«حقوق سربازی ۱۴۰۵ چقدر است؟» پرسشی است که هر مشمول پیش از اعزام می‌پرسد.
جوابی که در اینترنت می‌گیرید یک عدد خشک است.
هیچ‌کس نمی‌گوید آن عدد از کجا آمده است.
همین باعث می‌شود رقم فیش شما با چیزی که شنیده بودید جور درنیاید.
این فاصله هزینه دارد.
کسی که روی عدد اشتباه حساب باز می‌کند، برای کرایهٔ پادگان و خرج بوفه کم می‌آورد.
کسی هم که نمی‌داند بابت چه چیزی از حقوقش کسر شده، ماه‌ها پیگیری نمی‌کند.
آن‌وقت حقش را رها می‌کند.
در این مقاله قدم‌به‌قدم نشان می‌دهیم حقوق سرباز وظیفه بر چه مبنایی ساخته می‌شود.
مادهٔ قانون هر جزء را نام می‌بریم و عددهای رسمی ۱۴۰۵ را می‌آوریم.
همچنین می‌گوییم کدام رقم‌ها اصلاً به‌صورت رسمی منتشر نمی‌شوند.
در انتهای این مقاله جدول کسور و حقوق قانونی سرباز را قرار داده‌ایم.
می‌توانید آن را کپی کنید و استفاده نمایید.
بالنج برای حل مساله سربازیت کافیه.
خلاصه مقاله در یک نگاه
اگر فرصت مطالعه کل مقاله را ندارید، جدول زیر چکیدهٔ قانون و عددهای ۱۴۰۵ را نشان می‌دهد:
آخرین تطبیق با قانون و قانون بودجه: ۱۴۰۵/۰۸/۰۵
| موضوع | حکم | مستند قانونی |
|---|---|---|
| مبنای حقوق | حداقل ۶۰٪ و حداکثر ۹۰٪ حداقل حقوق کارکنان نیروهای مسلح، بر پایهٔ قانون مدیریت خدمات کشوری | ماده ۴۹ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| تعیین رقم دقیق | با توجه به تحصیلات و درجه؛ ستاد کل تهیه می‌کند و فرماندهی کل تصویب می‌کند | ماده ۴۹ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| سرباز متأهل یا سرپرست خانواده | ۱۰۰٪ حق عائله‌مندی کارکنان پایور، افزون بر حقوق | تبصره ۱ ماده ۴۹ |
| دوران آموزشی | ۵۰٪ حقوق اولین ماه خدمت، تا پیش از گرفتن درجه یا سردوشی | تبصره ۲ ماده ۴۹ |
| پایان خدمت ضرورت | معادل یک ماه حقوق، به‌عنوان پاداش | تبصره ۳ ماده ۴۹ |
| کسور | حق بازنشستگی و حقوق اولین ماه خدمت کسر نمی‌شود | تبصره ۴ ماده ۴۹ |
| مناطق محروم، بد آب و هوا و عملیاتی | افسران و درجه‌داران وظیفه مانند کادر ثابت نسبت به حقوق خود؛ سایر کارکنان وظیفه دوسوم فوق‌العاده‌های گروهبان دومی کادر ثابت | ماده ۵۰ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| خدمت در شهر محل سکونت | فوق‌العادهٔ محرومیت از تسهیلات و بدی آب و هوا تعلق نمی‌گیرد | تبصره ۱ ماده ۵۰ |
| حکم بودجهٔ ۱۴۰۵ | افزایش ۲۰٪ برای هر سه گروه مجرد غیرعملیاتی، مجرد عملیاتی و متأهل | جدول الزامات مصارف قانون بودجه ۱۴۰۵، ردیف‌های ۱-۹ تا ۱-۱۱ |
| بزرگ‌ترین اشتباه رایج | تکیه بر یک عدد ثابت اینترنتی؛ قانون برای حقوق سرباز دامنه گذاشته است، نه یک رقم | ماده ۴۹ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
حقوق سربازی از کجا می‌آید؟ مبنای قانونی را بشناسید
حقوق سرباز وظیفه در ایران یک عدد دلخواه نیست.
ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عمومی مبنا را مشخص کرده است.
متن امروزی این ماده را ماده ۳۸ قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی نوشته است.
آن قانون در ۲۲ آبان ۱۳۹۰ تصویب شد.
ماده ۴۹ می‌گوید حقوق سربازان وظیفه حداقل شصت درصد (۶۰٪) و حداکثر نود درصد (۹۰٪) است.
این درصد روی حداقل حقوق کارکنان نیروهای مسلح مبتنی بر قانون مدیریت خدمات کشوری حساب می‌شود.
همین ماده ادامه می‌دهد که این مبلغ «با توجه به تحصیلات و درجات آنان» تعیین می‌شود.
ستاد کل آن را تهیه می‌کند و فرماندهی کل تصویب می‌کند.
این یعنی قانون فقط کف و سقف را تعیین کرده است.
جدول دقیقِ «هر مدرک و هر درجه چقدر» را ستاد کل نیروهای مسلح می‌سازد.
همان جدول هر سال ابلاغ می‌شود.
نکته کلیدی اینجاست که متن ۱۳۶۳ این ماده دیگر معتبر نیست.
در قانون ۱۳۶۳، ماده ۴۹ حقوق را با «واحد حقوقی» و رقم ریالی ثابت می‌نوشت.
قانون اصلاحی ۱۳۹۰ آن متن را کنار گذاشت و درصد را جایگزین کرد.
پس هر مطلبی که هنوز از «۱۱۵ واحد حقوقی گروهبان سوم» حرف می‌زند، به متن منسوخ ارجاع داده است.
نکته حقوقی: ماده ۵۰ قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) حکم مهمی دارد.
این ماده، مادهٔ پایانی همان قانون اصلاحی است و با ماده ۵۰ قانون خدمت وظیفه عمومی فرق دارد.
می‌گوید اجرای حکم ماده ۳۸ همان قانون، یعنی همین ماده ۴۹، در سال‌های بعد شرط دارد.
شرطش تأمین بار مالی در بودجه‌های سنواتی است.
خلاصه این بخش: قانون کف و سقف حقوق را به‌صورت درصد تعیین کرده است.
رقم دقیق را ستاد کل می‌سازد و اجرای کامل آن به بودجهٔ هر سال گره خورده است.
چهار عاملی که رقم فیش شما را می‌سازد
۱. مدرک تحصیلی و درجه
قانون نخست مدرک را به درجه تبدیل می‌کند.
بعد درجه را به حقوق تبدیل می‌کند.
ماده ۴۸ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) این نردبان را روشن نوشته است:
| مدرک تحصیلی | درجهٔ قابل اعطا |
|---|---|
| فاقد مدرک پایان دورهٔ متوسطه | یکی از درجات سربازی تا سرجوخگی |
| پایان دورهٔ متوسطه (دیپلم) | یکی از درجات گروهبانی یا رزم‌آوری |
| کاردانی | استواری، رزم‌داری یا ستوان سومی |
| کارشناسی | ستوان دومی |
| کارشناسی ارشد و بالاتر | ستوان یکمی |
دو شرط روی این جدول نشسته است.
تبصره ۱ ماده ۴۸ رسیدن به گروهبان سومی و بالاتر را مشروط کرده است.
شرط آن، گذراندن دورهٔ آموزش تخصصی و داشتن صلاحیت‌های لازم است.
تبصره ۲ همان ماده اجازه می‌دهد فرد فاقد صلاحیت، به درجات پایین‌تر تا درجهٔ سربازی نائل شود.
این یعنی مدرک کارشناسی به‌خودی‌خود ستوان دومی نمی‌آورد.
نبودِ محل سازمانی یا نداشتن صلاحیت می‌تواند درجه را پایین بیاورد.
حقوق هم با آن پایین می‌آید.
شاید بپرسید چرا دو نفر با یک مدرک حقوق متفاوت می‌گیرند؟
چون درجهٔ اعطاشده به آن‌ها یکی نبوده است.
۲. منطقهٔ خدمت
ماده ۵۰ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) سه وضعیت را نام می‌برد.
مأموریت یا انتقال، خدمت در مناطق محروم و بد آب و هوا، و خدمت در مناطق عملیاتی.
در این وضعیت‌ها افسران و درجه‌داران وظیفه مشمول فوق‌العاده‌ها و مزایای کادر ثابت می‌شوند.
این مزایا نسبت به حقوق خودشان حساب می‌شود.
سایر کارکنان وظیفه از دوسوم فوق‌العاده‌های درجهٔ گروهبان دومی کادر ثابت برخوردار می‌شوند.
طبقه‌بندی مناطق سلیقه‌ای نیست.
تبصره ۳ همین ماده طبقه‌بندی محرومیت، آب و هوا و عملیاتی را به آیین‌نامه سپرده است.
وزارت دفاع آن را تهیه می‌کند، ستاد کل تأیید می‌کند و هیأت وزیران تصویب می‌کند.
پس «این شهر عملیاتی است یا نه» را فهرست مصوب هیأت وزیران تعیین می‌کند.
شنیده‌های داخل پادگان ملاک نیست.
بنابراین عبارت «سرباز غیربومی حقوق بیشتری می‌گیرد» مبنای مناسبی نیست.
تبصره ۱ ماده ۵۰ دربارهٔ کسی است که در شهر محل سکونت خود به‌کارگیری می‌شود.
به او فوق‌العادهٔ محرومیت از تسهیلات و بدی آب و هوا تعلق نمی‌گیرد.
موضوع، نبودِ یک فوق‌العادهٔ معین است، نه کم‌شدن حقوق پایه به‌خاطر بومی بودن.
یک نکتهٔ کم‌توجه‌شده هم در تبصره ۲ ماده ۵۰ هست.
به کارکنان وظیفه‌ای که بنا به تقاضای خودشان منتقل می‌شوند، هزینهٔ سفر تعلق نمی‌گیرد.
فوق‌العادهٔ انتقال هم به آنان تعلق نمی‌گیرد.
اگر برای انتقالی اقدام می‌کنید، این را در محاسبه‌تان بیاورید.
۳. تأهل و فرزند
تبصره ۱ ماده ۴۹ صریح است.
به کارکنان وظیفهٔ متأهل یا سرپرست خانواده حق عائله‌مندی پرداخت می‌شود.
میزان آن معادل صددرصد (۱۰۰٪) حق عائله‌مندی کارکنان پایور نیروهای مسلح است.
این مبلغ جدا از حقوق است و روی آن سوار می‌شود.
پایهٔ عددی این دو کمک‌هزینه هر سال در بودجه می‌آید.
در جدول الزامات مصارف قانون بودجه ۱۴۰۵، امتیاز کمک‌هزینهٔ عائله‌مندی ۳٬۶۲۵ امتیاز است.
امتیاز کمک‌هزینهٔ حق اولاد ۲٬۹۶۷ امتیاز است.
مستند هر دو، بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری است.
همین دو عدد در سال ۱۴۰۴ هم به همین میزان بود.
۴. وضعیت رزمی
قانون «معاف از رزم» را عنوانی برای کم‌کردن حقوق نمی‌شناسد.
اثر آن غیرمستقیم است.
ماده ۴۹ حقوق را به درجه گره زده است.
تبصره ۲ ماده ۴۸ هم اجازه می‌دهد فرد فاقد صلاحیت لازم به درجهٔ پایین‌تر نائل شود.
طبق تجربه، سربازان معاف از رزم در عمل درجه و مبلغ کمتری می‌گیرند.
این را پیش از اقدام برای معافیت از رزم در تصمیمتان بیاورید.
خلاصه این بخش: مدرک درجه می‌سازد و درجه حقوق می‌سازد.
منطقه فوق‌العاده اضافه می‌کند و تأهل حق عائله‌مندی می‌آورد.
عددهای رسمی سال ۱۴۰۵
قانون بودجه هر سال چند عدد مربوط به حقوق را تعیین می‌کند.
آن‌ها در جدول الزامات مصارف قانون بودجهٔ سال ۱۴۰۵ کل کشور آمده‌اند.
متن قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور و پیوست‌های آن را وزارت امور اقتصادی و دارایی منتشر کرده است.
| ردیف جدول | عنوان | مصوب ۱۴۰۴ | الزام ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| ۱-۵ | حداقل مبلغ مندرج در حکم کارگزینی و قرارداد منعقده ماهانهٔ حقوق‌بگیران | ۱۳۰ میلیون ریال | ۱۸۷ میلیون ریال |
| ۱-۶ | امتیاز کمک‌هزینهٔ عائله‌مندی | ۳٬۶۲۵ امتیاز | ۳٬۶۲۵ امتیاز |
| ۱-۷ | امتیاز کمک‌هزینهٔ حق اولاد | ۲٬۹۶۷ امتیاز | ۲٬۹۶۷ امتیاز |
| ۱-۹ | افزایش حقوق سربازان وظیفهٔ مجرد مشغول در مناطق غیرعملیاتی | ۲۰ درصد | ۲۰ درصد |
| ۱-۱۰ | افزایش حقوق سربازان وظیفهٔ مجرد مشغول در مناطق عملیاتی | ۲۰ درصد | ۲۰ درصد |
| ۱-۱۱ | افزایش حقوق سربازان وظیفهٔ متأهل مشغول | ۲۰ درصد | ۲۰ درصد |
دو چیز را از این جدول برداشت کنید.
اول اینکه قانون‌گذار خودش سه گروه را از هم جدا کرده است.
مجرد غیرعملیاتی، مجرد عملیاتی و متأهل.
دوم اینکه برای ۱۴۰۵ فقط درصد افزایش تصویب شده است، نه یک رقم ریالی برای سرباز.
اینجا دقیقاً جایی است که بیشتر محاسبه‌های اینترنتی زمین می‌خورند.
قانون بودجه ۱۴۰۵ در ردیف ۱-۵ «حداقل مبلغ مندرج در حکم کارگزینی» را ۱۸۷ میلیون ریال گذاشته است.
این رقم کف حکم همهٔ حقوق‌بگیران دستگاه‌هاست.
در متن قانون بودجه نیامده است که همین رقم، همان مبنای ماده ۴۹ باشد.
پس نمی‌توان ۶۰ تا ۹۰ درصد این عدد را حقوق سرباز شمرد.
راهنمای ساده: قانون فقط کف و سقف را به درصد نوشته است.
قانون بودجه ۱۴۰۵ هم فقط ۲۰ درصد افزایش نسبت به پارسال را تصویب کرده است.
هیچ‌کدام رقم ریالی حقوق سرباز را اعلام نکرده‌اند.
بنابراین عبارت «حقوق سرباز دقیقاً ۶۰ درصد حداقل حقوق کارمند دولت است» مبنای مناسبی نیست.
ماده ۴۹ یک دامنه گذاشته است، نه یک نقطه.
ماده ۵۰ قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی هم اجرای آن را مشروط کرده است.
شرط، تأمین بار مالی در بودجهٔ همان سال است.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که رقم ریالی حقوق هر گروه از سربازان برای ۱۴۰۵ اعلام شده است.
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
آنچه در قانون بودجه آمده، همان درصدهای جدول بالاست.
جدول ریالی هر مدرک و هر درجه را ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و ابلاغ می‌کند.
آن جدول به‌صورت متن عمومی منتشر نمی‌شود.
پس برای دانستن رقم خودتان یک راه مطمئن دارید.
فیش حقوقی و حکم درجهٔ خودتان را از نیروی انسانی یگان بگیرید.
هر عددی که پیش از ورود به یگان بشنوید، برآورد است.
خلاصه این بخش: قانون بودجه ۱۴۰۵ برای هر سه گروه سرباز ۲۰ درصد افزایش تصویب کرده است.
رقم ریالی حقوق سرباز در متن رسمی منتشرشده نیامده است.
حقوق دوران آموزشی چقدر است؟
بسیاری فکر می‌کنند دو ماه آموزشی حقوق ندارد.
این درست نیست.
تبصره ۲ ماده ۴۹ حقوق دوران آموزش را مشخص کرده است.
تا پیش از دریافت درجه یا سردوشی، این حقوق ۵۰ درصد حقوق اولین ماه دوران خدمت است.
این یعنی در آموزشی نصف می‌گیرید، نه هیچ.
و چون درجه هنوز اعطا نشده، تفاوت مدرک در این دوره خودش را نشان نمی‌دهد.
پس اگر لیسانس هستید و در آموزشی رقم کمی دیدید، طبیعی است.
تفاوت مدرک از یگان به بعد در فیش می‌نشیند.
تبصره ۴ ماده ۴۹ هم دو چیز را از کسر معاف کرده است.
حق بازنشستگی و حقوق اولین ماه خدمت از حقوق ماهانهٔ کارکنان وظیفه کسر نمی‌شود.
اگر در فیشتان سطری به این دو عنوان دیدید، همان‌جا از نیروی انسانی بپرسید.
پاداش پایان خدمت، نه کارانه
تبصره ۳ ماده ۴۹ پاداش پایان خدمت را تعیین کرده است.
به کارکنان وظیفه در خاتمهٔ خدمت دورهٔ ضرورت، معادل یک ماه حقوق پرداخت می‌شود.
این تنها پاداشی است که قانون خدمت وظیفه عمومی برای پایان خدمت نام برده است.
مبنای آن هم حقوق خودِ شماست، پس برای هر سرباز عدد متفاوتی می‌شود.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که به سربازان وظیفه «کارانه» تعلق می‌گیرد.
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
آنچه قانون نام برده، پاداش پایان خدمت تبصره ۳ ماده ۴۹ است.
ماده ۵۱ قانون خدمت وظیفه عمومی هم فوق‌العادهٔ عملیاتی را برای شرکت در عملیات جنگی پیش‌بینی کرده است.
این ماده از متن ۱۳۶۳ باقی مانده و اصلاح نشده است.
هشدار: ماده ۵۱ مرجع تصویب ضوابط فوق‌العادهٔ عملیاتی را «شورای عالی دفاع» نوشته است.
این شورا دیگر وجود ندارد.
برای پیگیری این فوق‌العاده به یگان خود و ضوابط ابلاغی ستاد کل مراجعه کنید.
هشدار مهم: ردیف ۱-۱۴ جدول الزامات مصارف قانون بودجه ۱۴۰۵ «سقف پاداش پایان خدمت» دارد.
آن ردیف مربوط به بازنشستگان است.
ربطی به پاداش پایان خدمت سرباز وظیفه ندارد، پس این دو را با هم اشتباه نگیرید.
آنچه پول نقد نیست ولی حق شماست
بخش بزرگی از حق مالی سرباز، پول نقد نیست.
ماده ۴۹ مکرر (الحاقی ۱۳۹۰) تکلیفی بر عهدهٔ نیروهای مسلح گذاشته است.
هر دستگاهی که کارکنان وظیفه در اختیار دارد هم همین تکلیف را دارد.
آن‌ها باید امکانات زیست، پوشاک، خوراک، بهداشت و درمان را در محل خدمت فراهم کنند.
تبصره ۱ همین ماده اعتبارش را هم عدد گذاشته است:
| عنوان | میزانی که دولت باید تأمین کند |
|---|---|
| خوراک کارکنان وظیفه | دو برابر خوراک کارکنان دولت |
| پوشاک و زیست سربازان وظیفه | سه هزار برابر ضریب ریالی |
| بهداشت و درمان | برابر سرانهٔ مصوب دولتی |
تبصره ۲ ماده ۴۹ مکرر موضوعی را روشن کرده که کمتر کسی می‌داند.
وسیلهٔ ایاب و ذهاب و پذیرایی یا هزینهٔ آن باید تأمین شود.
این تکلیف هنگام اعزام مشمولان به مراکز آموزشی برقرار است.
هنگام اعزام به مرخصی استحقاقی هم برقرار است، که چهار نوبت در سال است.
این حکم صریح قانون است، نه لطف یگان.
سه حق دیگر هم در فصل نهم قانون آمده است.
ماده ۸۱ همهٔ کارکنان وظیفه و عائلهٔ تحت تکفلشان را زیر پوشش بیمهٔ خدمات درمانی برده است.
تبصره ۱ آن این بیمه را تا حداکثر یک سال پس از پایان خدمت ادامه داده است.
شرطش این است که هنوز شاغل نشده باشید.
ماده ۸۳ هم بیمهٔ عمر و حوادث را برقرار کرده است.
ماده ۸۰ تکلیف دیگری گذاشته است.
دستگاه‌های دولتی موظف‌اند خدماتی را برای کارکنان وظیفه فراهم کنند.
استفاده از ورزشگاه‌ها، قطارها، اتوبوس‌ها، سینماها و موزه‌ها از آن جمله است.
برای خانواده هم حکمی هست.
ماده ۵۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) دولت را موظف کرده است خانوادهٔ تحت تکفل را زیر پوشش قرار دهد.
این پوشش در طول مدت خدمت برقرار است و شامل پرداخت مستمری می‌شود.
تبصره ۲ ماده ۸۱ هم خانواده‌هایی را که در تأمین معیشت می‌مانند، زیر پوشش برده است.
مبنای آن، قانون نحوهٔ کمک به خانواده‌های مشمولین است.
خلاصه این بخش: خوراک، پوشاک، درمان، بیمهٔ عمر و ایاب و ذهاب مرخصی حکم قانونی دارند.
مستمری خانوادهٔ تحت تکفل هم همین‌طور است.
حقوق امریه با حقوق سرباز عادی چه فرقی دارد؟
اینجا بیشتر اطلاعات اینترنتی اشتباه می‌شود.
فصل هشتم قانون خدمت وظیفه عمومی (الحاقی ۱۳۹۰) دو شکل متفاوت برای خدمت در دستگاه‌های غیرنظامی دارد.
حقوق این دو یکی نیست.
| موضوع | بند الف: کارکنان وظیفه (امریه) | بند ب: استخدام تعهد خدمتی |
|---|---|---|
| میزان حقوق | برابر مقررات جاری نیروهای مسلح، که هر سال ستاد کل ابلاغ می‌کند | بر اساس مقررات استخدامی خودِ دستگاه |
| پرداخت‌کننده | از محل بودجهٔ دستگاه به‌کارگیرنده | دستگاه به‌کارگیرنده |
| مدت | مدت خدمت دورهٔ ضرورت | حداقل چهل و هشت ماه |
| مستند | تبصره ۲ ماده ۷۰ | ماده ۷۱ و تبصره‌های آن |
این یعنی سرباز امریه از نظر میزان حقوق با سرباز عادی هم‌درجه فرقی ندارد.
آنچه فرق می‌کند منبع پرداخت است.
تبصره ۲ ماده ۷۰ این را روشن کرده است.
حقوق و مزایای کارکنان وظیفهٔ مأمور از محل بودجهٔ دستگاه به‌کارگیرنده تأمین می‌شود.
خوراک، پوشاک، خوابگاه، بهداشت و درمان آنان هم از همان بودجه است.
ماده ۶۸ حکم دیگری دارد.
هفتاد درصد (۷۰٪) کارکنان وظیفهٔ اختصاص‌یافته به هر دو صورت بند الف و بند ب شرط دارند.
آنان باید در مناطق محروم به کار گرفته شوند.
استثنای آن، نخبگان و دارندگان مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر است.
شرط استثنا این است که خدمتشان در مناطق غیرمحروم ضروری تشخیص داده شود.
برای شناخت مسیر گرفتن امریه و سازمان‌های پذیرنده، مقاله شرایط و مراحل گرفتن امریه عادی سربازی را مطالعه کنید.
اگر دنبال مسیر نخبگان هستید، مقاله راهنمای صفر تا صد سربازی نخبگان بقیه‌الله را بخوانید.
خلاصه این بخش: میزان حقوق امریه همان مقررات نیروهای مسلح است.
پرداخت آن بر عهدهٔ دستگاه به‌کارگیرنده است، نه نیروهای مسلح.
حقوق کی و کجا واریز می‌شود؟
قانون برای روز واریز تاریخ تعیین نکرده است.
آنچه می‌توانیم بگوییم، رویهٔ جاری است.
طبق تجربه، حقوق سربازان در روزهای پایانی ماه واریز می‌شود.
چند روز تأخیر به‌تنهایی نشانهٔ مشکل در پروندهٔ شما نیست.
طبق تجربه، حقوق کارکنان وظیفه به حسابی در بانک سپه واریز می‌شود.
این حساب در فرایند اعزام برای شما باز می‌شود.
کارت این حساب پس از واریز نخستین حقوق تحویل داده می‌شود.
اگر حسابتان مسدود شده است، رفع مسدودی را از نیروی انسانی یگان پیگیری کنید.
اگر شمارهٔ حساب شما عوض شد، آن را به نیروی انسانی یگان اعلام کنید.
اگر حقوق یک ماه واریز نشد، پیگیری را از یگان شروع کنید.
طبق تجربه، پیگیری برقراری یا وصل دوبارهٔ حقوق از نیروی انسانی یگان انجام می‌شود.
شمارهٔ حساب و مدارک ثبت‌شدهٔ خودتان را هم کنترل کنید.
هشدار مهم: قانون خدمت وظیفه عمومی دربارهٔ حقوقِ واریزشده پس از ترخیص حکمی ندارد.
طبق تجربه، پس از ترخیص گاهی حقوق یکی دو ماه دیگر هم واریز می‌شود.
تا پیش از «تسویهٔ حقوقی» این مبلغ بدهی شما نیست، ولی پس از تسویه یگان آن را پس می‌گیرد.
آن را خرج نکنید و شمارهٔ حساب واریز را از نیروی انسانی یگان بگیرید.
خلاصه این بخش: قانون روز واریز را تعیین نکرده است.
هر مشکل واریز را از نیروی انسانی یگان پیگیری کنید، نه از بانک.
اشتباهات رایج دربارهٔ حقوق سربازی
| اشتباه | علت | راهکار |
|---|---|---|
| تکیه بر یک عدد ثابت اینترنتی | ماده ۴۹ دامنه تعیین کرده است، نه رقم | فیش و حکم درجهٔ خودتان را از نیروی انسانی یگان بگیرید |
| انتظار حقوق کامل در آموزشی | تبصره ۲ ماده ۴۹ دوران آموزش را ۵۰٪ حقوق ماه اول گذاشته است | برای دو ماه نخست روی نصف حساب کنید |
| فرض اینکه مدرک یعنی درجه | ماده ۴۸ درجه را به محل سازمانی و تبصره‌های ۱ و ۲ آن را به صلاحیت گره زده‌اند | درجهٔ اعطاشده را در بدو ورود کنترل کنید |
| نرساندن مدارک تأهل به یگان | تبصره ۱ ماده ۴۹ پرداخت را به متأهل یا سرپرست خانواده بسته است | درخواست کتبی را به نیروی انسانی یگان بدهید |
| خرج‌کردن حقوقِ پس از ترخیص | طبق تجربه، مبلغ واریزی پس از تسویهٔ حقوقی بدهی شمرده می‌شود | تا روشن‌شدن وضعیت تسویه، مبلغ را نگه دارید |
| اشتباه‌گرفتن غیبت پیش از اعزام با غیبت حین خدمت | ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی فقط دربارهٔ مشمولی است که برای رسیدگی یا اعزام معرفی نشده است | برای غیبت حین خدمت به آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح و یگان خود مراجعه کنید |
برای آگاهی از پیامدهای غیبت و اضافه خدمت، مقاله غیبت سربازی چه عواقبی دارد؟ را مطالعه کنید.
توصیه‌های عملی پیش از اعزام
دو کار ساده جلوی بیشتر مشکلات حقوقی را می‌گیرد.
نخست، در بدو ورود به یگان مدرک تحصیلی و درجهٔ ثبت‌شده در برگ معرفی را کنترل کنید.
اگر اشتباه بود، همان‌جا با ارائهٔ اصل مدرک اصلاحش کنید.
دوم، هر ماه فیش حقوقی را بگیرید و نگه دارید.
فیش، سند شماست برای پیگیری هر کسر یا عدم واریز.
بدون فیش، پیگیری شما حرف در برابر حرف است.
هشدار: اگر متأهل هستید، سند ازدواج و وضعیت تأهل را در بدو ورود در یگان ثبت کنید.
می‌توانید درخواست برقراری حق عائله‌مندی را کتبی به نیروی انسانی یگان بدهید.
اگر هنوز در پروندهٔ پدرتان «تحت تکفل» ثبت شده‌اید، حذف آن بر عهدهٔ پدر است.
این کار از طریق سازمان بیمهٔ نیروهای مسلح انجام می‌شود.
یک نکتهٔ مالی هم بگوییم.
تبصره ۲ ماده ۴۹ مکرر هزینهٔ ایاب و ذهاب مرخصی استحقاقی را بر عهدهٔ دستگاه گذاشته است.
این مرخصی چهار نوبت در سال است.
اگر یگان این هزینه را نمی‌دهد، درخواست کتبی بدهید و به همین تبصره استناد کنید.
چه چیزی از حقوق کسر می‌شود و چه چیزی نمی‌شود
| عنوان | وضعیت | مستند |
|---|---|---|
| حق بازنشستگی | کسر نمی‌شود | تبصره ۴ ماده ۴۹ |
| حقوق اولین ماه خدمت | کسر نمی‌شود | تبصره ۴ ماده ۴۹ |
| پوشاک و اقلام زیستی | باید از اعتبار دولتی تأمین شود | تبصره ۱ ماده ۴۹ مکرر |
| خوراک | باید از اعتبار دولتی تأمین شود، دو برابر کارکنان دولت | تبصره ۱ ماده ۴۹ مکرر |
| بهداشت و درمان | باید برابر سرانهٔ مصوب دولتی تأمین شود | تبصره ۱ ماده ۴۹ مکرر |
| ایاب و ذهاب مرخصی استحقاقی | باید تأمین شود، چهار نوبت در سال | تبصره ۲ ماده ۴۹ مکرر |
| بیمهٔ درمان | برقرار است، تا یک سال پس از پایان خدمت | ماده ۸۱ و تبصره ۱ آن |
| بیمهٔ عمر و حوادث | برقرار است | ماده ۸۳ |
توجه: عددهای این مقاله از قانون خدمت وظیفه عمومی با اصلاحات ۱۳۹۰ گرفته شده است.
ارقام بودجه هم از جدول الزامات مصارف قانون بودجه ۱۴۰۵ آمده است.
ارقام بودجه هر سال تغییر می‌کند، پس پیش از تصمیم مالی سال جدول را کنترل کنید.
جمع‌بندی
حقوق سربازی یک عدد نیست، یک ساختار است.
ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) کف ۶۰ و سقف ۹۰ درصد را گذاشته است.
ماده ۴۸ مدرک را به درجه تبدیل می‌کند و ماده ۵۰ منطقه را به فوق‌العاده.
تبصره ۱ ماده ۴۹ حق عائله‌مندی متأهل را صددرصد کرده است.
تبصره ۲ دوران آموزشی را نصف و تبصره ۳ پاداش پایان خدمت را یک ماه حقوق گذاشته است.
قانون بودجه ۱۴۰۵ برای هر سه گروه سرباز ۲۰ درصد افزایش تصویب کرده است.
رقم ریالی هر مدرک و درجه را ستاد کل ابلاغ می‌کند و عمومی منتشر نمی‌شود.
سه چیز را از این مقاله نگه دارید:
۱. رقم خودتان را فقط از فیش و حکم درجه بخوانید.
۲. حق عائله‌مندی، ایاب و ذهاب مرخصی و بیمهٔ درمان حکم قانونی دارند، پس آن‌ها را مطالبه کنید.
۳. طبق تجربه، حقوقی که پس از تسویه واریز شود بدهی شمرده می‌شود، نه هدیه.
سوالات متداول دربارهٔ حقوق سربازی
خیر.
ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) فقط دامنهٔ ۶۰ تا ۹۰ درصد را تعیین کرده است.
جدول ریالی را ستاد کل نیروهای مسلح بر پایهٔ تحصیلات و درجه تهیه و ابلاغ می‌کند.
بله.
تبصره ۲ ماده ۴۹ حقوق دوران آموزش را ۵۰ درصد حقوق اولین ماه خدمت تعیین کرده است.
بله.
ماده ۴۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) دارندهٔ کارشناسی را به ستوان دومی می‌رساند.
دارندهٔ دیپلم به درجات گروهبانی یا رزم‌آوری می‌رسد.
ماده ۴۹ هم حقوق را به همین درجات گره زده است.
بله.
بند ۵ ماده ۴۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) دارندگان کارشناسی ارشد و بالاتر را به ستوان یکمی می‌رساند.
اعطای این درجه طبق ماده ۴۸ مکرر با مقامات هم‌تراز کارکنان پایور است.
بله.
تبصره ۱ ماده ۴۹ پرداخت صددرصد حق عائله‌مندی کارکنان پایور را تعیین کرده است.
پایهٔ امتیازی این کمک‌هزینه در قانون بودجه ۱۴۰۵، ۳٬۶۲۵ امتیاز است.
بله، در قالب کمک‌هزینهٔ حق اولاد.
امتیاز آن در جدول الزامات مصارف قانون بودجه ۱۴۰۵، ۲٬۹۶۷ امتیاز است.
مستند آن بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری است.
خیر، حقوق پایه به بومی بودن ربطی ندارد.
تبصره ۱ ماده ۵۰ (اصلاحی ۱۳۹۰) فقط یک فوق‌العاده را برمی‌دارد.
به سربازی که در شهر محل سکونت خود خدمت می‌کند، یک فوق‌العاده تعلق نمی‌گیرد.
آن فوق‌العاده، محرومیت از تسهیلات و بدی آب و هوا است.
بله.
ماده ۵۰ (اصلاحی ۱۳۹۰) برای افسران و درجه‌داران وظیفه همان فوق‌العاده‌های کادر ثابت را برقرار کرده است.
سایر کارکنان وظیفه دوسوم فوق‌العاده‌های گروهبان دومی کادر ثابت را می‌گیرند.
محروم یا عملیاتی بودن محل خدمت را آیین‌نامهٔ موضوع تبصره ۳ همان ماده تعیین می‌کند.
بله، معادل یک ماه حقوق.
تبصره ۳ ماده ۴۹ پرداخت آن را در خاتمهٔ خدمت دورهٔ ضرورت الزامی کرده است.
خیر.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که به سربازان وظیفه کارانه پرداخت می‌شود.
ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
خیر، دستگاه به‌کارگیرنده می‌پردازد.
تبصره ۲ ماده ۷۰ (الحاقی ۱۳۹۰) تأمین حقوق و مزایا را بر عهدهٔ بودجهٔ همان دستگاه گذاشته است.
میزان آن برابر مقررات جاری نیروهای مسلح است که هر سال ستاد کل ابلاغ می‌کند.
خیر، با دستگاه است.
تبصره ۲ ماده ۴۹ مکرر تأمین وسیلهٔ ایاب و ذهاب و پذیرایی یا هزینهٔ آن را الزامی کرده است.
این تکلیف برای اعزام به مراکز آموزشی و برای مرخصی استحقاقی چهار نوبت در سال برقرار است.
خیر، بلافاصله قطع نمی‌شود.
تبصره ۱ ماده ۸۱ (الحاقی ۱۳۹۰) این بیمه را تا حداکثر یک سال پس از پایان خدمت ادامه داده است.
شرطش این است که هنوز اشتغال پیدا نکرده باشید.
پیگیری را از نیروی انسانی یگان شروع کنید.
طبق تجربه، پیگیری برقراری یا وصل دوبارهٔ حقوق از همان یگان انجام می‌شود.
بله، طبق تجربه.
قانون خدمت وظیفه عمومی دربارهٔ این مبلغ حکمی ندارد.
تا پیش از تسویه، مبلغ مربوط به روزهای خدمت شماست.
طبق تجربه، مبلغ واریزشده پس از تسویه بدهی شمرده می‌شود و به حسابی که یگان اعلام می‌کند برمی‌گردد.
لینک‌های مفید
قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰/۰۸/۲۲)
متن اولیه قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳/۰۷/۲۹)
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
