملیاتی، امنیتی و بد آب‌وهوا

این مسیر به محل خدمت شما گره خورده است، نه به سابقه خانوادگی.
آنچه قانون درباره این مناطق تعیین کرده، فوق‌العاده مالی است.
ماده ۵۰ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) دو سطح گذاشته است.
افسران و درجه‌داران وظیفه مقررات فوق‌العاده کادر ثابت هم‌درجه خود را می‌گیرند.
«سایر کارکنان وظیفه» دوسوم فوق‌العاده‌ها و مزایای درجه گروهبان دومی کادر ثابت را می‌گیرند.
هیچ‌کدام از این دو، کسری خدمت نیست.

تبصره ۱ همان ماده یک قید مهم دارد.
به کسی که در شهر محل سکونت خود خدمت می‌کند، فوق‌العاده بدی آب‌وهوا تعلق نمی‌گیرد.
پس بومی یا غیربومی بودن، از همین راه اثر می‌گذارد.
آنچه مردم «کسری سرباز غیربومی» می‌نامند، همین کسری منطقه‌ای است.
مبنای آن نوع منطقه خدمت است، نه خودِ غیربومی بودن.

خودِ کسری این مناطق از اختیار بند «الف» ماده ۴ می‌آید.
ستاد کل مدت خدمت را برای مناطق مختلف متفاوت تعیین می‌کند.
پس عددِ هر منطقه یک عددِ اعلامی است.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود خدمت در این مناطق ۳ تا ۶ ماه کسری دارد.
ولی در قانون و آیین‌نامه رسمی منتشرشده این عددها یافت نشده است.

عبارت «سرباز بیش از یک سال در نقاط بد آب‌وهوا خدمت نمی‌کند» را زیاد می‌بینید.
آن عبارت از تبصره ۲ ماده ۵۰ متن ۱۳۶۳ می‌آمد.
ماده ۴۰ قانون اصلاحی ۱۳۹۰ کل ماده ۵۰ و تبصره‌هایش را جایگزین کرد.
آن تبصره در متن فعلی نیست.
بنابراین این عبارت امروز مبنای مناسبی نیست.

شاید بپرسید فهرست مناطق کجاست؟
تبصره ۳ ماده ۵۰ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) پاسخ را روشن داده است: «طبقه‌بندی مناطق از نظر محرومیت، آب و هوا و عملیاتی طبق آیین‌نامه‌ای است که وزارت دفاع تهیه می‌کند و پس از تأیید ستاد کل به تصویب هیأت وزیران می‌رسد».
متن این آیین‌نامه عمومی منتشر نشده است.
به همین دلیل فهرست شهرها را در این مقاله نمی‌آوریم.
فهرست‌های اینترنتی این مناطق با هم نمی‌خوانند.
بعضی‌شان شهرها را به استان اشتباه نسبت می‌دهند.
وضعیت منطقه خود را از معاونت منابع انسانی یگان بپرسید.

۳. کسری خدمت بسیج

این کسری به سابقه فعالیت شما در بسیج پیش از اعزام مربوط است.
صرف عضویت کافی نیست.
ملاک، فعالیت تأییدشده در پایگاه یا حوزه مقاومت بسیج است.
مرجع تأیید سابقه، سازمان بسیج مستضعفین است.
مرجع اعمال کسری، سازمان وظیفه عمومی است.

میزان این کسری در قانون خدمت وظیفه عمومی نیامده است، ولی دو متن رسمی دیگر آن را تعیین کرده‌اند.
ماده واحده قانون احتساب قسمتی از خدمت اعضای بسیج (مصوب ۳ اسفند ۱۳۷۸) مبنای این کسری است.
این ماده هر سال همکاری منظم را معادل چهل و پنج روز تا سه ماه حساب کرده است.
ماده ۴ آیین‌نامه اجرایی همین قانون (مصوب ۱۱ شهریور ۱۳۸۰) این دامنه را به سمت فرد گره زده است.
بند «الف»: سه ماه به ازای هر سال فعالیت مستمر.
بند «ب»: دو ماه و نیم.
بند «ج»: یک ماه و نیم، یعنی چهل و پنج روز.
ماده ۵ همان آیین‌نامه سابقه بیش از یک سال را به همان نسبت حساب می‌کند.
این عددها سقف یک سال‌اند، نه سقف کل پرونده.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که سقف این کسری تا ۶ ماه است، ولی در این دو متن رسمی این عدد یافت نشده است.
شرط «۱۸ ماه فعالیت مستمر» هم در آن‌ها نیامده است.
طبق ماده ۷ آیین‌نامه، گواهی مدت قابل احتساب برای ارائه به یگان خدمتی صادر می‌شود.
عدد سمت خود را با همان رده‌ای بسنجید که گواهی را صادر می‌کند.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود کارت سبز بسیج از دوره آموزشی معاف می‌کند.
در متن قانون این مورد یافت نشده است.
ماده ۴۷ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) آموزش را برای همه الزامی کرده است.
این الزام حتی معاف‌شدگان را هم در بر می‌گیرد.

۴. پروژه کسری خدمت سربازی (نخبگان)

در این مسیر یک پروژه پژوهشی مورد نیاز نیروهای مسلح برمی‌دارید.
در ازای آن کسری می‌گیرید.
مرجع پذیرش و تأیید، بنیاد نخبگان نیروهای مسلح است.
یگان یا سازمان متقاضی پروژه هم در تأیید نقش دارد.
هر مشمول حداکثر می‌تواند دو پروژه بردارد.
سقف ماه هر پروژه و شرط مقطع تحصیلی را اینجا تکرار نمی‌کنیم.

برای شرایط، مراحل، مقطع تحصیلی و سقف پروژه کسری خدمت سربازی این مقاله را مطالعه کنید.

نمی‌دانید چه پروژه‌ای به رشته شما می‌خورد؟
از یابنده امریه و پروژه کسری خدمت بالنج شروع کنید.
آن ابزار بر اساس رشته تحصیلی، سازمان‌های متقاضی را نشان می‌دهد.

هشدار: صرف داشتن مدرک دانشگاهی کسری خدمت نمی‌آورد.
مدرک وقتی اثر دارد که در قالب پروژه به کار برود.
آن پروژه هم باید مورد نیاز نیروهای مسلح و تأییدشده باشد.

۵. کسری خدمت سرباز ماهر

طرح سرباز ماهر برای مشمولان دارای مهارت فنی و حرفه‌ای است.
این مهارت می‌تواند پیش از اعزام یا در طول خدمت به دست آمده باشد.
ثبت مدرک و ارزیابی مهارت از سامانه سرباز ماهر انجام می‌شود.
متولی این سامانه قرارگاه مرکزی مهارت‌آموزی کارکنان وظیفه نیروهای مسلح است.
نشانی به‌روز سامانه را از پایگاه رسمی همین قرارگاه بگیرید.
نشانی smaher.ir که صفحه اصلی همین پایگاه به سامانه لینک کرده است، در مهر ۱۴۰۵ در سه سرویس عمومی نام دامنه بالا نیامد.
مدارک سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور شانس بیشتری دارند.
مدارک مراکز مورد تأیید هم همین‌طور.

میزان کسری این طرح در متن قانون تعیین نشده است.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود این مدارک ۱ یا ۲ ماه کسری دارد.
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
جزئیات طرح و وام آن را در مقاله «چطوری وام سرباز ماهر بگیریم؟» بخوانید.

۶. کسری خدمت تأهل و فرزند

این مسیر در سال‌های اخیر چند بار عوض شده است.
بیشترین سؤال را هم همین تغییرها ساخته است.
قانون خدمت وظیفه عمومی برای وضعیت‌های خانوادگی خاص «معافیت» گذاشته است.
مواد ۴۴ و ۴۴ مکرر (اصلاحی ۱۳۹۰) این موارد را می‌شمارند.
مثلاً بند ۷ ماده ۴۴ مشمولی را که همسرش فوت کرده و فرزند صغیر دارد معاف می‌کند.
آن بند این معافیت را «مادامی که ازدواج مجدد نکرده است» برقرار می‌داند.
ولی خودِ کسری تأهل و کسری فرزند در متن این قانون نیامده است.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود تأهل دو ماه کسری دارد.
برای فرزندان هم ۳، ۴ و ۵ ماه می‌نویسند.
ولی در قانون و آیین‌نامه رسمی منتشرشده این عددها یافت نشده است.
جمع‌های آماده اینترنتی هم با همان جدول‌های خودشان نمی‌خواند.
نکته کلیدی اینجاست که ملاک شما عددِ اعلامی سال جاری است.
آن را از دفتر پلیس +۱۰ یا یگان محل خدمت بگیرید.

برای آشنایی با شرایط انواع معافیت کفالت سربازی این مقاله را مطالعه کنید.

۷. بیماری و شرایط پزشکی؛ چرا کسری نیست؟

بسیاری تصور می‌کنند هر بیماری یا به معافیت سربازی می‌رسد یا به کسری.
هیچ‌کدام دقیق نیست.
ماده ۳۹ قانون مشمولان را از نظر جسمی و روانی به چهار دسته تقسیم می‌کند.
تصمیم درباره آنان با شورای پزشکی است.
ماده ۴۰ قانون معافیت موقت پزشکی را حداکثر یک سال گذاشته است.
در سال سوم، همان ماده به معافیت دائم می‌رساند.

نتیجه بررسی شورای پزشکی یکی از این حالت‌ها است:

• سالم و قادر به انجام خدمت؛ رایج‌ترین نتیجه است (بند ۱ ماده ۳۹).
• معاف از رزم، یعنی خدمت در امور غیر رزمی (بند ۲ ماده ۳۹).
• معافیت موقت پزشکی (بند ۳ ماده ۳۹ و ماده ۴۰).
• معافیت دائم پزشکی (بند ۴ ماده ۳۹ و ماده ۴۰).

هیچ‌کدام از این حالت‌ها «کسری خدمت» نیست.
پس فهرستی از بیماری‌ها که مدت خدمت را کم کند وجود ندارد.
هر پرونده هم مستقل بررسی می‌شود.

خلاصه این بخش: شش مسیر کسری داریم.
یک مسیر پزشکی هم داریم که کسری نیست.
در هیچ‌یک از شش مسیر، عددی در متن قانون تعیین نشده است.
ملاک شما ضوابط اعلامی ستاد کل در سال جاری است.
پروژه کسری خدمت مقاله اختصاصی خودش را دارد.

سقف کسری خدمت سربازی و تجمیع چند کسری

پرسش رایج این است: چند نوع کسری را می‌توان جمع کرد؟
سقف نهایی هم چقدر است؟
پاسخ صریح این است که قانون سقف واحدی تعیین نکرده است.
بند «الف» ماده ۴ فقط مدت خدمت را ۲۴ ماه گذاشته است.
تغییر آن را هم به ستاد کل سپرده است.
پس «سقف» هر نوع کسری یک عددِ اعلامی است.
می‌تواند سال به سال عوض شود.

موضوع	آنچه در متن قانون آمده	آنچه در متن قانون نیامده
مدت خدمت دوره ضرورت	۲۴ ماه؛ قابل تغییر با تصمیم ستاد کل و اجازه فرماندهی کل (بند «الف» ماده ۴)	—
سقف جمع چند کسری	—	هیچ عددی برای سقف مشترک تعیین نشده است
مقدار و سقف هر نوع کسری	فقط برای کسری بسیج: ماده واحده قانون ۱۳۷۸ و ماده ۴ آیین‌نامه ۱۳۸۰	عددهای رایج اینترنتی برای ایثارگری، مناطق، سرباز ماهر و تأهل و فرزند در متن رسمی یافت نشد؛ سقف ۶ ماهه کسری بسیج هم یافت نشد
آستانه معافیت ایثارگری	هر ۲۴ ماه آزادگی، هر ۲۵ درصد جانبازی، هر ۳۰ ماه جبهه (بند ۳ ماده ۴۵)	مقدار کسری زیر این آستانه‌ها
دوره آموزشی	برای همه الزامی است (ماده ۴۷)	—

توجه: دریافت حداکثر کسری به معنای معافیت کامل نیست.
حتی با بیشترین کسری، دوره آموزشی سر جای خود است.
باقیمانده خدمت را هم باید انجام دهید.

خلاصه این بخش: جمع چند کسری ممکن است.
شرط آن داشتن شرایط هر کدام است.
ولی قانون نه سقف مشترکی گذاشته و نه سقف هر نوع را تعیین کرده است.
تجمیع نهایی با سازمان وظیفه عمومی و بر پایه پرونده شماست.

مراحل ثبت درخواست کسری خدمت سربازی

جزئیات این مسیر بین انواع کسری تفاوت دارد.
مهم‌ترین تفاوت، زمان ثبت درخواست است.
پیش از اعزام یا پس از آن.
روند کلی در بیشتر پرونده‌ها به ترتیب زیر است:

1. مدارک را جمع کنید: شناسنامه، کارت ملی و عکس پرسنلی. سند اختصاصی همان کسری را هم اضافه کنید.
2. مرجع ثبت را درست انتخاب کنید: پروژه و سرباز ماهر پیش از اعزام شروع می‌شود. طبق ماده ۷ آیین‌نامه ۱۳۸۰، گواهی کسری بسیج برای ارائه به یگان خدمتی صادر می‌شود، پس مسیر آن از یگان می‌گذرد. متن رسمی برای کسری ایثارگری زمان ثبت را تعیین نکرده است؛ آن را از یگان بپرسید. دفاتر پلیس +۱۰ محل ثبت درخواست‌های پیش از اعزام هستند.
3. گواهی اشتغال به خدمت بگیرید: برای کسری‌های پس از اعزام، این گواهی سند شروع پرونده است.
4. فرم را در یگان تکمیل کنید: معاونت منابع انسانی فرم را می‌دهد. رسید تحویل مدارک و شماره پیگیری را نگه دارید.
5. منتظر استعلام بمانید: یگان صحت سوابق را استعلام می‌کند. سپس پرونده را برای تأیید سازمان وظیفه عمومی می‌فرستد.
6. ثبت در پرونده را کنترل کنید: تا ثبت کسری در پرونده الکترونیکی، کار تمام نشده است.

خلاصه این بخش: مسیر با جمع کردن مدرکِ اختصاصی همان کسری شروع می‌شود.
مرجع ثبت به زمان اقدام بستگی دارد.
پیش از اعزام پلیس +۱۰، پس از اعزام یگان محل خدمت.
رسید و شماره پیگیری را نگه دارید.
تا ثبت در پرونده الکترونیکی پیگیری کنید.

اشتباهات رایج در کسری خدمت سربازی

بر اساس پرونده‌هایی که در بالنج دیده‌ایم، این اشتباهات بیشتر تکرار می‌شود:

اشتباه	چرا پیش می‌آید	راهکار
تکیه بر عددِ شنیده‌شده یا عددِ سایت‌های تجاری	مقدار بیشتر کسری‌ها در ضوابط ستاد کل است و منتشر نمی‌شود؛ تنها مقدار کسری بسیج متن رسمی منتشرشده دارد	عدد سال جاری را از پلیس +۱۰ یا یگان بپرسید
اقدام برای کسری با غیبت باز در پرونده	تصور اینکه کسری غیبت را پوشش می‌دهد	اول غیبت را تعیین تکلیف کنید؛ بند ۱ ماده ۵۸ اضافه خدمت دارد
انتظار معافیت از دوره آموزشی	شنیدن این ادعا درباره کارت سبز بسیج یا کسری زیاد	ماده ۴۷ قانون آموزش را برای همه الزامی کرده است
یکی دانستن کسری با معافیت ایثارگری	نزدیکی دو مفهوم در گفتار روزمره	آستانه معافیت در بند ۳ ماده ۴۵ آمده است
دیر شروع کردن پروژه کسری خدمت	پروژه زمان ارزیابی و دفاع دارد	پیش از نزدیک شدن تاریخ اعزام شروع کنید
رها کردن پرونده پس از تحویل مدارک	تصور اینکه تأیید یگان یعنی ثبت نهایی	ثبت کسری در پرونده الکترونیکی را خودتان کنترل کنید

خلاصه این بخش: سه اشتباه بیشترین هزینه را دارد.
تکیه بر عددِ شنیده‌شده، اقدام با غیبت باز، و رها کردن پرونده پس از تحویل مدارک.
هر سه با یک کار ساده حل می‌شود.
عدد و وضعیت پرونده را از مرجع رسمی خودش بپرسید.

لینک‌های مفید رسمی

قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون احتساب قسمتی از خدمت اعضاء بسیج (مصوب ۱۳۷۸) – مرکز پژوهش‌های مجلس

آیین‌نامه اجرایی قانون احتساب خدمت بسیج (مصوب ۱۳۸۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس

پایگاه قرارگاه مرکزی مهارت‌آموزی کارکنان وظیفه نیروهای مسلح (سرباز ماهر)

سخن پایانی

انواع کسری خدمت سربازی یک چیز مشترک دارند.
همه از اختیار بند «الف» ماده ۴ قانون بیرون می‌آیند.
پس مبنای هر کسری در قانون است.
ولی عددِ بیشترشان در ضوابط ستاد کل تعیین می‌شود.
بخش زیادی از آن ضوابط منتشر نشده است.
تنها استثنا کسری بسیج است که مقدارش در قانون ۱۳۷۸ و آیین‌نامه ۱۳۸۰ آمده است.
به همین دلیل بیشتر عددهای رایج اینترنتی پشتوانه رسمی ندارند.
اینجا دقیقاً جایی است که بیشتر پرونده‌های کسری زمین می‌خورند.

مهم‌ترین نکته‌ها در پنج خط:

• کسری معافیت نیست و دوره آموزشی را هم حذف نمی‌کند (ماده ۴۷).
• آنچه قانون درباره ایثارگری دارد، آستانه معافیت است، نه مقدار کسری (بند ۳ ماده ۴۵).
• جز کسری بسیج، برای بقیه انواع کسری عددی در متن رسمی نیست؛ عدد سال جاری را از مرجع بپرسید.
• غیبت غیرموجه بیشتر مسیرها را می‌بندد و سه یا شش ماه اضافه خدمت دارد (بند ۱ ماده ۵۸).
• تجمیع چند کسری ممکن است، ولی سقف مشترکی در قانون تعیین نشده است.

سوالات متداول درباره انواع کسری خدمت سربازی