راهنمای کامل استعلام وضعیت سربازی؛ سخا، پلیس+۱۰ و معنی هر وضعیت

استعلام وضعیت سربازی یعنی از یک مرجع رسمی بپرسید پرونده نظام وظیفه شما الان در چه حالی است.
همین یک پرسش ساده، تکلیف چند کار دیگرتان را هم روشن می‌کند.
گواهینامه، استخدام، وام بانکی و مدرک تحصیلی به وضعیت مشمولیت گره خورده‌اند.

ده‌ها سایت و کانال، «استعلام فوری سربازی» تبلیغ می‌کنند.
هیچ‌کدام به پرونده شما در سازمان وظیفه عمومی دسترسی ندارند.
یک پاسخ اشتباه، مهلت معرفی را از دست شما می‌برد.
از دست رفتن مهلت هم طبق ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، سه تا شش ماه اضافه خدمت دارد.

در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌بینیم استعلام وضعیت سربازی از کجا و چطور انجام می‌شود.
کانال‌های رسمی، مدارک، معنی هر وضعیت و خطاهای رایج را جدا می‌کنیم.
اگر حوصله کل مقاله را ندارید، از جدول خلاصه شروع کنید.

این مقاله فقط یک پرسش را جواب می‌دهد: «وضعیت سربازی‌ام چیست؟»
پیامدهای غیبت را در مقاله غیبت سربازی آورده‌ایم و اینجا تکرار نمی‌کنیم.
روش گرفتن معافیت تحصیلی را در مقاله معافیت تحصیلی داخلی توضیح داده‌ایم.
معنی و مراحل برگ سبز هم در مقاله برگ سبز سربازی آمده است.

چرا استعلام رسمی وضعیت سربازی مهم است؟

استعلام وضعیت سربازی یک کنجکاوی اداری نیست.
قانون هفت دسته کار روزمره را به وضعیت مشمولیت گره زده است.
ماده ۱۰ قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) این امور را نام برده است.
انجام آن‌ها «مستلزم ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت» است.

• شرکت در آزمون رانندگی و گرفتن گواهینامه (بند الف).
• گرفتن وام و کمک‌های کشاورزی، صنعتی، دامداری و مسکن از وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، نهادهای قانونی و بانک‌ها (بند ب).
• نامزد شدن در انتخابات مجلس و شوراهای قانونی (بند ج).
• تحویل اصل گواهی‌نامه یا پایان‌نامه دیپلم و بالاتر (بند د).
• صدور پروانه کسب، اجازه اشتغال و عضویت در شرکت‌های تعاونی (بند ه).
• دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و نهادهای قانونی (بند ز).
• استخدام در دستگاه‌های دولتی، به هر صورت (بند ح).

عبارت «بانک‌ها و» را قانون اصلاح سال ۱۳۹۰ به بند ب افزود.
یعنی وام بانکی هم به همین فهرست آمده است.
همان ماده، تبصره ۳ را هم به ماده ۱۰ افزود.
طبق این تبصره، متخلفان به محاکم قضائی معرفی می‌شوند.
جریمه بار اول «هزینه سالانه یک سرباز» است، به نرخ اعلامی دولت.
بار دوم سه ماه انفصال از خدمت و بار سوم انفصال از خدمات دولتی به آن اضافه می‌شود.

این یعنی طرف مقابل شما (بانک، دانشگاه یا کارفرما) هم انگیزه جدی دارد که مدرک را ببیند.
پس بهتر است زودتر از او بدانید پرونده‌تان چه می‌گوید.

اصلاح یک باور رایج: در مطالب اینترنتی هنوز نوشته می‌شود که ثبت نقل و انتقال ملک در دفترخانه، مدرک نظام وظیفه می‌خواهد.
این حکم در بند (و) ماده ۱۰ بود.
ماده ۷ قانون اصلاح سال ۱۳۹۰ آن بند را حذف کرده است.
بنابراین استناد به بند (و) امروز مبنای درستی نیست.

خلاصه این بخش: وضعیت سربازی روی گواهینامه، استخدام، وام، مدرک تحصیلی و پروانه کسب اثر مستقیم دارد.
مستند آن ماده ۱۰ قانون است، با اصلاح سال ۱۳۹۰.

کدام کانال‌ها برای استعلام وضعیت سربازی رسمی‌اند؟

سازمان وظیفه عمومی پرونده هر مشمول را در سامانه خودش دارد.
بیرون از آن، هیچ سایتی به پرونده دسترسی ندارد.
کانال رسمی یعنی کانالی که خود سازمان یا پلیس+۱۰ اداره می‌کند.

۱. کارتابل سامانه سخا

سامانه سخا کارتابل شخصی شما در خدمات الکترونیک انتظامی است.
نشانی آن sakha.epolice.ir است.
ورود به کارتابل با احراز هویت انجام می‌شود.
سازمان وظیفه عمومی در صفحه نخست پایگاه خود، کاربر را برای ثبت درخواست خروج از کشور به همین سامانه می‌فرستد.
درخواست‌های ثبت‌شده، نتیجه هر کدام و وضعیت فعلی پرونده همین‌جا دیده می‌شود.

اگر رمز سخا دارید، این کوتاه‌ترین راه برای دیدن وضعیت پرونده است.
تلفن گویا و سامانه پیامکی هم همین کد سخا را از شما می‌خواهند.

۲. دفاتر پلیس+۱۰

دفاتر پلیس+۱۰ همان دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی هستند.
پایگاه سازمان در صفحه «پلیس + ۱۰» دو نشانی داده است.
درگاه خدمات الکترونیک انتظامی روی epolice.ir است.
فهرست دفاتر هم در صفحه دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی منتشر شده است.
با کارت ملی و مراجعه خودتان، متصدی دفتر وضعیت را از سامانه می‌خواند.

این راه برای کسی که رمز سخا ندارد، ساده‌ترین مسیر است.
پیگیری کارت پایان خدمت یا معافیتِ صادرشده و نرسیده هم در همین دفاتر است.

۳. تلفن گویای ۰۹۶۴۸۰

پایگاه سازمان، شماره ۰۹۶۴۸۰ را تلفن گویای خود معرفی کرده است.
طبق همان صفحه، این سامانه شبانه‌روزی است.
اطلاعات قوانین و مقررات خدمت وظیفه عمومی را می‌دهد.
برای وضعیت شخصی، گزینه ۲ آخرین وضعیت درخواست را با کد ملی و کد سخا اعلام می‌کند.
گزینه ۳ هم وضعیت کارت هوشمند وظیفه عمومی را می‌گوید.

۴. سامانه پیامکی ۱۱۰۲۰۶۰۱۰

سامانه پیامکی سازمان شماره ۱۱۰۲۰۶۰۱۰ است.
طبق صفحه «سامانه پیام کوتاه» سازمان، علامت «؟» را به این شماره بفرستید.
برای آخرین وضعیت، عدد ۱ همراه کد سخا و کد ملی را می‌فرستید.
آخرین وضعیت درخواست برایتان ارسال می‌شود.

توجه: این دو شماره را سازمان وظیفه عمومی در پایگاه خودش منتشر کرده است.
اگر شماره‌ای پاسخ نداد، آن را نشانه تغییر وضعیت پرونده‌تان نگیرید.
در این حالت سراغ کارتابل سخا یا دفتر پلیس+۱۰ بروید.

۵. پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان وظیفه عمومی

پایگاه سازمان وظیفه عمومی فراجا وضعیت شخصی کسی را نشان نمی‌دهد.
ولی قانون، مهلت‌ها، فراخوان اعزام و شرایط «مشمول غایب» شدن را منتشر می‌کند.
برای فهمیدن معنی وضعیتی که دیده‌اید، مرجع درستی است.

یک ادعای رایج را هم همین‌جا روشن کنیم.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که با یک کد دستوری (کد USSD) می‌توان وضعیت سربازی را گرفت.
ولی در پایگاه رسمی سازمان وظیفه عمومی چنین کدی یافت نشده است.
خدمات غیرحضوری سازمان روی درگاه خدمات الکترونیک انتظامی ارائه می‌شود.
اگر برنامه‌ای نصب می‌کنید، آن را فقط از بخش «دانلود» پایگاه سازمان یا همین درگاه رسمی بگیرید.

خلاصه این بخش: پنج کانال رسمی وجود دارد: کارتابل سخا، دفاتر پلیس+۱۰، تلفن گویای ۰۹۶۴۸۰، پیامک ۱۱۰۲۰۶۰۱۰ و پایگاه سازمان.
هر چیز دیگری، واسطه است نه مرجع.

گام‌به‌گام: استعلام وضعیت سربازی از کارتابل سخا

استعلام از کارتابل سخا پنج گام دارد.
پیش از شروع، کارت ملی و گوشی‌ای که سیم‌کارت آن به نام خودتان است را کنار دست بگذارید.

1. نشانی sakha.epolice.ir را در مرورگر باز کنید.
2. کد ملی و رمز سخای خود را وارد کنید؛ اگر رمز ندارید، آن را از یک دفتر پلیس+۱۰ بگیرید.
3. کد تأیید روی شماره موبایلی می‌آید که به نام خودتان و به کد ملی شما متصل است.
4. در کارتابل، بخش درخواست‌ها و وضعیت پرونده را باز کنید.
5. وضعیت فعلی، تاریخ آخرین تغییر و نتیجه هر درخواست را ذخیره کنید.

هشدار: رمز سخا و کد پیامکی را به هیچ واسطه‌ای ندهید.
هر کس رمز سخای شما را داشته باشد، از طرف شما درخواست ثبت می‌کند.
یک درخواست اشتباه مسیر پرونده را عوض می‌کند.
برگرداندن آن ساده نیست.

خلاصه این بخش: ورود به سخا با کد ملی، رمز سخا و شماره موبایل به نام خودتان انجام می‌شود.
اگر رمز ندارید، گرفتن آن از دفتر پلیس+۱۰ اولین کار است.

استعلام حضوری در دفاتر پلیس+۱۰

گاهی کارتابل باز نمی‌شود یا نوشته‌ای که می‌بینید مبهم است.
اینجا دقیقاً جایی است که مراجعه حضوری جواب می‌دهد.
جدول زیر می‌گوید برای هر هدف چه چیزی لازم است.

هدف شما	چه چیزی لازم است	کجا
دیدن وضعیت مشمولیت و غیبت	کارت ملی و مراجعه خود مشمول	دفتر پلیس+۱۰
گرفتن یا بازیابی رمز سخا	کارت ملی و شماره موبایل به نام خودتان	دفتر پلیس+۱۰
پیگیری کارت پایان خدمت یا معافیت صادرشده	کد ملی و کد سخا، سپس مراجعه حضوری	ابتدا تلفن گویا یا پیامک، سپس دفتر پلیس+۱۰
ثبت درخواست جدید روی پرونده	مدارک همان درخواست	دفتر پلیس+۱۰ یا کارتابل سخا

پایگاه سازمان برای کارتِ صادرشده و نرسیده همین ترتیب را گفته است.
اول وضعیت صدور را از سامانه‌ها ببینید.
بعد به دفتر خدمات الکترونیک انتظامی مراجعه کنید.

نتیجه استعلام یعنی چه؟ معنی هر وضعیت

سخت‌ترین قسمت استعلام، خواندن نتیجه است.
یک عبارت کوتاه در کارتابل، معنی‌های متفاوتی دارد.
جدول زیر وضعیت‌ها، مستند قانونی و قدم بعدی را نشان می‌دهد.

وضعیت	یعنی چه	مستند قانونی	قدم بعدی
در حال تحصیل / معافیت تحصیلی	تا زمانی که درس می‌خوانید، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف‌اید	ماده ۳۱ و ماده ۳۳ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰	تاریخ پایان اعتبار را ببینید و مهلت معرفی را از دست ندهید
بدون غیبت، در انتظار رسیدگی یا اعزام	پرونده باز است و منتظر نوبت یا فراخوان اعزام هستید	ماده ۱۹ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰	فراخوان‌ها را در پایگاه سازمان و کارتابل دنبال کنید
دارای برگ آماده به خدمت (برگ سبز)	تاریخ و محل اعزام شما مشخص شده است	ماده ۶۴ قانون: اشتغال به کار فقط در مدت اعتبار دفترچه آماده به خدمت بلامانع است	مقاله برگ سبز سربازی را بخوانید و تاریخ اعزام را از دست ندهید
معافیت موقت	معافیت مدت‌دار است و پس از پایان اعتبار باید دوباره رسیدگی شود	ماده ۴۰ قانون و ماده ۵۸ اصلاحی ۱۳۹۰	ظرف یک ماه پس از پایان اعتبار خود را معرفی کنید
مشمول غایب	در مهلت قانونی برای رسیدگی یا اعزام خود را معرفی نکرده‌اید	بند ۱ ماده ۵۸ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰	سه یا شش ماه اضافه خدمت؛ جزئیات در مقاله غیبت سربازی
فراری	غیبت اولیه در زمان صلح از یک سال گذشته است	بند ۲ ماده ۵۸ قانون، اصلاحی ۱۳۹۰	پرونده به مراجع صالح قضائی معرفی می‌شود
کارت پایان خدمت یا کارت معافیت دائم	پرونده نظام وظیفه شما بسته است	ماده ۱۰ قانون، برای کارهایی که به این کارت نیاز دارند	اگر کارت صادر شده ولی نرسیده، از دفتر پلیس+۱۰ پیگیری کنید

یک نکته را جدی بگیرید.
وضعیت «معافیت موقت» با «معافیت دائم» فرق دارد.
طبق ماده ۵۸ قانون، دارنده معافیت موقت یک ماه مهلت دارد.
اگر در این یک ماه برای تجدید رسیدگی نرود، غایب شناخته می‌شود.
پس تاریخ پایان اعتبار، مهم‌تر از خود عنوان معافیت است.

گاهی متن پیامک یا خطای سامانه گنگ است.
نمی‌دانید باید نگران باشید یا صبر کنید.
ابزار رایگان رمزگشای خطا و پیامک سخا آن متن را با وضعیت پرونده تطبیق می‌دهد.
خروجی آن راهنمای اولیه است.
جای پاسخ رسمی سخا و پلیس+۱۰ را نمی‌گیرد.

اگر در تاریخ اعزام مشکلی دارید، مقاله تعویق اعزام سربازی را مطالعه کنید.

خلاصه این بخش: هر وضعیت یک مستند قانونی و یک قدم بعدی مشخص دارد.
تاریخ پایان اعتبار را همیشه کنار عنوان وضعیت یادداشت کنید.

چطور بفهمم غیبت سربازی دارم؟

پرتکرارترین پرسش بعد از استعلام این است: «یعنی من غیبت دارم؟»
سازمان وظیفه عمومی صفحه‌ای با عنوان «قابل توجه مشمولان غایب» دارد.
آن صفحه فهرست حالت‌هایی است که فرد در آن‌ها «مشمول غایب» شناخته می‌شود.
اگر هیچ‌کدام از بندهای زیر به شما نمی‌خورد، احتمال غیبت کم است.

• دانش‌آموزی که پیش از سن مشمولیت، انصراف، اخراج یا ترک تحصیل کرده است.
  اگر تا شش ماه پس از ورود به سن مشمولیت معرفی نشود، غایب است.
• دانش‌آموزی که پیش از سن مشمولیت فارغ‌التحصیل شده است.
  اگر تا یک سال پس از سن مشمولیت معرفی نشود، غایب است.
• دانش‌آموزی که پس از سن مشمولیت، فارغ‌التحصیل یا منصرف یا اخراج شده است.
  اگر تا یک سال معرفی نشود، غایب است.
• دانشجو یا طلبه داخل و خارج کشور، پس از فراغت یا انصراف یا اخراج.
  اگر تا یک سال معرفی نشود، غایب است.
• مشمولی که در تاریخ تعیین‌شده برای اعزام یا رسیدگی معرفی نشود.
• دارنده برگ معافیت موقت پزشکی، کفالت یا موارد خاص.
  اگر ظرف یک ماه پس از پایان اعتبار برای تجدید رسیدگی نرود، غایب است.
• متعهد خدمت در دستگاه‌های غیرنظامی و کارکنان پایور و پیمانی نیروهای مسلح.
  اگر تا شش ماه پس از اعلام رهایی از خدمت معرفی نشوند، غایب‌اند.
• تبعه خارجی که پس از تابعیت ایرانی، تا شش ماه معرفی نشود.
• مشمول فاقد شناسنامه که تا شش ماه پس از صدور آن معرفی نشود.
• مشمولی که پیش از مرحله غیبت به حبس یا تبعید محکوم شده است.
  اگر تا شش ماه پس از آزادی یا پایان تبعید معرفی نشود، غایب است.
• مشمولی که به دلیل اسناد سجلی ممنوع‌الخدمات شده است.
  اگر تا شش ماه پس از رفع ممنوعیت و اخذ شناسنامه معرفی نشود، غایب است.

این فهرست فقط می‌گوید چه کسی غایب شناخته می‌شود.
مقدار اضافه خدمت و مرز «غایب» و «فراری» را ماده ۵۸ تعیین می‌کند.

برای مقدار اضافه خدمت، مرز غایب و فراری و راه توجیه غیبت، مقاله غیبت سربازی را مطالعه کنید.

چطور بفهمم معافیت تحصیلی‌ام تا کی اعتبار دارد؟

برای معافیت تحصیلی، سؤال اصلی «دارم یا ندارم» نیست.
سؤال اصلی این است که اعتبار آن تا چه تاریخی است.
ماده ۳۳ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) می‌گوید صدور معافیت تحصیلی موکول به ارائه گواهی اشتغال به تحصیل است.
مدت اعتبار آن هم «تا یک سال پس از صدور گواهی پایان تحصیلات در هر مقطع» است.

برای ترک تحصیل، انصراف یا اخراج، ماده ۳۴ تکلیف را روشن کرده است.
تبصره ۱ این ماده مهلت معرفی را حداکثر یک سال پس از تاریخ انصراف، ترک تحصیل، اخراج یا فراغت از تحصیل می‌داند.
سقف سنوات هر مقطع را تبصره ۱ ماده ۳۳ تعیین کرده است.

جزئیات اجرایی این مواد در آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲ هیئت وزیران) آمده است.
تبصره ۱ ماده ۱۱ این آیین‌نامه همین اعتبار یک‌ساله را تکرار کرده است.
ماده ۱۳ آن هم یک نکته مهم دارد.
حتی اگر فارغ‌التحصیل نشده باشید، باید ظرف یک سال خود را برای رسیدگی معرفی کنید.

گاهی وضعیت شما بدون اینکه خبر داشته باشید عوض می‌شود.
طبق ماده ۱۵ آیین‌نامه، مدرسه یا دانشگاه نام فارغ‌التحصیل، منصرف و اخراجی را ظرف سه ماه اعلام می‌کند.
تبصره ماده ۱۰ هم سه ماه غیبت غیرموجه متوالی دانش‌آموز را ترک تحصیل می‌داند.
برای همین، بعد از انصراف یا فراغت، استعلام را عقب نیندازید.

نکته حقوقی: معافیت تحصیلی با پایان تحصیل تمام نمی‌شود، بلکه یک سال بعد از گواهی پایان تحصیلات تمام می‌شود.
همین یک سال، مهلتی است که بیشتر پرونده‌ها در آن غیبت می‌خورند.

برای سقف سنوات هر مقطع، سنوات ارفاقی و روند ثبت، مقاله معافیت تحصیلی داخلی را مطالعه کنید.

چرا سایت‌های غیررسمی برای استعلام سربازی قابل اتکا نیستند؟

شاید بپرسید چرا این‌همه سایت «استعلام سربازی» تبلیغ می‌کنند؟
چون این عبارت پرجستجوترین نیاز مشمولان است.
ولی سه ایراد جدی در این مسیر وجود دارد.

• به پرونده شما دسترسی ندارند؛ پرونده فقط در سامانه سازمان است.
• پاسخشان ارزش اداری ندارد؛ ماده ۱۰ قانون، مدرک خود سازمان را خواسته است.
• برای پاسخ، کد ملی و گاهی رمز سخای شما را می‌گیرند.
  این یعنی سپردن کلید پرونده به یک واسطه.

بنابراین «استعلام آنلاین سربازی» در سایت‌های غیررسمی مبنای مناسبی نیست.
برای تصمیم جدی فقط کارتابل سخا یا استعلام رسمی پلیس+۱۰ را ملاک بگیرید.

گاهی پرونده به استعلام رسمی ممنوع‌الخروجی یا سوابق نیاز دارد.
شاید هم خودتان وقت پیگیری نداشته باشید.
در این حالت خدمت استعلام رسمی از پلیس+۱۰ همین استعلام رسمی را با کارشناس بالنج انجام می‌دهد.
هزینه و شرح دقیق این خدمت در همان صفحه آمده است.

خلاصه این بخش: پاسخ غیررسمی نه مرجع اداری دارد و نه تضمین درستی.
هزینه‌اش هم اغلب اطلاعات شخصی شماست.

اشتباهات رایج در استعلام وضعیت سربازی

این اشتباه‌ها بیشتر از همه پرونده‌ها را عقب می‌اندازند.

اشتباه	چرا پیش می‌آید	راهکار
اعتماد به پیامک تبلیغاتی به جای کارتابل	پیامک‌های ناشناس شبیه پیام رسمی نوشته می‌شوند	هر پیامک را با کارتابل سخا تطبیق دهید
خواندن وضعیت از روی حرف دیگران	پرونده هر نفر تاریخ و مهلت خودش را دارد	فقط وضعیت خودتان را استعلام بگیرید
ندیدن تاریخ پایان اعتبار معافیت موقت	عنوان «معاف» خیال آدم را راحت می‌کند	طبق ماده ۵۸، ظرف یک ماه پس از پایان اعتبار مراجعه کنید
سپردن رمز سخا به واسطه	وعده «کارت را سریع می‌گیریم» وسوسه‌انگیز است	رمز را فقط خودتان نگه دارید
پیگیری نکردن کارت صادرشده	تصور می‌شود کارت حتماً پست می‌شود	وضعیت صدور را از سامانه ببینید و بعد به دفتر پلیس+۱۰ مراجعه کنید

خلاصه این بخش: بیشتر خطاها از جایگزینی مرجع رسمی با یک شنیده شروع می‌شوند.

لینک‌های مفید رسمی

پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان وظیفه عمومی فراجا

سامانه سخا – درگاه خدمات الکترونیک انتظامی

فهرست دفاتر پلیس+۱۰ – خدمات الکترونیک انتظامی

قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس

قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس

آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲/۰۸/۲۹ هیئت وزیران) – مرکز پژوهش‌های مجلس

جمع‌بندی

استعلام وضعیت سربازی کار سختی نیست، ولی مرجعش باید درست باشد.
کارتابل سخا و دفاتر پلیس+۱۰ مرجع تصمیم‌اند و بقیه کانال‌ها کمک‌کننده.
نتیجه استعلام را هم با تاریخ پایان اعتبارش بخوانید، نه فقط با عنوانش.

• کارتابل سخا روی sakha.epolice.ir وضعیت پرونده و نتیجه درخواست‌ها را نشان می‌دهد.
• دفاتر پلیس+۱۰ برای گرفتن رمز سخا، استعلام حضوری و پیگیری کارت‌اند.
• تلفن گویای ۰۹۶۴۸۰ و پیامک ۱۱۰۲۰۶۰۱۰ آخرین وضعیت درخواست را می‌گویند.
• فهرست حالت‌های «مشمول غایب» روی پایگاه سازمان وظیفه عمومی منتشر شده است.
• ماده ۱۰ قانون می‌گوید کدام کارها به مدرک وضعیت مشمولیت نیاز دارند.

سوالات متداول درباره استعلام وضعیت سربازی