تمدید مجوز خروج از کشور یک موقعیت آشناست.
مجوز را گرفته‌اید و حالا تاریخ سفرتان عوض شده است.
یک بار درخواست داده‌اید، تضمین سپرده‌اید و منتظر پیامک سازمان وظیفه عمومی مانده‌اید.
حالا پرواز جابه‌جا شده یا سفر چند هفته عقب افتاده است.
سؤال ساده است: همان مجوز به درد می‌خورد یا باید از اول درخواست بدهید؟
اشتباه در همین نقطه گران تمام می‌شود.
اگر در «مدت تعیین‌شده» به کشور برنگردید، مبلغ تضمین به نفع دولت ضبط می‌شود.
این حکم در ماده ۱۰۳ آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی آمده است.
بدتر از آن هم ممکن است پیش بیاید.
اگر معافیت تحصیلی یا کارت معافیت موقت شما تمام شود، پرونده‌تان به غیبت می‌رسد.
در این مقاله قدم‌به‌قدم سراغ متن قانون و آیین‌نامه می‌رویم.
می‌بینیم درباره تمدید چه گفته‌اند و چه نگفته‌اند.
سقف واقعی اعتبار مجوز شما را مشخص می‌کنیم.
بعد سراغ وثیقه، مدارک، مهلت بازگشت و اشتباه‌های رایج می‌رویم.
فرصت خواندن کل مقاله را ندارید؟
وضعیت خود را در ابزار مشاور تمدید مجوز خروج از کشور بالنج وارد کنید تا مسیرتان مشخص شود.
بالنج برای حل مساله سربازیت کافیه.
خلاصه مقاله در یک نگاه
فرصت خواندن کل مقاله را ندارید؟
جدول زیر می‌گوید متن رسمی درباره مجوز خروج و تمدید آن چه گفته است.
آخرین تطبیق با قانون و آیین‌نامه: مهر ۱۴۰۵.
| موضوع | آنچه در متن رسمی آمده است | مستند |
|---|---|---|
| مبنای مجوز خروج | گذرنامه مشمول فقط با اجازه کتبی سازمان وظیفه عمومی صادر می‌شود. | بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه |
| مدت سفر | سفر موقت «مدت تعیین‌شده» دارد و مشمول باید در پایان آن خود را معرفی کند. | ماده ۹۹ آیین‌نامه اجرایی |
| عنوان «تمدید» | تمدیدهای پیش‌بینی‌شده، تمدید مهلت‌اند؛ نه تمدید مجوز خروج. | تبصره مواد ۱۷، ۱۹ و ۲۰ آیین‌نامه معافیت تحصیلی |
| شش ماه کجاست؟ | شش ماه مهلت شروع تحصیل در خارج پس از صدور معافیت است و تا شش ماه دیگر تمدید می‌شود. | ماده ۱۹ آیین‌نامه معافیت تحصیلی و تبصره آن |
| سقف اعتبار | دارنده معافیت موقت فقط در مدت اعتبار کارت اجازه خروج می‌گیرد. | ماده ۱۰۱ آیین‌نامه |
| تضمین و وثیقه | سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی گرفته می‌شود و با بازنگشتن به‌موقع ضبط می‌شود. | ماده ۱۰۳ آیین‌نامه و تبصره آن |
| از بین رفتن مجوز | اگر مبنای اجازه از بین برود، از خروج جلوگیری و گذرنامه ضبط می‌شود. | ماده ۱۹ قانون گذرنامه |
| مشمول غایب | خروج غایب فقط برای معالجه و با تأیید شورای پزشکی پیش‌بینی شده است. | ماده ۱۰۲ آیین‌نامه |
| بزرگ‌ترین اشتباه رایج | منتظر «تمدید» ماندن تا وقتی معافیت تحصیلی یا کارت معافیت موقت تمام شود. | ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) |
این مقاله یک سؤال را جواب می‌دهد: تمدید یا درخواست جدید؟
مراحل کامل گرفتن مجوز خروج در سامانه سخا را اینجا تکرار نمی‌کنیم.
آن مسیر را گام‌به‌گام در مقاله گرفتن پاسپورت در سنوات ارفاقی آورده‌ایم.
مدت‌هایی که در آن مقاله برای هر نوع سفر آمده، از ضوابط جاری سازمان وظیفه عمومی است.
در آیین‌نامه اجرایی قانون چنین اعدادی نیامده است.
مبلغ وثیقه و نحوه بازگشت آن هم موضوع مقاله مبلغ وثیقه خروج از کشور است.
مشمولان غایب خارج از کشور هم مقاله جداگانه دارند.
آن مسیر را در مقاله مهر خروج مشمولان غایب خارج از کشور توضیح داده‌ایم.
مجوز خروج از کشور مشمولان روی چه چیزی سوار است؟
مجوز خروج از کشور یک سند مستقل نیست.
این مجوز روی سه پایه سوار است.
وضعیت مشمولیت شما، یک سفر مشخص و یک تضمین.
هر سه را متن قانون و آیین‌نامه تعیین کرده‌اند.
پایه اول: اجازه کتبی سازمان وظیفه عمومی
این پایه در قانون گذرنامه نشسته است.
بند ۲ ماده ۱۸ این قانون یک جمله دارد.
برای «مشمولین وظیفه عمومی با اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی» گذرنامه صادر می‌شود.
یعنی بدون اجازه سازمان وظیفه عمومی، نه گذرنامه‌ای در کار است و نه خروجی.
پایه دوم: مدت تعیین‌شده سفر
مجوز خروج برای یک بازه مشخص صادر می‌شود.
ماده ۹۹ آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی را ببینید.
این ماده، سفر موقت مشمول احضارشده را به «مدت تعیین شده» گره زده است.
همین ماده، معرفی در پایان آن مدت را هم تکلیف کرده است.
ماده ۲۳ قانون که گاهی به همین موضوع استناد می‌شود، دیگر معتبر نیست.
ماده ۱۸ قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) آن را حذف کرده است.
پس ملاک، یک بازه مشخص است؛ نه یک سال تقویمی.
پایه سوم: تضمین
سومین پایه، پول یا تعهدی است که می‌سپارید.
ماده ۱۰۳ آیین‌نامه تکلیف تضمین را روشن کرده است.
سازمان از مشمولی که موقت به خارج می‌رود، سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی می‌گیرد.
همان ماده یک شرط هم گذاشته است.
با «عدم مراجعه به موقع»، مبلغ تضمین به نفع دولت ضبط می‌شود.
نکته حقوقی: ماده ۱۹ قانون گذرنامه تکلیف را روشن کرده است.
اگر مرجع صادرکننده اجازه، از اجازه خود عدول کند، از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری می‌شود.
گذرنامه هم «تا رفع مانع» ضبط می‌شود.
بنابراین مجوز خروج یک حق ثابت نیست؛ تا وقتی مبنای آن برقرار است اعتبار دارد.
خلاصه این بخش: مجوز خروج روی سه چیز ایستاده است.
وضعیت مشمولیت، بازه سفر و تضمین.
هر کدام از این سه که تغییر کند، مجوز قبلی هم تغییر می‌کند.
تمدید مجوز خروج از کشور یا درخواست جدید؟
حالا به سؤال اصلی برسیم.
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین‌نامه اجرایی آن جست‌وجو کردیم.
هیچ ماده‌ای با عنوان «تمدید مجوز خروج» وجود ندارد.
مواد ۹۸ تا ۱۰۴ آیین‌نامه خروج مشمولان را تنظیم کرده‌اند.
هیچ‌کدام از تمدید حرف نزده‌اند.
اصلاحیه سال ۱۳۶۵ هم از میان این مواد فقط ماده ۱۰۰ را عوض کرده است.
این یعنی تمدید یک عنوان قانونی نیست، یک کار اداری است.
آنچه آیین‌نامه گفته این است که سفر موقت «با اجازه اداره وظیفه عمومی» انجام می‌شود.
آن سفر هم «مدت تعیین شده» خودش را دارد.
پس وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود، باید دوباره سراغ همان سازمان بروید.
نام این کار در کارتابل سخا هر چه باشد، ماهیتش یکی است.
یک تصمیم تازه همان سازمان.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که هر مجوز خروج یک «پنجره شش‌ماهه» دارد،
ولی در آیین‌نامه رسمی چنین قاعده‌ای برای مجوز خروج یافت نشده است.
عدد شش ماه یک جای مشخص دارد.
ماده ۱۹ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی آن را روشن کرده است.
دارنده معافیت تحصیلی خارج از کشور شش ماه مهلت دارد تا تحصیلش را شروع کند.
این مهلت شروع تحصیل است، نه مدت اعتبار مجوز خروج.
بنابراین عبارت «پنجره شش‌ماهه مجوز» مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی سفر شما نیست.
شاید بپرسید پس چطور تصمیم بگیرم؟
جواب ساده است: ببینید کدام یک از سه پایه بالا عوض شده است.
جدول زیر همین را نشان می‌دهد.
| چه چیزی عوض شده است؟ | اثر آن بر مجوز قبلی | کار بعدی شما و مستند آن |
|---|---|---|
| فقط تاریخ رفت و برگشت عوض شده و وضعیت مشمولیت سر جایش است | مدت تعیین‌شده دیگر با سفر شما نمی‌خواند. | اجازه خروج و مدت آن با سازمان وظیفه عمومی است (مواد ۹۹ و ۱۰۱ آیین‌نامه). درخواست را در سخا به‌روز کنید. |
| کارت معافیت موقت یا معافیت تحصیلی تمام شده است | مبنای اجازه از بین رفته است. | اجازه خروج فقط در مدت اعتبار کارت معافیت موقت داده می‌شود (ماده ۱۰۱ آیین‌نامه). |
| نوع سفر عوض شده است (مثلاً زیارتی به تحصیلی) | شرط‌های هر مسیر یکی نیست. | تحصیل در خارج، تأیید وزارت علوم یا بهداشت و سپردن تضمین لازم دارد (ماده ۳۶ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰). |
| مقطع تحصیلی عوض شده است | معافیت تحصیلی برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود. | این قید در ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) آمده است. |
| غیبت در پرونده ثبت شده است | مسیر عادی بسته می‌شود. | خروج مشمول غایب فقط برای معالجه و با تأیید شورای پزشکی پیش‌بینی شده است (ماده ۱۰۲ آیین‌نامه). |
خلاصه این بخش: «تمدید» در متن رسمی وجود ندارد.
اگر فقط بازه سفر جابه‌جا شده، موضوع تعیین مدت تازه است.
اگر وضعیت مشمولیت عوض شده، مبنای مجوز از بین رفته و باید از پایه تازه اقدام کنید.
تمدید در متن رسمی کجا آمده است؟
حالا سراغ چیزی برویم که در متن رسمی واقعاً «تمدید» نام دارد.
آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) درباره تحصیل در خارج سه تمدید پیش‌بینی کرده است.
هر سه، تمدید یک مهلت‌اند؛ نه تمدید خود مجوز خروج.
تمدید دیگر این آیین‌نامه هم به مجوز خروج کاری ندارد.
ماده ۷ آن، معافیت تحصیلی دانشجوی انصرافی را فقط یک بار قابل تمدید دانسته است.
| موضوع مهلت | مهلت اولیه | امکان تمدید و شرط آن | مستند در آیین‌نامه معافیت تحصیلی |
|---|---|---|---|
| شروع تحصیل در خارج پس از صدور معافیت تحصیلی خارج از کشور | شش ماه از تاریخ صدور معافیت | تا شش ماه دیگر، با تأیید وزارت علوم یا بهداشت | ماده ۱۹ و تبصره آن |
| بازگشت دانش‌آموز به محل تحصیل پس از مراجعت موقت به ایران | سه ماه | حداکثر تا سه ماه دیگر، با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش و موافقت سازمان | ماده ۱۷ و تبصره آن |
| بازگشت دانشجو به محل تحصیل پس از مراجعت موقت به ایران | شش ماه | با پیشنهاد وزارت علوم یا بهداشت و موافقت سازمان، با رعایت سقف مجاز تحصیل | ماده ۲۰ و تبصره آن |
هشدار: این مهلت‌ها مهلت لغو معافیت‌اند.
ماده ۱۹ می‌گوید شروع نکردن تحصیل تا پایان مهلت، انصراف از تحصیل تلقی و معافیت لغو می‌شود.
با لغو معافیت، مبنای مجوز خروج هم از بین می‌رود.
خلاصه این بخش: تمدید در متن رسمی هست، ولی موضوعش مهلت است.
مهلت شروع تحصیل یا مهلت بازگشت به محل تحصیل.
هیچ‌کدام مدت اعتبار مجوز خروج را تمدید نمی‌کنند.
سقف اعتبار مجوز خروج شما کجاست؟
نکته کلیدی اینجاست که مجوز خروج هیچ‌وقت از وضعیت مشمولیت شما جلو نمی‌زند.
سقف اعتبار مجوز، همان سقف اعتبار مدرکی است که اجازه روی آن صادر شده است.
ماده ۱۰۱ آیین‌نامه این را صریح گفته است.
به دارنده معافیت موقت «در مدت اعتبار کارت معافیت موقت» اجازه خروج داده می‌شود.
کارت شما سه ماه دیگر تمام می‌شود؟
مجوز خروج هم از آن تاریخ جلوتر نمی‌رود.
برای دانشجویان، مبنا معافیت تحصیلی است.
ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) معافیت تحصیلی را به اشتغال به تحصیل گره زده است.
این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود.
شرط دیگرش هم نداشتن غیبت غیرموجه است.
برای تحصیل در خارج از کشور، ماده ۳۶ قانون مبناست.
این ماده مخاطبش مشمولان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر است.
آنان می‌توانند «با سپردن تضمین‌های لازم» برای تحصیل به خارج بروند.
شرطش تأیید دانشگاه و رشته از سوی وزارت علوم یا وزارت بهداشت است.
| مدرک پایه | سقف اعتبار مجوز خروج | مستند |
|---|---|---|
| کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی) | تا پایان مدت اعتبار کارت | ماده ۱۰۱ آیین‌نامه اجرایی |
| معافیت تحصیلی داخل کشور | تا وقتی اشتغال به تحصیل در سقف سنوات مجاز (تبصره ۱ ماده ۳۳ قانون) برقرار است و غیبت غیرموجه ندارید | ماده ۳۵ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| تحصیل در خارج از کشور | بر پایه موافقت سازمان و تضمین سپرده‌شده | ماده ۳۶ قانون و ماده ۹۸ آیین‌نامه |
| کارت پایان خدمت یا معافیت دائم | محدودیت مشمولیت ندارید، مگر سازمان خروج شما را ممنوع اعلام کند | ماده ۱۰۰ آیین‌نامه (اصلاحی ۱۳۶۵) |
هشدار مهم: به اعتبار مجوز دل نبندید، به اعتبار مدرک پایه نگاه کنید.
ماده ۵۸ قانون یک مهلت یک‌ماهه گذاشته است.
دارنده معافیت موقت باید ظرف یک ماه پس از انقضای اعتبار، خود را برای تجدید رسیدگی معرفی کند.
وگرنه غایب شناخته می‌شود.
در آن حالت دیگر موضوع تمدید مطرح نیست.
برای آشنایی با شرایط و مدارک تعویق اعزام سربازی این مقاله را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: سقف مجوز خروج شما یک تاریخ است.
انقضای معافیت موقت یا پایان اشتغال به تحصیل.
قبل از هر برنامه‌ریزی، همین تاریخ را پیدا کنید.
کدام مسیر خروج به وضعیت شما می‌خورد؟
وثیقه خروج: با عوض شدن تاریخ سفر دوباره باید وثیقه بگذارید؟
این بخش برای خیلی از مشمولان غافلگیرکننده است.
ماده ۱۰۳ آیین‌نامه تضمین را به «مراجعه به موقع» گره زده است.
نه به تعداد سفر و نه به تعداد درخواست.
یعنی تضمین برای این گذاشته می‌شود که شما سر وقت برگردید.
آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی هم همین را تکرار کرده است.
ماده ۱۸ آن می‌گوید تضمین باید «قبل از خروج از کشور» به سازمان سپرده شود.
مشمول هم متعهد می‌شود در مهلت‌های مقرر بازگردد و شرط ضبط تضمین را بپذیرد.
تبصره ماده ۱۰۳ آیین‌نامه اجرایی قانون یک راه دیگر هم باز گذاشته است.
اگر سپردن سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی ممکن نباشد، سازمان می‌تواند تعهد کتبی بگیرد.
تشخیص این موضوع با خود سازمان است.
وضعیت مشمول و شخص متعهد را هم در نظر می‌گیرد.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که تغییر تاریخ سفر حتماً به واریز دوباره وثیقه می‌انجامد،
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
آیین‌نامه نه تکرار تضمین را خواسته است و نه آن را منع کرده است.
پیش از هر واریز تازه، وضعیت تضمین قبلی را بپرسید.
هم از سازمان وظیفه عمومی و هم از شعبه بانک.
برای مبلغ وثیقه خروج از کشور و نحوه بازگشت آن این مقاله را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: تضمین، بیمه بازگشت به‌موقع شماست.
مبلغ آن در آیین‌نامه نیامده و هنگام ثبت درخواست در سامانه نمایش داده می‌شود.
گام‌به‌گام: وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود چه کنید؟
وقتی تاریخ سفر عوض می‌شود، این ترتیب کمک می‌کند تصمیم درست بگیرید.
- تاریخ انقضای مدرک پایه خود را پیدا کنید؛ کارت معافیت موقت، معافیت تحصیلی یا فرجه پس از تحصیل.
- بازه جدید رفت و برگشت را بنویسید.
- ببینید پیش از آن تاریخ انقضا تمام می‌شود یا نه.
- اگر جا نمی‌شود، اول وضعیت مشمولیت را درست کنید و بعد سراغ سفر بروید.
- درخواست قبلی خود را در کارتابل سامانه سخا باز کنید و مرحله آن را ببینید.
- بازه تازه را در همان درخواست ثبت کنید.
- اجازه خروج و مدت آن با سازمان وظیفه عمومی است (مواد ۹۹ و ۱۰۱ آیین‌نامه).
- پیش از هر واریز تازه، تکلیف تضمین قبلی را از سازمان و بانک بپرسید.
- پیامک تأیید سازمان را نگه دارید و تاریخ بازگشت را در تقویم خود علامت بزنید.
برای مراحل کامل ثبت درخواست مجوز خروج در سامانه سخا این مقاله را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: اول مدرک پایه، بعد تاریخ سفر، آخر تضمین.
این ترتیب را جابه‌جا نکنید.
مدارک و اطلاعاتی که تصمیم سازمان را می‌سازد
جدول زیر نشان می‌دهد تصمیم سازمان روی چه چیزهایی سوار است.
| مدرک یا اطلاعات | چرا لازم است | مستند |
|---|---|---|
| مدرک وضعیت مشمولیت | نشان می‌دهد اجازه خروج روی چه پایه‌ای صادر می‌شود. | ماده ۱۰۱ آیین‌نامه و ماده ۳۵ قانون |
| تاریخ شروع و پایان سفر | مدت تعیین‌شده و تاریخ بازگشت شما از همین‌جا درمی‌آید. | ماده ۹۹ آیین‌نامه اجرایی |
| تضمین (سپرده نقدی، ضمانت‌نامه بانکی یا تعهد کتبی) | شرط خروج موقت است و با بازنگشتن به‌موقع ضبط می‌شود. | ماده ۱۰۳ آیین‌نامه و تبصره آن |
| اجازه کتبی سازمان وظیفه عمومی | بدون آن گذرنامه مشمول صادر نمی‌شود. | بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه |
| تأیید دانشگاه و رشته برای تحصیل در خارج | شرط استفاده از مسیر تحصیلی است. | ماده ۳۶ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) |
اگر دیرتر از مدت تعیین‌شده برگردید چه می‌شود؟
اینجا دقیقاً جایی است که پرونده‌های خروج زمین می‌خورند.
سه اثر جدا در کار است و اثر سوم شرط خودش را دارد.
ضبط تضمین
اولین اثر، از دست رفتن تضمین است.
ماده ۱۰۳ آیین‌نامه ضبط مبلغ به نفع دولت را پیش‌بینی کرده است.
شرط آن «عدم مراجعه به موقع» است.
همان ماده می‌گوید سازمان پس از آن مشمول را از طریق مبادی ذی‌ربط احضار می‌کند.
صفحه کنسولی وزارت امور خارجه پیامد دومی را هم نوشته است: «حسب مورد ضبط وثیقه انجام و مشمول ممنوع‌الخروج خواهد شد».
مدت این ممنوعیت در متن قانون و آیین‌نامه‌ها نیامده است؛ تفکیک یک ماه تا بیش از یک سال تأخیر را در مقاله «مبلغ وثیقه خروج از کشور» آورده‌ایم.
تکلیف معرفی پس از پایان مدت
اثر دوم، تکلیف معرفی است.
ماده ۹۹ آیین‌نامه این تکلیف را روشن کرده است.
مشمول باید در خاتمه مدت تعیین‌شده به کشور مراجعه کند.
بعد هم خود را به سازمان‌های وظیفه عمومی معرفی نماید.
برای دانشجوی دارای معافیت تحصیلی خارج، مهلت معرفی یک سال است.
این مهلت در تبصره ۲ ماده ۳۴ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) و ماده ۱۶ آیین‌نامه معافیت تحصیلی آمده است.
برای دانش‌آموخته خارج از کشور، ماده ۹۸ آیین‌نامه مهلت دیگری دارد.
حداکثر یک سال پس از فراغت یا ترک تحصیل.
ثبت غیبت و اضافه خدمت
اثر سوم، ثبت غیبت در پرونده است، ولی این یکی خودکار نیست.
ماده ۵۸ قانون غیبت را به نرسیدن به «مهلت یا موعد مقرر» گره زده است، نه به تأخیر در بازگشت.
پس تا معافیت تحصیلی شما برجا باشد، غیبت ثبت نمی‌شود.
در مهلت یک‌ساله معرفی هم، تا تاریخ اعزامی در نبود شما نگذرد، غیبت ثبت نمی‌شود.
اگر مشمول پس از احضار به خدمت خارج شده باشد، پایان همان مدت خودش موعد معرفی است (ماده ۹۹ آیین‌نامه).
ماده ۵۸ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) دو پله دارد.
غیبت اولیه تا سه ماه در زمان صلح، سه ماه اضافه خدمت دارد.
بیشتر از سه ماه، شش ماه اضافه خدمت دارد.
غیبت اولیه بیش از یک سال در زمان صلح، فراری محسوب می‌شود.
پرونده هم به مراجع قضایی می‌رود.
هشدار: دیر برگشتن فقط پول نیست.
ضبط تضمین و غیبت دو چیز جدا هستند و می‌توانند با هم اتفاق بیفتند.
یکی سپرده شما را می‌برد و دیگری ماه‌ها به خدمت شما اضافه می‌کند.
خلاصه این بخش: تاریخ بازگشت مهم‌تر از تاریخ رفتن است.
اگر می‌بینید به موقع نمی‌رسید، پیش از پایان مدت با سازمان وظیفه عمومی تماس بگیرید.
مشمول غایب: چرا تمدید موضوع شما نیست؟
اگر در پرونده شما غیبت ثبت شده، صورت مسئله عوض می‌شود.
ماده ۱۰۲ آیین‌نامه تنها راه پیش‌بینی‌شده برای خروج مشمول غایب را معالجه بیماری می‌داند.
ضرورت آن هم باید به تأیید شورای پزشکی برسد.
شورای عالی پزشکی یا شورای پزشکی موضوع ماده ۴۳ قانون.
در سال‌های اخیر، تعیین تکلیف مشمولان غایب به ستاد کل نیروهای مسلح سپرده شده است.
بند «ت» ماده ۱۰۲ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (مصوب ۱۴۰۳) همین را گفته است.
همان بند یک تکلیف دیگر هم دارد.
تعیین تکلیف دانشجویان دانشگاه‌های معتبر خارج از کشور نیز بر عهده ستاد کل است.
تبصره ۲ آن ماده هم دستورالعمل معافیت تحصیلی خارج از کشور را به ستاد کل سپرده است.
به متن این دستورالعمل‌ها در پایگاه‌های رسمی دسترسی پیدا نکردیم.
به همین دلیل هیچ مهلت یا عددی از آن‌ها در این مقاله نقل نشده است.
مهلت‌های جاری را از پرونده خودتان و از سازمان وظیفه عمومی بگیرید.
یک حکم روشن هم در آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی هست.
ماده ۲۹ آن می‌گوید برای مشمول غایب با عذر غیرموجه، معافیت تحصیلی صادر نمی‌شود.
ماده ۲۶ همان آیین‌نامه هم خروج خارج از ضوابط را بی‌پاسخ نگذاشته است.
کسی که خارج از ضوابط از کشور خارج شده باشد، نمی‌تواند از معافیت تحصیلی استفاده کند.
برای مسیر مهر خروج مشمولان غایب خارج از کشور این مقاله را مطالعه کنید.
خلاصه این بخش: برای مشمول غایب، «تمدید مجوز» موضوع درستی نیست.
اول باید وضعیت غیبت تعیین تکلیف شود.
اشتباهات رایج در تمدید مجوز خروج از کشور
این اشتباه‌ها بیشتر از همه پرونده‌ها را متوقف می‌کنند.
| اشتباه | چرا پیش می‌آید | راهکار |
|---|---|---|
| تکیه بر یک «پنجره شش‌ماهه» | شش ماه، مهلت شروع تحصیل در خارج است (ماده ۱۹ آیین‌نامه معافیت تحصیلی)؛ نه مدت اعتبار مجوز خروج. | تاریخ شروع و پایان ثبت‌شده در پرونده خودتان را ملاک بگیرید. |
| برنامه‌ریزی سفر بدون نگاه به تاریخ انقضای معافیت | مجوز خروج از مدرک پایه جلو نمی‌زند (ماده ۱۰۱ آیین‌نامه). | اول تاریخ انقضای کارت یا پایان اشتغال به تحصیل را بررسی کنید. |
| ثبت نوع سفری متفاوت با سفر واقعی | مواد ۹۸، ۹۹ و ۱۰۲ آیین‌نامه برای هر مسیر شرط جداگانه گذاشته‌اند. | نوع سفر را همان‌طور که هست ثبت کنید. |
| واریز دوباره وثیقه بدون پرسیدن | آیین‌نامه تکرار تضمین را نخواسته است. | پیش از واریز، تکلیف تضمین قبلی را از سازمان و بانک بپرسید. |
| دیر برگشتن به امید حل شدن موضوع | ماده ۱۰۳ ضبط تضمین را در پی دارد و با گذشتن مهلت معرفی یا تاریخ اعزام، اضافه خدمت ماده ۵۸ هم اضافه می‌شود. | پیش از پایان مدت، موضوع را با سازمان وظیفه عمومی مطرح کنید. |
| دیر شروع کردن تحصیل در خارج | ماده ۱۹ آیین‌نامه معافیت تحصیلی شش ماه مهلت داده و ضمانت اجرای آن لغو معافیت است. | اگر به دلیل موجه دیر می‌شود، پیش از پایان مهلت تمدید را از وزارت علوم یا بهداشت بگیرید. |
| معرفی نکردن خود پس از فراغت از تحصیل | ماده ۹۸ آیین‌نامه مهلت را حداکثر یک سال گذاشته است. | بلافاصله پس از فراغت یا ترک تحصیل، تاریخ معرفی را علامت بزنید. |
خلاصه این بخش: بیشتر این اشتباه‌ها از یک جا می‌آیند.
مشمول به شنیده‌ها تکیه می‌کند، نه به تاریخ‌های ثبت‌شده در پرونده خودش.
لینک‌های مفید رسمی
آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۴) – مرکز پژوهش‌های مجلس
اصلاحیه آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۵) – مرکز پژوهش‌های مجلس
آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) – مرکز پژوهش‌های مجلس
قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس
قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس
قانون گذرنامه (مصوب ۱۳۵۱) – مرکز پژوهش‌های مجلس
قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (مصوب ۱۴۰۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس
جمع‌بندی
مسیر را یک بار دیگر مرور کنیم.
تمدید مجوز خروج از کشور یک عنوان قانونی نیست.
یک تصمیم تازه سازمان وظیفه عمومی است.
آنچه قانون و آیین‌نامه گفته‌اند، سه چیز است: مدرک پایه، مدت تعیین‌شده و تضمین.
- گذرنامه مشمول فقط با اجازه کتبی سازمان صادر می‌شود (بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه).
- خروج موقت «مدت تعیین شده» دارد و بازگشت در پایان آن تکلیف است (ماده ۹۹ آیین‌نامه).
- دارنده معافیت موقت فقط در مدت اعتبار کارت اجازه خروج می‌گیرد (ماده ۱۰۱ آیین‌نامه).
- تضمین با بازنگشتن به‌موقع ضبط می‌شود و تعهد کتبی جایگزین آن است (ماده ۱۰۳ آیین‌نامه).
- خروج مشمول غایب فقط برای معالجه پیش‌بینی شده است (ماده ۱۰۲ آیین‌نامه).
- تمدیدهای رسمی، تمدید مهلت‌اند (تبصره مواد ۱۷، ۱۹ و ۲۰ آیین‌نامه معافیت تحصیلی).
- هیچ عدد ثابتی برای مدت اعتبار مجوز خروج در آیین‌نامه یافت نشد.
سوالات متداول درباره تمدید مجوز خروج از کشور
خیر.
در قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین‌نامه اجرایی آن چنین ماده‌ای وجود ندارد.
ماده ۹۹ آیین‌نامه، سفر موقت مشمول احضارشده را «با اجازه اداره وظیفه عمومی» ممکن دانسته است.
آن سفر هم «مدت تعیین شده» خودش را دارد.
بستگی به وضعیت مشمولیت شما دارد.
اگر مدرک پایه‌تان هنوز معتبر است، موضوع تعیین مدت تازه برای همان سفر است.
اگر کارت معافیت موقت تمام شده باشد، مبنای اجازه از بین رفته است.
این قید در ماده ۱۰۱ آیین‌نامه آمده است.
خیر.
آیین‌نامه برای مجوز خروج عدد ثابتی نگذاشته و فقط از «مدت تعیین شده» نام برده است (ماده ۹۹).
شش ماهِ معروف، مهلت شروع تحصیل در خارج پس از صدور معافیت تحصیلی است (ماده ۱۹ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی).
بله.
تبصره ماده ۱۹ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی این مهلت را تا شش ماه دیگر قابل تمدید دانسته است.
شرطش دلیل موجه و تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت است.
در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
ماده ۱۰۳ تضمین را به بازگشت به‌موقع گره زده، نه به تعداد درخواست.
پیش از هر واریز تازه، تکلیف تضمین قبلی را از سازمان وظیفه عمومی و شعبه بانک بپرسید.
مبلغ تضمین به نفع دولت ضبط می‌شود.
این حکم در ماده ۱۰۳ آیین‌نامه آمده است.
سازمان پس از آن مشمول را احضار می‌کند.
جدا از آن، نرسیدن به موعد معرفی غیبت می‌آورد.
اضافه خدمت ماده ۵۸ قانون هم در پی آن می‌آید.
بله، فقط در یک حالت.
ماده ۱۰۲ آیین‌نامه خروج مشمول غایب را تنها برای معالجه بیماری پیش‌بینی کرده است.
ضرورت درمان باید به تأیید شورای پزشکی موضوع ماده ۴۳ قانون برسد.
مبنای اجازه شما از بین می‌رود.
ماده ۱۹ قانون گذرنامه این حالت را پیش‌بینی کرده است.
از خروج جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط می‌شود.
پس پیش از سفر، تاریخ پایان اشتغال به تحصیل خود را بررسی کنید.
داشتن مدرک کارشناسی یا بالاتر و تأیید دانشگاه و رشته.
ماده ۳۶ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) این مسیر را با «سپردن تضمین‌های لازم» باز کرده است.
تأیید رشته و دانشگاه با وزارت علوم یا وزارت بهداشت است.
حداکثر یک سال.
ماده ۹۸ آیین‌نامه این مهلت را گذاشته است.
بازگشت و معرفی باید ظرف یک سال پس از فراغت یا ترک تحصیل انجام شود.
تبصره ۲ ماده ۳۴ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) هم همین یک سال را تکرار کرده است.
خیر.
ماده ۱۰۰ آیین‌نامه این حق را به صراحت داده است.
دارندگان کارت پایان خدمت یا معافیت دائم می‌توانند از کشور خارج شوند.
تنها استثنا، ممنوعیت خروجی است که سازمان در حدود قوانین اعلام کند.
بله.
تبصره ماده ۱۰۳ آیین‌نامه این راه را باز گذاشته است.
اگر سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی ممکن نباشد، تعهد کتبی گرفته می‌شود.
تشخیص آن با سازمان وظیفه عمومی و بر پایه وضعیت مشمول و شخص متعهد است.
خیر.
اجازه خروج با سازمان وظیفه عمومی است (بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه).
ماده ۱۰۴ آیین‌نامه اجرایی قانون هم رسیدگی به وضع مشمولیت را از نمایندگی‌ها گرفته است.
این نفی صلاحیت، موارد مواد ۹۸، ۹۹، ۱۰۱ و ۱۰۲ را دربر می‌گیرد.
ولی معرفی پس از پایان تحصیل در خارج را می‌توانید همان‌جا انجام دهید (ماده ۱۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی).
دیگر نمی‌توانید از معافیت تحصیلی استفاده کنید.
ماده ۲۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی این را صریح گفته است.
ماده ۲۹ همان آیین‌نامه هم صدور معافیت تحصیلی برای مشمول غایب با عذر غیرموجه را منع کرده است.
در آیین‌نامه هیچ مبلغی تعیین نشده است.
این رقم هنگام ثبت درخواست در سامانه نمایش داده می‌شود.
جزئیات این موضوع را در مقاله مبلغ وثیقه خروج از کشور آورده‌ایم.
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
