تمدید مجوز خروج از کشور مشمولان؛ تفاوت آن با درخواست جدید (۱۴۰۵)

تمدید مجوز خروج از کشور یک موقعیت آشناست.
مجوز را گرفته‌اید و حالا تاریخ سفرتان عوض شده است.
یک بار درخواست داده‌اید، تضمین سپرده‌اید و منتظر پیامک سازمان وظیفه عمومی مانده‌اید.
حالا پرواز جابه‌جا شده یا سفر چند هفته عقب افتاده است.
سؤال ساده است: همان مجوز به درد می‌خورد یا باید از اول درخواست بدهید؟

اشتباه در همین نقطه گران تمام می‌شود.
اگر در مدت نوشته‌شده در مجوز به کشور برنگردید، تضمین شما به نفع دولت ضبط می‌شود.
برای مسیر تحصیلی، ماده ۱۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) این شرط را گذاشته است.
برای سفر سیاحتی و زیارتی، این ضبط در رویه فعلی سازمان وظیفه عمومی است.
این مورد در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.
بدتر از آن هم ممکن است پیش بیاید.
اگر کارت معافیت موقت شما تمام شود یا مهلت معرفی پس از تحصیل بگذرد، پرونده‌تان به غیبت می‌رسد.
ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) تکلیف غیبت را روشن کرده است.

در این مقاله قدم‌به‌قدم سراغ متن قانون و آیین‌نامه می‌رویم.
می‌بینیم درباره تمدید چه گفته‌اند و چه نگفته‌اند.
سقف واقعی اعتبار مجوز شما را مشخص می‌کنیم.
بعد سراغ وثیقه، مدارک، مهلت بازگشت و اشتباه‌های رایج می‌رویم.
فرصت خواندن کل مقاله را ندارید؟
وضعیت خود را در ابزار مشاور تمدید مجوز خروج از کشور بالنج وارد کنید تا مسیرتان مشخص شود.

این مقاله یک سؤال را جواب می‌دهد: تمدید یا درخواست جدید؟
مراحل کامل گرفتن مجوز خروج در سامانه سخا را اینجا تکرار نمی‌کنیم.
آن مسیر را گام‌به‌گام در مقاله گرفتن پاسپورت در سنوات ارفاقی آورده‌ایم.
مدت‌هایی که در آن مقاله برای هر نوع سفر آمده، از ضوابط جاری سازمان وظیفه عمومی است.
در آیین‌نامه اجرایی قانون (مصوب ۱۳۹۱) چنین اعدادی نیامده است.
مبلغ وثیقه و نحوه بازگشت آن هم موضوع مقاله مبلغ وثیقه خروج از کشور است.
مشمولان غایب خارج از کشور هم مقاله جداگانه دارند.
آن مسیر را در مقاله مهر خروج مشمولان غایب خارج از کشور توضیح داده‌ایم.

مجوز خروج از کشور مشمولان روی چه چیزی سوار است؟

مجوز خروج از کشور یک سند مستقل نیست.
این مجوز روی سه پایه سوار است.
وضعیت مشمولیت شما، یک سفر مشخص و یک تضمین.
پایه اول را متن قانون تعیین کرده است؛ پایه سوم را فقط برای مسیر تحصیلی.

پایه اول: اجازه کتبی سازمان وظیفه عمومی

این پایه در قانون گذرنامه نشسته است.
بند ۲ ماده ۱۸ این قانون یک جمله دارد.
برای «مشمولین وظیفه عمومی با اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی» گذرنامه صادر می‌شود.
یعنی بدون اجازه سازمان وظیفه عمومی، نه گذرنامه‌ای در کار است و نه خروجی.

پایه دوم: مدت سفر

مجوز خروج برای یک بازه مشخص صادر می‌شود.
این بازه را خودِ مجوز می‌نویسد: تاریخ خروج و تاریخ بازگشت.
برای این مدت هیچ عددی در قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.
آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۱) هیچ ماده‌ای درباره خروج از کشور ندارد.
ماده ۲۳ قانون که گاهی به همین موضوع استناد می‌شود، دیگر معتبر نیست.
ماده ۱۸ قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) آن را حذف کرده است.
پس ملاک، یک بازه مشخص است؛ نه یک سال تقویمی.

پایه سوم: تضمین

سومین پایه، تضمینی است که می‌سپارید.
برای تحصیل در خارج، ماده ۱۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) تکلیف آن را روشن کرده است.
مشمول باید «تضمین‌های لازم» را پیش از خروج از کشور به سازمان بسپارد.
همان ماده یک شرط هم گذاشته است.
با «عدم مراجعت به موقع»، تضمین به نفع دولت ضبط می‌شود.
شکل و مبلغ این تضمین در متن رسمی جاری تعیین نشده است.
برای سفر سیاحتی و زیارتی، سپردن تضمین و ضبط آن در رویه فعلی سازمان وظیفه عمومی است.
این مورد در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.

نکته حقوقی: ماده ۱۹ قانون گذرنامه تکلیف را روشن کرده است.
اگر مرجع صادرکننده اجازه، از اجازه خود عدول کند، از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری می‌شود.
گذرنامه هم «تا رفع مانع» ضبط می‌شود.
بنابراین مجوز خروج یک حق ثابت نیست؛ تا وقتی مبنای آن برقرار است اعتبار دارد.

خلاصه این بخش: مجوز خروج روی سه چیز ایستاده است.
وضعیت مشمولیت، بازه سفر و تضمین.
پایه اول در متن رسمی آمده است؛ پایه سوم فقط برای مسیر تحصیلی.
برای پایه دوم عددی در متن رسمی نیامده است.
هر کدام از این سه که تغییر کند، مجوز قبلی هم تغییر می‌کند.

تمدید مجوز خروج از کشور یا درخواست جدید؟

حالا به سؤال اصلی برسیم.
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین‌نامه اجرایی آن (مصوب ۱۳۹۱) جست‌وجو کردیم.
هیچ ماده‌ای با عنوان «تمدید مجوز خروج» وجود ندارد.
آن آیین‌نامه ۲۷ ماده دارد و هیچ‌کدام به خروج از کشور نمی‌پردازد.
واژه‌های «خروج»، «گذرنامه»، «تضمین» و «وثیقه» در متن آن نیامده‌اند.
در متن رسمی جاری، تضمین خروج فقط برای مسیر تحصیلی خواسته شده است.
مستند آن ماده ۳۶ قانون و ماده ۱۸ آیین‌نامه ۱۳۹۲ است.

این یعنی تمدید یک عنوان قانونی نیست، یک کار اداری است.
آنچه قانون گفته این است که گذرنامه مشمول «با اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی» صادر می‌شود.
هر سفر هم مدت نوشته‌شده در خودِ مجوز را دارد.
پس وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود، باید دوباره سراغ همان سازمان بروید.
نام این کار در کارتابل سخا هر چه باشد، ماهیتش یکی است.
یک تصمیم تازه همان سازمان.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که هر مجوز خروج یک «پنجره شش‌ماهه» دارد،
ولی در آیین‌نامه رسمی چنین قاعده‌ای برای مجوز خروج یافت نشده است.
عدد شش ماه یک جای مشخص دارد.
ماده ۱۹ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی آن را روشن کرده است.
دارنده معافیت تحصیلی خارج از کشور شش ماه مهلت دارد تا تحصیلش را شروع کند.
این مهلت شروع تحصیل است، نه مدت اعتبار مجوز خروج.
بنابراین عبارت «پنجره شش‌ماهه مجوز» مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی سفر شما نیست.

شاید بپرسید پس چطور تصمیم بگیرم؟
جواب ساده است: ببینید کدام یک از سه پایه بالا عوض شده است.
جدول زیر همین را نشان می‌دهد.

چه چیزی عوض شده است؟	اثر آن بر مجوز قبلی	کار بعدی شما و مستند آن
فقط تاریخ رفت و برگشت عوض شده و وضعیت مشمولیت سر جایش است	مدت نوشته‌شده در مجوز دیگر با سفر شما نمی‌خواند.	اجازه خروج با سازمان وظیفه عمومی است (بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه)؛ مدت را خودِ مجوز می‌نویسد. درخواست را در سخا به‌روز کنید.
کارت معافیت موقت یا معافیت تحصیلی تمام شده است	مبنای اجازه از بین رفته است.	با از بین رفتن مبنای اجازه، از خروج جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط می‌شود (ماده ۱۹ قانون گذرنامه).
نوع سفر عوض شده است (مثلاً زیارتی به تحصیلی)	شرط‌های هر مسیر یکی نیست.	تحصیل در خارج، تأیید وزارت علوم یا بهداشت و سپردن تضمین لازم دارد (ماده ۳۶ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰).
مقطع تحصیلی عوض شده است	معافیت تحصیلی برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود.	این قید در ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) آمده است.
غیبت در پرونده ثبت شده است	مسیر عادی بسته می‌شود.	متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن راهی برای خروج مشمول غایب نگذاشته است. غیبت را ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) تعریف کرده است.

خلاصه این بخش: «تمدید» در متن رسمی وجود ندارد.
اگر فقط بازه سفر جابه‌جا شده، موضوع تعیین مدت تازه است.
اگر وضعیت مشمولیت عوض شده، مبنای مجوز از بین رفته و باید از پایه تازه اقدام کنید.

تمدید در متن رسمی کجا آمده است؟

حالا سراغ چیزی برویم که در متن رسمی واقعاً «تمدید» نام دارد.
آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) درباره تحصیل در خارج سه تمدید پیش‌بینی کرده است.
هر سه، تمدید یک مهلت‌اند؛ نه تمدید خود مجوز خروج.
تمدید دیگر این آیین‌نامه هم به مجوز خروج کاری ندارد.
ماده ۷ آن، معافیت تحصیلی دانشجوی انصرافی را فقط یک بار قابل تمدید دانسته است.

موضوع مهلت	مهلت اولیه	امکان تمدید و شرط آن	مستند در آیین‌نامه معافیت تحصیلی
شروع تحصیل در خارج پس از صدور معافیت تحصیلی خارج از کشور	شش ماه از تاریخ صدور معافیت	تا شش ماه دیگر، با تأیید وزارت علوم یا بهداشت	ماده ۱۹ و تبصره آن
بازگشت دانش‌آموز به محل تحصیل پس از مراجعت موقت به ایران	سه ماه	حداکثر تا سه ماه دیگر، با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش و موافقت سازمان	ماده ۱۷ و تبصره آن
بازگشت دانشجو به محل تحصیل پس از مراجعت موقت به ایران	شش ماه	با پیشنهاد وزارت علوم یا بهداشت و موافقت سازمان، با رعایت سقف مجاز تحصیل	ماده ۲۰ و تبصره آن

هشدار: این مهلت‌ها مهلت لغو معافیت‌اند.
ماده ۱۹ می‌گوید شروع نکردن تحصیل تا پایان مهلت، انصراف از تحصیل تلقی و معافیت لغو می‌شود.
با لغو معافیت، مبنای مجوز خروج هم از بین می‌رود.

خلاصه این بخش: تمدید در متن رسمی هست، ولی موضوعش مهلت است.
مهلت شروع تحصیل یا مهلت بازگشت به محل تحصیل.
هیچ‌کدام مدت اعتبار مجوز خروج را تمدید نمی‌کنند.

سقف اعتبار مجوز خروج شما کجاست؟

نکته کلیدی اینجاست که مجوز خروج هیچ‌وقت از وضعیت مشمولیت شما جلو نمی‌زند.
سقف اعتبار مجوز، همان سقف اعتبار مدرکی است که اجازه روی آن صادر شده است.

این سقف در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.
در رویه فعلی سامانه سخا، درخواستی که تاریخ بازگشتش از پایان اعتبار مدرک پایه بگذرد پذیرفته نمی‌شود.
کارت شما سه ماه دیگر تمام می‌شود؟
تاریخ بازگشت درخواست شما هم از آن تاریخ جلوتر نمی‌رود.

برای دانشجویان، مبنا معافیت تحصیلی است.
ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) معافیت تحصیلی را به اشتغال به تحصیل گره زده است.
این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود.
شرط دیگرش هم نداشتن غیبت غیرموجه است.

برای تحصیل در خارج از کشور، ماده ۳۶ قانون مبناست.
این ماده مخاطبش مشمولان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر است.
آنان می‌توانند «با سپردن تضمین‌های لازم» برای تحصیل به خارج بروند.
شرطش تأیید دانشگاه و رشته از سوی وزارت علوم یا وزارت بهداشت است.

مدرک پایه	سقف اعتبار مجوز خروج	مستند
کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی)	تا پایان مدت اعتبار کارت	رویه فعلی سامانه سخا؛ در متن رسمی نیامده است
معافیت تحصیلی داخل کشور	تا وقتی اشتغال به تحصیل در سقف سنوات مجاز (تبصره ۱ ماده ۳۳ قانون) برقرار است و غیبت غیرموجه ندارید	ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰)
تحصیل در خارج از کشور	بر پایه موافقت سازمان و تضمین سپرده‌شده	ماده ۳۶ قانون و ماده ۱۸ آیین‌نامه معافیت تحصیلی
کارت پایان خدمت یا معافیت دائم	این اجازه موضوع شما نیست	رویه فعلی؛ در متن رسمی نیامده است

دو عدد دیگر هم در رویه فعلی سقف می‌سازند.
در فرجه یک‌ساله یا با برگ سبز، مدت هر مجوز سیاحتی یا زیارتی در رویه فعلی حداکثر ۳۰ روز است.
مدت سفر دانشجوی دارای معافیت تحصیلی به نوع سفر بستگی دارد (مقاله پاسپورت در سنوات ارفاقی).
سازمان وظیفه عمومی برای تعداد این مجوزها سقفی نگذاشته است.
برای دانشجو، دانشگاه هم قاعده خودش را دارد.
اگر برگ سبز اعزام گرفته‌اید، تاریخ بازگشت باید دست‌کم ۱۵ روز پیش از تاریخ اعزام باشد.
این عددها در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.

هشدار مهم: به اعتبار مجوز دل نبندید، به اعتبار مدرک پایه نگاه کنید.
ماده ۵۸ قانون یک مهلت یک‌ماهه گذاشته است.
دارنده معافیت موقت باید ظرف یک ماه پس از انقضای اعتبار، خود را برای تجدید رسیدگی معرفی کند.
وگرنه غایب شناخته می‌شود.
در آن حالت دیگر موضوع تمدید مطرح نیست.

برای آشنایی با شرایط و مدارک تعویق اعزام سربازی این مقاله را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: سقف مجوز خروج شما یک تاریخ است.
انقضای معافیت موقت یا پایان اشتغال به تحصیل.
قبل از هر برنامه‌ریزی، همین تاریخ را پیدا کنید.

وثیقه خروج: با عوض شدن تاریخ سفر دوباره باید وثیقه بگذارید؟

این بخش برای خیلی از مشمولان غافلگیرکننده است.
در مسیر تحصیلی، ماده ۱۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی تضمین را به «عدم مراجعت به موقع» گره زده است.
نه به تعداد سفر و نه به تعداد درخواست.
یعنی تضمین برای این گذاشته می‌شود که شما سر وقت برگردید.

همین ماده دو تکلیف دیگر هم دارد.
تضمین باید «قبل از خروج از کشور» به سازمان سپرده شود.
مشمول هم متعهد می‌شود در مهلت‌های مقرر بازگردد و شرط ضبط تضمین را بپذیرد.
شکل این تضمین در متن رسمی جاری نیامده است.
«سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی» در ماده ۱۰۳ آیین‌نامه اجرایی ۱۳۶۴ آمده بود.
آن آیین‌نامه با بند ۱۴ ماده ۵۲ قانون اصلاح ۱۳۹۰ لغو شده است.
شکل پذیرفته‌شده پرونده خودتان را از سازمان وظیفه عمومی و شعبه بانک بپرسید.

در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که تغییر تاریخ سفر حتماً به واریز دوباره وثیقه می‌انجامد،
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
متن رسمی جاری نه تکرار تضمین را خواسته است و نه آن را منع کرده است.
پیش از هر واریز تازه، وضعیت تضمین قبلی را بپرسید.
هم از سازمان وظیفه عمومی و هم از شعبه بانک.

برای مبلغ وثیقه خروج از کشور و نحوه بازگشت آن این مقاله را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: تضمین، بیمه بازگشت به‌موقع شماست.
مبلغ آن در آیین‌نامه نیامده و هنگام ثبت درخواست در سامانه نمایش داده می‌شود.

گام‌به‌گام: وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود چه کنید؟

وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود، این ترتیب کمک می‌کند تصمیم درست بگیرید.

1. تاریخ انقضای مدرک پایه خود را پیدا کنید؛ کارت معافیت موقت، معافیت تحصیلی یا فرجه پس از تحصیل.
2. بازه جدید رفت و برگشت را بنویسید.
3. ببینید پیش از آن تاریخ انقضا تمام می‌شود یا نه.
4. اگر جا نمی‌شود، اول وضعیت مشمولیت را درست کنید و بعد سراغ سفر بروید.
5. درخواست قبلی خود را در کارتابل سامانه سخا باز کنید و مرحله آن را ببینید.
6. بازه تازه را در همان درخواست ثبت کنید.
7. اجازه خروج با سازمان وظیفه عمومی است (بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه)؛ مدت را خودِ مجوز می‌نویسد.
8. پیش از هر واریز تازه، تکلیف تضمین قبلی را از سازمان و بانک بپرسید.
9. پیامک تأیید سازمان را نگه دارید و تاریخ بازگشت را در تقویم خود علامت بزنید.

برای مراحل کامل ثبت درخواست مجوز خروج در سامانه سخا این مقاله را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: اول مدرک پایه، بعد تاریخ سفر، آخر تضمین.
این ترتیب را جابه‌جا نکنید.

مدارک و اطلاعاتی که تصمیم سازمان را می‌سازد

جدول زیر نشان می‌دهد تصمیم سازمان روی چه چیزهایی سوار است.

مدرک یا اطلاعات	چرا لازم است	مستند
مدرک وضعیت مشمولیت	نشان می‌دهد اجازه خروج روی چه پایه‌ای صادر می‌شود.	ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی ۱۳۹۱ و ماده ۳۵ قانون
تاریخ شروع و پایان سفر	مدت مجوز و تاریخ بازگشت شما از همین‌جا درمی‌آید.	خودِ مجوز (رویه فعلی)
تضمین سپرده‌شده به سازمان	شرط خروج موقت است و با «عدم مراجعت به موقع» ضبط می‌شود.	ماده ۱۸ آیین‌نامه معافیت تحصیلی (۱۳۹۲) برای مسیر تحصیلی؛ برای سفر سیاحتی و زیارتی، رویه فعلی
اجازه کتبی سازمان وظیفه عمومی	بدون آن گذرنامه مشمول صادر نمی‌شود.	بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه
تأیید دانشگاه و رشته برای تحصیل در خارج	شرط استفاده از مسیر تحصیلی است.	ماده ۳۶ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰)

اگر دیرتر از مدت تعیین‌شده برگردید چه می‌شود؟

اینجا دقیقاً جایی است که پرونده‌های خروج زمین می‌خورند.
سه اثر جدا در کار است و اثر سوم شرط خودش را دارد.

ضبط تضمین

اولین اثر، از دست رفتن تضمین است.
برای مسیر تحصیلی، ماده ۱۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی ضبط تضمین به نفع دولت را پیش‌بینی کرده است.
شرط آن «عدم مراجعت به موقع» است.
برای سفر سیاحتی و زیارتی، ضبط وثیقه در رویه فعلی سازمان وظیفه عمومی است.
صفحه کنسولی وزارت امور خارجه پیامد دومی را هم نوشته است: «حسب مورد ضبط وثیقه انجام و مشمول ممنوع‌الخروج خواهد شد».
در رویه فعلی سازمان وظیفه عمومی، این ممنوعیت شش ماه از تاریخ بازگشت شما به ایران است.
ضبط وثیقه در این سفرها و مدت ممنوعیت، در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.
تفکیک یک ماه تا بیش از یک سال تأخیر را در مقاله «مبلغ وثیقه خروج از کشور» آورده‌ایم.

تکلیف معرفی پس از پایان مدت

اثر دوم، تکلیف معرفی است.
برای سفر موقت، همان تاریخ بازگشتی که در مجوز نوشته شده موعد شماست.
این موعد را خودِ مجوز تعیین می‌کند و در متن قانون نیامده است.
برای دانش‌آموخته یا ترک‌تحصیل‌کرده خارج از کشور، مهلت معرفی یک سال است.
تبصره ۲ ماده ۳۴ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) این مهلت را گذاشته است.
ماده ۱۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی هم همین یک سال را تکرار کرده است.
آن ماده معرفی به نمایندگی ایران در خارج یا به مراکز تعیین‌شده در داخل را پذیرفته است.

ثبت غیبت و اضافه خدمت

اثر سوم، ثبت غیبت در پرونده است، ولی این یکی خودکار نیست.
ماده ۵۸ قانون غیبت را به نرسیدن به «مهلت یا موعد مقرر» گره زده است، نه به تأخیر در بازگشت.
پس تا معافیت تحصیلی شما برجا باشد، غیبت ثبت نمی‌شود.
در مهلت یک‌ساله معرفی هم، تا تاریخ اعزامی در نبود شما نگذرد، غیبت ثبت نمی‌شود.
اگر برگ آماده به خدمت گرفته‌اید، همان تاریخ اعزام «موعد مقرر» شماست.
ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) دو پله دارد.
غیبت اولیه تا سه ماه در زمان صلح، سه ماه اضافه خدمت دارد.
بیشتر از سه ماه، شش ماه اضافه خدمت دارد.
غیبت اولیه بیش از یک سال در زمان صلح، فراری محسوب می‌شود.
پرونده هم به مراجع قضایی می‌رود.

هشدار: دیر برگشتن فقط پول نیست.
ضبط تضمین و غیبت دو چیز جدا هستند و می‌توانند با هم اتفاق بیفتند.
یکی سپرده شما را می‌برد و دیگری ماه‌ها به خدمت شما اضافه می‌کند.

خلاصه این بخش: تاریخ بازگشت مهم‌تر از تاریخ رفتن است.
اگر می‌بینید به موقع نمی‌رسید، پیش از پایان مدت با سازمان وظیفه عمومی تماس بگیرید.

مشمول غایب: چرا تمدید موضوع شما نیست؟

اگر در پرونده شما غیبت ثبت شده، صورت مسئله عوض می‌شود.
ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) غیبت را به نرسیدن در «مهلت یا موعد مقرر» گره زده است.
متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن راهی برای خروج مشمول غایب نگذاشته است.
در رویه فعلی سامانه سخا هم با ثبت غیبت، درخواست مجوز خروج رد می‌شود.
این مورد در متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.

در سال‌های اخیر، تعیین تکلیف مشمولان غایب به ستاد کل نیروهای مسلح سپرده شده است.
بند «ت» ماده ۱۰۲ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (مصوب ۱۴۰۳) همین را گفته است.
همان بند یک تکلیف دیگر هم دارد.
تعیین تکلیف دانشجویان دانشگاه‌های معتبر خارج از کشور نیز بر عهده ستاد کل است.
تبصره ۲ آن ماده هم دستورالعمل معافیت تحصیلی خارج از کشور را به ستاد کل سپرده است.

به متن این دستورالعمل‌ها در پایگاه‌های رسمی دسترسی پیدا نکردیم.
به همین دلیل هیچ مهلت یا عددی از آن‌ها در این مقاله نقل نشده است.
مهلت‌های جاری را از پرونده خودتان و از سازمان وظیفه عمومی بگیرید.

یک حکم روشن هم در آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی هست.
ماده ۲۹ آن می‌گوید برای مشمول غایب با عذر غیرموجه، معافیت تحصیلی صادر نمی‌شود.
ماده ۲۶ همان آیین‌نامه هم خروج خارج از ضوابط را بی‌پاسخ نگذاشته است.
کسی که خارج از ضوابط از کشور خارج شده باشد، نمی‌تواند از معافیت تحصیلی استفاده کند.

برای مسیر مهر خروج مشمولان غایب خارج از کشور این مقاله را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: برای مشمول غایب، «تمدید مجوز» موضوع درستی نیست.
اول باید وضعیت غیبت تعیین تکلیف شود.

اشتباهات رایج در تمدید مجوز خروج از کشور

این اشتباه‌ها بیشتر از همه پرونده‌ها را متوقف می‌کنند.

اشتباه	چرا پیش می‌آید	راهکار
تکیه بر یک «پنجره شش‌ماهه»	شش ماه، مهلت شروع تحصیل در خارج است (ماده ۱۹ آیین‌نامه معافیت تحصیلی)؛ نه مدت اعتبار مجوز خروج.	تاریخ شروع و پایان ثبت‌شده در پرونده خودتان را ملاک بگیرید.
برنامه‌ریزی سفر بدون نگاه به تاریخ انقضای معافیت	در رویه فعلی سامانه سخا، تاریخ بازگشت از پایان اعتبار مدرک پایه جلو نمی‌زند (در متن رسمی نیامده است).	اول تاریخ انقضای کارت یا پایان اشتغال به تحصیل را بررسی کنید.
ثبت نوع سفری متفاوت با سفر واقعی	شرط هر مسیر یکی نیست؛ مسیر تحصیلی ماده ۳۶ قانون و ماده ۱۸ آیین‌نامه معافیت تحصیلی را دارد.	نوع سفر را همان‌طور که هست ثبت کنید.
واریز دوباره وثیقه بدون پرسیدن	متن رسمی جاری تکرار تضمین را نخواسته است.	پیش از واریز، تکلیف تضمین قبلی را از سازمان و بانک بپرسید.
دیر برگشتن به امید حل شدن موضوع	ضبط تضمین در پی دارد (در مسیر تحصیلی ماده ۱۸ آیین‌نامه معافیت تحصیلی؛ در سفر سیاحتی و زیارتی رویه فعلی). با گذشتن مهلت معرفی یا تاریخ اعزام، اضافه خدمت ماده ۵۸ قانون هم اضافه می‌شود.	پیش از پایان مدت، موضوع را با سازمان وظیفه عمومی مطرح کنید.
دیر شروع کردن تحصیل در خارج	ماده ۱۹ آیین‌نامه معافیت تحصیلی شش ماه مهلت داده و ضمانت اجرای آن لغو معافیت است.	اگر به دلیل موجه دیر می‌شود، پیش از پایان مهلت تمدید را از وزارت علوم یا بهداشت بگیرید.
معرفی نکردن خود پس از فراغت از تحصیل	تبصره‌های ۱ و ۲ ماده ۳۴ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) مهلت را حداکثر یک سال گذاشته‌اند.	بلافاصله پس از فراغت یا ترک تحصیل، تاریخ معرفی را علامت بزنید.

خلاصه این بخش: بیشتر این اشتباه‌ها از یک جا می‌آیند.
مشمول به شنیده‌ها تکیه می‌کند، نه به تاریخ‌های ثبت‌شده در پرونده خودش.

لینک‌های مفید رسمی

آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۱) – مرکز پژوهش‌های مجلس

آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون گذرنامه (مصوب ۱۳۵۱) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (مصوب ۱۴۰۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس

جمع‌بندی

مسیر را یک بار دیگر مرور کنیم.
تمدید مجوز خروج از کشور یک عنوان قانونی نیست.
یک تصمیم تازه سازمان وظیفه عمومی است.
مجوز روی سه چیز سوار است: مدرک پایه، مدت سفر و تضمین.

• گذرنامه مشمول فقط با اجازه کتبی سازمان صادر می‌شود (بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه).
• مدت هر سفر در خودِ مجوز نوشته می‌شود؛ عدد آن در متن رسمی نیامده است.
• در رویه فعلی سامانه سخا، تاریخ بازگشت از پایان اعتبار مدرک پایه جلوتر نمی‌رود (در متن رسمی نیامده است).
• تضمین با «عدم مراجعت به موقع» ضبط می‌شود؛ مبنای آن در مسیر تحصیلی ماده ۱۸ آیین‌نامه معافیت تحصیلی است. در سفر سیاحتی و زیارتی، این ضبط رویه فعلی سازمان است (در متن رسمی نیامده است).
• متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن راهی برای خروج مشمول غایب نگذاشته است.
• تمدیدهای رسمی، تمدید مهلت‌اند (تبصره مواد ۱۷، ۱۹ و ۲۰ آیین‌نامه معافیت تحصیلی).
• هیچ عدد ثابتی برای مدت اعتبار مجوز خروج در قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیامده است.

سوالات متداول درباره تمدید مجوز خروج از کشور