معافیت پزشکی یکی از انواع رایج و مهم معافیت از سربازی است.
خدمت سربازی در ایران برای کسانی که درگیر بیماریهای جسمی و روانی هستند، اجباری نیست و
این دسته از افراد اگر شرایط لازم را داشته باشند می‌توانند
طبق قوانین نظام وظیفه عمومی در خصوص معافیت پزشکی و
با توجه به نوع و شدت بیماری از رفتن به خدمت سربازی به طور دائم معاف شوند یا
حتی برای مدتی معافیت موقت بگیرند تا بتوانند روند درمانی خود را تا صحت کامل دنبال کنند.
در این مقاله قصد داریم به روند کامل، شرایط و قوانین معافیت پزشکی بپردازیم.
همچنین می‌توانید شرایط خودتان را در ابزار هوشمند بررسی شرایط معافیت سربازی بالنج وارد کنید و از امکان گرفتن معافیت خود مطلع شوید.
چه کسانی مشمول معافیت پزشکی می‌شوند؟
پیش از همه باید بدانید که لازم است تمامی مشمولین نظام وظیفه معاینه پزشکی شوند،
حتی اگر درخواست معافیت پزشکی هم ندارند.
بهترین راه برای آگاهی از شرایط معاینه و معافیت پزشکی، مراجعه به «آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی» است.
این آیین‌نامه را هیئت وزیران در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ به استناد تبصره (۱) ماده (۳۹) قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحیه ۱۳۹۰) تصویب کرده است.
طبق همین تبصره، طبقه‌بندی مشمولان و ضوابط معافیت پزشکی «براساس مقاطع تحصیلی» در این آیین‌نامه تعیین می‌شود.
متن کامل آیین‌نامه و فهرست بیماریهای پیوست آن در سامانه ملی قوانین و مقررات منتشر شده است.
نسخه قدیمی‌تر همین آیین‌نامه در سال ۱۳۷۵ تصویب شده بود.
یکی از مراحل مهم در فرآیند اعزام مشمولان خدمت وظیفه، ارزیابی وضعیت جسمی و روانی آنها از طریق معاینه پزشکی است.
این معاینات به منظور تعیین توانایی مشمولان برای انجام خدمت نظام وظیفه و بررسی شرایط بهداشتی و پزشکی آنها انجام می‌شود.
برای آشنایی با انواع معافیت سربازی حتما این مقاله را بخوانید.
تقسیم‌بندی مشمولان از نظر وضعیت جسمی و روانی
طبق این آیین‌نامه مشمولان خدمت وظیفه بر اساس شرایط جسمی و روانی‌شان به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
| دسته‌ها | توضیحات |
| دسته اول | این گروه از افراد به طور کلی از نظر جسمی و روانی سالم بوده و توانایی انجام خدمت دوره‌ای خود را دارند. |
| دسته دوم | افرادی که به دلیل نقص عضو یا بیماری نمی‌توانند از سلامت کامل برخوردار باشند، اما قادر به انجام خدمات در زمینه‌های غیررزمی خواهند بود. این افراد می‌توانند در فعالیت‌هایی که نیاز به توان جسمانی کمتر دارند، مشغول به خدمت شوند. اگر بیماری با معاینه بالینی روشن باشد، شورای پزشکی شهرستان درباره آن نظر می‌دهد؛ اگر روشن نباشد، پس از معاینه تخصصی در نزدیک‌ترین بیمارستان نیروهای مسلح یا مرکز مجهز وزارت بهداشت تصمیم می‌گیرد (ماده ۸ آیین‌نامه). |
| دسته سوم | این دسته شامل افرادی است که به دلیل بیماری یا مشکلات جسمی و روانی موقت، قادر به انجام خدمت در دوره ضرورت نیستند. |
| دسته چهارم | افرادی که به دلیل نقص عضو یا بیماریهای جسمی و روانی دائمی نمی‌توانند به هیچ وجه خدمت نظامی خود را انجام دهند. |
پس از انجام معاینه و تشخیص وضعیت مشمول، شوراهای پزشکی موظفند تا
نتایج را در فرم‌های مخصوص به همراه عکس مشمول ثبت کنند.
در این فرم‌ها، علاوه بر ذکر نوع بیماری و بند قانونی مربوط به معافیت، مشخصات کامل پزشک معاینه‌کننده نیز درج می‌شود تا صحت و سقم نتایج تایید شود.
قوانین مربوط به معاینه و معافیت مشمولان وظیفه عمومی
قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰) و این آیین‌نامه، روند معاینه مشمولان را این‌طور تعیین کرده‌اند:
اهمیت معاینه اولیه
هر مشمولی که خود را برای انجام خدمت معرفی می‌کند، باید ابتدا توسط پزشک اولیه معاینه شود.
پزشک اول یکی از پزشکان نیروهای مسلح است.
اگر پزشک نیروهای مسلح در دسترس نباشد، پزشکان غیرنظامی متعهدی که صلاحیتشان را نیروی انتظامی تأیید کرده، این معاینه را انجام می‌دهند (ماده ۴۱ قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰، و ماده ۴ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
پزشک اول نتیجه را در «برگه معاینه اولیه» ثبت و مهر و امضا می‌کند (ماده ۵ همین آیین‌نامه).
تشخیص وضعیت جسمی و روانی
پزشک اولیه مسئول است تا وضعیت جسمی و روانی مشمول را بررسی کرده و
بر اساس تشخیص خود، اگر به نظر برسد که مشمول در دسته‌های دوم، سوم یا چهارم از نظر وضعیت جسمی و روانی قرار دارد، او را برای معاینه دقیق‌تر به شورای پزشکی ارجاع دهد.
بررسی اعتراضات
اگر مشمول به نظر پزشک اولیه معترض باشد، می‌تواند درخواست کند تا برای بررسی بیشتر به شورای پزشکی معرفی شود.
در این مرحله، نظرات اعضای شورای پزشکی مورد توجه قرار می‌گیرد و رأی اکثریت آنها معتبر خواهد بود.
وظایف شورای پزشکی
شورای پزشکی هر شهرستان از سه پزشک نیروهای مسلح تشکیل می‌شود و رأی اکثریت آنها ملاک است.
اگر تأمین پزشک از نیروهای مسلح ممکن نباشد، نیروی انتظامی از پزشکان غیرنظامی مورد تأیید استفاده می‌کند (تبصره‌های ۱ و ۲ ماده ۴۱ قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰، و ماده ۷ آیین‌نامه).
این شورا شما را به‌صورت بالینی معاینه می‌کند.
اگر بیماری با معاینه بالینی روشن نباشد، شما را برای معاینه تخصصی به نزدیک‌ترین بیمارستان نیروهای مسلح یا مرکز مجهز وزارت بهداشت می‌فرستد و پس از آن رأی می‌دهد.
نظر پزشک متخصص برای شورا جنبه مشورتی دارد (ماده ۸ آیین‌نامه).
رأی این شورا آخرین مرحله نیست و می‌توانید به آن اعتراض کنید (بخش «چگونه به رأی شورای پزشکی اعتراض کنیم؟»).
این شورا مسئول ارزیابی وضعیت جسمی و روانی مشمولان است تا تصمیمات مناسب برای خدمت یا معافیت اتخاذ شود.
در شورای پزشکی، مشمولان به طور دقیق‌تری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
به معاینه تخصصی در بیمارستان و جلسه پزشکان، «کمیسیون پزشکی» هم گفته می‌شود.
پزشکی که به‌عنوان پزشک اول شما را معاینه کرده است، اگر عضو شورای پزشکی شهرستان باشد، نمی‌تواند در شورا درباره شما نظر بدهد (تبصره ۲ ماده ۷ آیین‌نامه).
ارجاع به شورای عالی پزشکی
مشمولانی که در شورای پزشکی شهرستان پس از معاینه بالینی معاف از خدمت تشخیص داده نشوند و
طبق نظر شورا یا رئیس واحد وظیفه عمومی یا به دلیل اعتراض مشمول نیاز به معاینه تخصصی داشته باشند،
باید توسط رئیس حوزه به نزدیک‌ترین مرکز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستانهای نیروهای مسلح معرفی شوند.
پس از انجام معاینه تخصصی، نتایج به شورای پزشکی شهرستان ارسال می‌شود تا تصمیم‌گیری نهایی انجام گیرد.
اگر مشمول همچنان به نظر شورا اعتراض داشته باشد، نتایج معاینه تخصصی با تأمین هزینه‌ها از سوی مشمول، به شورای عالی پزشکی استان ارسال می‌شود تا تصمیم نهایی اتخاذ گردد.
مشمولانی که توسط شورای عالی پزشکی معاینه و معاف از خدمت تشخیص داده نشوند به خدمت اعزام خواهند شد و دیگر حق اعتراض به نظر شورا را ندارند.
تغییر وضعیت مشمولان پس از معاینه
اگر پس از انجام معاینه در شورای پزشکی و قبل از اعزام، وضعیت جسمی یا روانی مشمول تغییر کند،
او مجدداً باید تحت ارزیابی قرار گیرد.
در صورت تأیید عدم توانایی در انجام خدمت، شورا برای اتخاذ تصمیمات لازم اقدام خواهد کرد.
معافیت موقت و دائمی
در صورتی که مشمول به دلیل بیماری یا نقص عضو به طور موقت قادر به انجام خدمت نباشد،
ممکن است معافیت موقت به وی تعلق گیرد. این معافیت حداکثر به مدت یک سال صادر می‌شود و
در صورت ادامه بیماری، مشمول مجدداً مورد معاینه قرار می‌گیرد.
اگر وضعیت مشمول در سال سوم بهبود نیابد، معافیت دائم به او اعطا خواهد شد.
اگر معافیت موقت گرفته‌اید، باید ظرف یک ماه پس از پایان اعتبار آن خود را برای رسیدگی دوباره معرفی کنید؛ وگرنه غایب شناخته می‌شوید (ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰).
معافیت برای پزشکان
مشمولان دکتری گروه پزشکی که قادر به انجام فعالیت‌های پزشکی خود نباشند،
از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
همچنین، افرادی که به رغم سلامتی کامل قادر به اشتغال به حرفه پزشکی هستند،
به خدمت اعزام شده و در صورت لزوم، از خدماتی که با وضعیت سلامت آنها مغایرت دارد، معاف خواهند شد.
معافیت مدعیان کفالت
مشمولانی که ادعای کفالت بستگان را دارند، همچنین باید وضعیت خود را به شورای پزشکی مربوطه ارائه دهند تا
نظر این شورا در خصوص نیاز به مراقبت و نگه‌داری بستگان آنها مورد بررسی قرار گیرد و
رأی اکثریت شورا معتبر است.
قوانین مربوط به معاینه و معافیت پرسنل وظیفه در حین خدمت
در فرآیند خدمت وظیفه عمومی، ممکن است برخی از پرسنل وظیفه در طول دوره خدمت خود به دلایل مختلفی از جمله بیماری‌ها و نقصهای جسمی و روحی مواجه شوند که نیازمند معاینه و در برخی موارد معافیت از خدمت هستند.
این معافیت‌ها بر اساس مقررات خاصی انجام می‌شود.
تشخیص بیماری‌ها و نقص عضو قبلی در حین خدمت
اگر پرسنل وظیفه در دوران خدمت خود به دلیل بیماری یا نقص عضوی که قبل از اعزام به خدمت ایجاد شده است،
نیاز به معافیت از خدمت داشته باشد،
شورای پزشکی نیروهای مسلح بر اساس معاینه‌ای که انجام می‌دهند، ممکن است این افراد را معاف کنند.
پس از اعلام معافیت، پرسنل وظیفه می‌بایست به حوزه اعزام‌کننده خود بازگشت داده شوند و
از معافیت پزشکی بهره‌مند شوند،
مگر اینکه این تشخیص مورد اعتراض قرار گیرد.
در این صورت، پرونده به شورای عالی پزشکی ارجاع می‌شود و تصمیم نهایی طبق نظر این شورا اتخاذ می‌گردد.
بیمار شدن و نقص عضو در حین خدمت
پرسنل وظیفه‌ای که در حین خدمت به بیماری یا نقص عضوی دچار می‌شوند، باید تحت درمان قرار گیرند.
این درمان باید حداقل ۶ ماه به طول انجامد.
در صورتی که پس از این مدت، پرسنل وظیفه همچنان قادر به انجام وظایف خود نباشد،
طبق نظر شورای پزشکی نیروهای مسلح، از ادامه خدمت معاف دائم خواهند شد.
این مدت درمان جزو خدمت دوره ضرورت محسوب می‌شود.
در صورتی که پرسنل وظیفه در طول این مدت بهبود نیابد و
مدت خدمت او نیز به پایان برسد، می‌تواند کارت پایان خدمت دریافت کند.
پرسنل وظیفه‌ای که در طی خدمت به بیماری‌هایی مبتلا شوند که ناشی از حوادث یا وقایع مرتبط با خدمت است،
اگر از معافیت‌های مربوطه استفاده نکنند و پس از پایان درمان قادر به ادامه خدمت باشند،
مدت بیماری و استراحت پزشكی آنها (اعم از متوالی یا متناوب) به عنوان خدمت دوره ضرورت محسوب می‌شود.
همچنین اگر پرسنل وظیفه در طول خدمت خود بیمار و بستری شوند،
در صورتی که مدت بستری شدن و استراحت پزشکی آنها از یک ماه بیشتر شود،
مدت بیش از یک ماه جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب نمی‌گردد.
مزایای بیمه نیروهای مسلح و ارجاع به مراکز درمانی
پرسنل وظیفه‌ای که به دلیل بیماری یا نقص عضو ناشی از خدمت از ادامه خدمت معاف می‌شوند،
می‌توانند از مزایای بیمه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران استفاده کنند.
همچنین، برای ادامه درمان خود به مراکز درمانی دولتی یا نیروهای مسلح ارجاع خواهند شد تا تحت مراقبت‌های پزشکی لازم قرار گیرند.
لیست بیماریهای معافیت پزشکی
جدول‌های زیر خلاصه‌ای از «فهرست بیماری‌ها، نقص عضوها و عدم رشدهای» پیوست آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی مصوب ۱۳۹۳ است.
در بسیاری از ردیف‌ها برای دارندگان مدرک کارشناسی و بالاتر حکم جداگانه‌ای آمده است (مثلاً «معاف از خدمات رزمی» به‌جای «معاف دائم») که کنار همان ردیف نوشته شده است؛ دارندگان کاردانی (فوق‌دیپلم)، دیپلم و پایین‌تر در یک گروه‌اند.
«معاف از خدمات رزمی» همان «معاف از رزم» است: به خدمت اعزام می‌شوید، ولی کارهای رزمی به شما سپرده نمی‌شود.
بیماریهای عمومی
جدول زیر فهرستی از بیماریهای عمومی را نشان می‌دهد که ابتلا به آنها می‌تواند موجب معافیت پزشکی شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | ابتلاء به بیماریهای قابل علاج که مدّت درمان آنها بیشتر از یک ماه باشد و همچنین اعمال جراحی و کسانیکه در دوران نقاهت بیماری می‌باشند | معاف موقّت تا یکسال |
| ۲ | طول قد | الف) کمتر از ۱۴۵ سانتی‌متر: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی و بالاتر، طول قد کمتر از ۱۴۰ سانتی‌متر: معاف دائم ب) از ۱۴۵ تا ۱۵۵ سانتی‌متر برای دارندگان مدرک تحصیلی فوق‌دیپلم و پایین‌تر، و از ۱۴۰ تا ۱۵۵ سانتی‌متر برای دارندگان مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | چاقی مفرط (شاخص توده بدنی یا BMI بیشتر از ۳۵) | معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | لاغری مفرط (BMI کمتر از ۱۷) | معاف از خدمات رزمی |
محاسبه BMI: وزن به کیلوگرم را بر مجذور قد به متر تقسیم کنید.
مثال: قد ۱۷۰ سانتی‌متر و وزن ۱۰۵ کیلوگرم ← ۱۰۵ ÷ (۱٫۷ × ۱٫۷) ≈ ۳۶٫۳، یعنی چاقی مفرط و خدمات غیر رزمی.
در آیین‌نامه فعلی، چاقی یا لاغری به‌تنهایی ردیف معافیت دائم ندارد.
اگر بیماری دیگری هم دارید، مثلاً دیابت یا بیماری غدد، ردیف همان بیماری جداگانه بررسی می‌شود.
بیماریهای غدد مترشحه داخلی
در جدول زیر می‌توانید فهرستی از بیماریهای غدد مترشحه داخلی را ببینید که ابتلا به آنها می‌تواند موجب معافیت شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | بیماریهای غدد هیپوفیز شامل: آکرو مگالی، ژیگانتیسم، سندروم کوشینگ، دیابت بی مزه، آدنوم هیپوفیز، هیپوفونکسیون کلّی هیپوفیز | معاف دائم |
| ۲ | بیماریهای غدد تیروئید | الف) هیپرتیروئیدی با داشتن علائم واضح بالینی و آزمایشگاهی (در مراکز دانشگاهی یا نیروهای مسلح) در صورت عدم پاسخ به درمان: معاف دائم ب) هیپرتیروئیدی و هیپوتیروئیدی با داشتن علائم واضح بالینی و آزمایشگاهی (در مراکز دانشگاهی یا نیروهای مسلح) در صورت پاسخ به درمان: معاف از خدمات رزمی ج) گواترهای حجیم با حجم بیش از ۱۰۰ سی‌سی، با اثر فشاری و علائم انسدادی مجــاری تنفــسی خارج ریوی (که با اسپیرومتری ثابت شده باشد): معاف دائم د) تیروئیدیتهای حاد و تحت حاد: شش ماه معاف موقّت |
| ۳ | بیماریهای غدد پاراتیروئید | الف) هیپرپاراتیروئیدی: معاف دائم ب) هیپوپاراتیروئیدی: معاف دائم |
| ۴ | بیماریهای غدد فوق کلیوی | الف) پرکاری غده فوق کلیوی: معاف دائم ب) کم کاری غده فوق کلیوی: معاف دائم |
| ۵ | ژنیکوماستی شدید که با انجام سونوگرافی بافت فیبروندولار گزارش شده باشد و در ارزیابی مراحل رشد بلوغ در حد تانر ۳ و یا بالاتر(جنس مؤنث) باشد | معاف دائم |
| ۶ | سندروم کلاین فلترو سندرم کالمن | معاف دائم |
| ۷ | بیماریهای غدد دیگر | الف) تومورهای خوش خیم و بدخیم هیپوفیز: معاف دائم ب) هرمافرودیسم‌ها: معاف دائم |
| ۸ | بیماریهای تغذیه و متابولیک | الف) دیابت قندی تیپ ۱: معاف دائم ب) دیابت غیر وابسته به انسولین (تیپ ۲) که با وجود درمان، هموگلوبین A1C بالاتر از ۷ وقند ناشتای بیش از ۱۲۶ اثبات شده طی بستری در مراکز درمانی نیروهای مسلح ویا دانشگاهی داشته باشد: معاف دائم ج) هیپرانسولینیسم همراه با هیپوگلیسمی اثبات شده در مراکز درمانی نیروهای مسلح ویا دانشگاهی: معاف دائم |
| ۹ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بيماري‌های پوست و بافت‌های زيرپوست
فهرستی از بیماریهای بيماری‌های پوستی مشمول معافیت پزشکی را در جدول زیر ببینید.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | انواع اگزمای وسیع و شدید | الف) درصورتی که مزمن و مقاوم به درمان بوده و مانع از فعالیت در نیروهای مسلح شود: معاف دائم ب) اگزمای شدید، مزمن و مقاوم به درمان هر دو دست (از مچ به پائین به طور کامل) و یا هر دو پا (از مچ به پائین به طور کامل): معاف دائم ج) درسایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | عفونت‌های قارچی عمیق و وسیع پوست مانند نوکاردیازیس، اسپروتریکوزیس و … | الف) درصورتیکه مزمن و مقاوم به درمان باشد: معاف دائم ب) کچلی: شش ماه معاف موقّت |
| ۳ | هیپرئیدروز(عرق کردن کف یک یا دو دست و یا کف یک یا دو پا) شدید (بنحویکه در دمای معمول اتاق بعد از شستن و خشک کردن دستها یا پاها بعداز مدت ۵ دقیقه کف دستها یا پاها کاملاً خیس شود) | معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | لیکن پلان پوستی و مخاطی شدید و گسترده | معاف دائم |
| ۵ | پسوریازیس | الف) شدید کف دستها و یا پاها و یا پسوریازیسهای شدید و گسترده بدن (بیش از ۲۵ درصد) و یا انورسه و یا پسوریازیسهای شدید سروگردن: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | سل‌های پوستی | معاف دائم |
| ۷ | لوپوس اریتماتوسیستمیک و یا لوپوس اریتماتو تحت حاد و یا لوپوس اریتماتودیسکوئید | معاف دائم |
| ۸ | خال‌های پیگمانته مادرزادی و یا آنژیومهای وسیع و غیرقابل عمل | الف) توأم با اختلالات عملی و یا در سرو صورت که کراهت منظر شدید ایجاد کرده باشد: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | میکوزیس فونکوئید و سایر لنفومای پوستی و پاراپسوریازیس با پلاکهای بزرگ | معاف دائم |
| ۱۰ | سیکاتریسهای جلدی در صورتی که وسیع (بیش از ۲۰ درصد) سطح بدن و ضخیم بوده یا چسبندگی به اطراف داشته و مانع حمل تجهیزات ویا انجام تمرینات نظامی بوده یا تمایل به زخم شدن داشته و یا اختلالات عملی در اندامها ایجاد کرده باشد | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | سیکاتریسهای صورت وگردن در صورتیکه کراهت منظر شدید ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۱۲ | ویتیلیگوگسترده صورت و یا هر دو دست بطور کامل و یا باوسعت بیش از ۴۰ درصد کلّ بدن | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | عوارض پوستی شدید که در اثر اختلالات عروقی ایجاد شده باشد مانند فلبیت‌های عمقی و سطحی که با ورم مزمن اندام توأم باشد | معاف دائم |
| ۱۴ | هیپودرمیتهای ندولر شدید، منتشر، مقاوم و توأم با علائم سیستمیک | معاف دائم |
| ۱۵ | درماتوزهای اتوایمیون تاولی اکتسابی و مادرزادی وآکرودرماتیت مزمن هالوپو، آکرودرماتیت آنتروپاتیکا، اریتم مولتی فرم شدید با درگیری مخاطی و عروقی | معاف دائم |
| ۱۶ | هیپرکراتوز یا میخچه یا زگیلهای کف هر دو دست و یاهر دوپا | الف) در موارد شدیدکه بیش از ۳۰ درصدکف هر یک از دستها و پاها را گرفتار کرده باشد و مقاوم به درمان باشد: معاف دائم ب) در موارد خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۷ | فرونکولوز شدید و وسیع که بیش از ۴۰ درصد سطح بدن را گرفتار کرده باشد و مقاوم به درمان باشد | معاف دائم |
| ۱۸ | بیماریهای پوستی که در حین انجام خدمت وظیفه یا در اثر حسّاسیّت و یا مسمومیت نسبت به مواد شیمیائی (شغلی، داروئی، جنگی) ایجاد شده و به درمان مقاوم باشد | معاف دائم |
| ۱۹ | کهیر | الف) همراه با آنژیوادم: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | آلوپسی آرآتا همراه با کراهت منظر یا توتالیس و یا یونیورسالیس | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۱ | انواع آکنه | الف) آکنه Conglobata و Fulminant توأم: معاف دائم ب) آکنه شدید که صورت و بدن را گرفتار نماید و مقاوم به درمانهای معمول باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۲ | لیشمانیوز (سالک پوستی) فعّال | شش ماه معاف موقّت |
| ۲۳ | سارکوئیدوز | الف) نوع منتشر با درگیری بیش از ۲۵ درصد سطح بدن: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۴ | بیماری ژنودرماتوز مانند توبروز اسکلروزیس، رکلین هوزن، آلبینیسم، گزرودرماپیگمانتوزا، پورفیری | معاف دائم |
| ۲۵ | ایکتیوز گسترده مادرزادی یا اکتسابی | الف) با گرفتاری بیش از ۲۵ درصد سطح بدن: معاف دائم ب) ۲۵ درصد و کمتر ازسطح بدن: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۶ | لیکن سیمپلکس مزمن | الف) بین ۱۱ تا ۲۰ درصد سطح بدن: معاف از خدمات رزمی ب) ۲۱ درصد و بالاتر سطح بدن: معاف دائم |
| ۲۷ | هیدرآدنیت چرکی عود کننده | معاف از خدمات رزمی |
| ۲۸ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای داخلی مغز و اعصاب (نورولوژی)
در جدول زیر نام بیماریهای مغز و اعصابی را می‌بینید که موجب معافیت پزشکی سربازی می‌شوند.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | اختلالات استحاله ای سلولهای عصبی (مانند فریدریش و …) | معاف دائم |
| ۲ | اختلالات تعادلی مخچه ای با علائم ثابت شده بالینی و اقدامات پارا کلینیکی در مراکز درمانی ن.م و یا دانشگاهی | معاف دائم |
| ۳ | انواع میلیتها و سکل آنها با علائم ثابت شده بالینی و اقدامات پارا کلینیکی در مراکز درمانی ن.م و یا دانشگاهی | الف) درصورتیکه شدید باشد: معاف دائم ب) در موارد خفیف (زمانی که براساس طبقه بندی بین المللی(صفرتا پنج) تا حد ۴ باشد): معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | انسفالیتها و انسفالوپاتیها در صورتیکه عوارض جسمی یا روانی پایدار وناتوان کننده داشته باشد | معاف دائم |
| ۵ | مولتیپل اسکلروزیس (MS) | معاف دائم |
| ۶ | انواع صغر عضلانی عضلات بزرگ | الف) با اختلال شدید وضعف مشهود اثبات شده با EMGو NCV: معاف دائم ب) در صورتیکه بدون ضعف مشهود باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | انواع میوپاتی‌های اولیه و ثانویه | معاف دائم |
| ۸ | اختلالات مادرزادی سیستم اعصاب مرکزی از هر نوع | معاف دائم |
| ۹ | انواع پاراپلژی‌ها، پاراپارزیها، همی پلژی‌ها، همی پارزیها و منوپلژیها | معاف دائم تبصره: برای‌دارندگان‌مدارک کارشناسی و بالاتر در موارد پاراپارزیها و یا همی پارزیها: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | انواع اختلالات و حرکات غیر طبیعی عضوی مربوط به دستگاه خارج هرمی | معاف دائم |
| ۱۱ | انواع صرع به شرط ثبوت کلینیکی و پاراکلینیکی در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی باداشتن سوابق مستند و مورد تأیید ابتلاء به صرع | معاف دائم تبصره: در مواردی که شروط فوق تحقّق نیابد ولی احتمال وجود صرع باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | انواع پلی نوریتهای بهبود نیافته و سکل آنها با تأیید الکترود یاگنوزیس و اثبات کلینیکی و پاراکلینیکی در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی (حداقل دو مرکز) | معاف دائم |
| ۱۳ | انواع نوروفیبروماتوزها | الف) در موارد شدید (اختلال عملکرد یا کراهت منظر): معاف دائم ب) درمواردخفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۴ | سابقه مننژیت‌های مزمن و سکل انواع مننژیت در صورت داشتن اختلال عملی و عصبی به شرط اثبات در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی | معاف دائم |
| ۱۵ | انواع نورالژیها | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | انواع فلج اعصاب کرانیال | الف) در موارد شدید مقاوم به درمان همراه با اختلال عملی با اثبات کلینیکی و پاراکلینیکی: معاف دائم ب) در موارد خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۷ | انواع سکته‌های مغزی با عارضه عصبی (ارگانیک یا غیرارگانیک) | معاف دائم |
| ۱۸ | بیماری میاستنی گراویس با اثبات کلینیکی و پاراکلینیکی در مراکز درمانی نظامی یادانشگاهی | معاف دائم |
| ۱۹ | تورتیکولی | الف) ۱۵ تا ۲۵ درجه انحراف از خط قائم بدن: معاف از خدمات رزمی ب) ۲۵ و بیش از ۲۵ درجه انحراف ازخط قائم بدن: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | فلج مغزی مادرزادی (C.P) | الف) همراه با اختلال عملکرد مشهود: معاف دائم ب) در حالت خفیف (بنحوی که در هنگام راه رفتن در ظاهر عمومی عارضه ایی مشهود نباشد): معاف از خدمات رزمی |
| ۲۱ | هایپوکالمی پریودیک با حداقل دو بار بستری در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی و تأیید پاراکلینیک | معاف دائم |
| ۲۲ | گیلن باره | الف) حاد: شش ماه تا یکسال معاف موقت ب) بهبود یافته: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۳ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای روانپزشکی
دسته دیگری از بیماری‌هایی که به معافیت پزشکی منجر می‌شوند، بیماریهای اعصاب و روان‌اند (بخش پنجم پیوست آیین‌نامه).
فهرستشان را در جدول زیر می‌بینید.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | پسیکوزها | الف) اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنی، اختلالات هذیانی و پسیکوزهای آتیپیک مزمن: معاف دائم ب) اختلال سایکوز گذرا: شش ماه معاف موقت |
| ۲ | اختلالات خلقی | الف) ابتلا به بیماری دوقطبی نوع یک در هر مرحله و فاز: معاف دائم ب) اختلال افسردگی اساسی: معاف دائم ج) انواع اختلال خلقی افسردگی خفیف (دیس تایمی و سایکلو تایمی)، اختلال خلقی دو قطبی نوع دوّم (هایپومانیا) در صورتیکه با دارو تحت کنترل بوده و یا تهدید کننده خود و اطرافیان نباشد: معاف از خدمات رزمی د) در صورتیکه حداقل شش ماه از حمله حاد(اولین حمله حاد مانیا) و افسردگی گذشته باشد و هیچگونه علامتی نداشته باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | انواع اختلالات شخصیتی | الف) انواع سایکوپات(ضداجتماعی)، مرزی، اسکیزوئید، اسکیزوتایپال و پارانوئید: معاف دائم ب) انواع دیگر اختلال شخصیت در صورتیکه ناتوان کننده نباشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | اختلال وسواس (OCD)، اختلال پانیک، اختلال اضطراب، فوبیا یا PTSD یا سایراختلالات اضطرابی | الف) نوع شدید مقاوم به درمان: معاف دائم ب) نوع خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | انواع نقیصه‌های عقلانی و کندذهنی‌ها (عقب ماندگی‌ها) | الف) با ضریب هوشی زیر ۷۰: معاف دائم ب) با ضریب هوشی بین ۷۰ تا ۹۰: معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | اختلالات تکلم و لکنت زبان در صورتیکه علت روانی یا نورولوژیک داشته باشد | الف) موارد شدید: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) در موارد متوسط یا خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | کژخوئیها یی که مغایر شئونات اجتماعی و نظامی(از جمله انحرافات جنسی و هموسکسوالیتی) باشد | شش ماه معاف موقت تبصره: پس از شش ماه در صورت اثبات در مراکز درمانی ن.م.: معاف دائم |
| ۸ | اختلالات کنترل تکانه شدید | معاف دائم |
| ۹ | اختلالات سوماتوفرم در صورتیکه بیش از دو سال طول کشیده باشد به شرط ثبوت با مدارک پزشکی مستدل | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | اختلالات تیک صوتی یا حرکتی | الف) نوع شدید: معاف دائم ب) نوع خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | اختلالات فراگیر رشد (Pervasive Developmental Disorders) از قبیل اختلال اوتیستیک … اثبات شده | الف) شدید همراه با اُفت عملکرد واضح: معاف دائم ب) خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | اختلال هویت جنسی (TS) با ارائه گواهی پزشکی قانونی و تأیید در مراکز درمانی نیروهای مسلح | معاف دائم |
| ۱۳ | اعتیاد به مواد مخدر یا روان گردان | شش ماه معاف موقت |
| ۱۴ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
درباره اعتیاد، ماده ۲۶ همین آیین‌نامه می‌گوید اگر اعتیاد مشمول (به گفته خودش یا تشخیص پزشک اول) در شورای پزشکی شهرستان تأیید شود، برای ترک به مدت شش ماه به یکی از مراکز زیر نظر وزارت بهداشت یا سازمان بهزیستی معرفی می‌شود.
اگر به مرکز مراجعه نکند یا موفق به ترک نشود، معافیت موقت او به‌خاطر اعتیاد تمدید نمی‌شود.
بیماریهای اعصاب و روانی که در جدول نیامده‌اند، بسته به شدت، خدمات غیر رزمی، شش ماه معافیت موقت یا معافیت دائم می‌گیرند.
بیماریهای جراحی مغز و اعصاب
برخی از جراحی‌های مغز مشمول معافیت پزشکی می‌شوند که در جدول زیر می‌بینید.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | اسپوند یلولیزیس واسپوندیلولیستزیس و رترولیستزیس | الف) اسپوند یلولیزیس با هر درجه همراه با اختلال و علائم عصبی: معاف دائم ب) اسپوند یلولیزیس بدون اختلال و علائم عصبی: معاف از خدمات رزمی ج) اسپوند یلولیستزیس همراه با Bulge دیسک و یا دیسک دهیدراته همراه با عوارض عصبی: معاف دائم د) اسپوند یلولیستزیس درجه یک وبدون اختلال و عوارض عصبی: معاف از خدمات رزمی ه) رترولیستزیس همراه با علائم اختلال و علائم عصبی: معاف دائم |
| ۲ | انواع هرنی دیسکال یا Extrusion دیسک | معاف دائم (در مورد بیماران عمل نشده، انجام MRI ستون فقرات در مراکز درمانی نظامی و یا دانشگاهی ضروری می‌باشد و مواردی که ممنوعیت داشته باشد از میلوگرافی استفاده شود) |
| ۳ | پروتروژن (protrusion)، برجستگی (Bulging) یا دهیدراتاسیون دیسک همراه با علائم بالینی، یا ندول اشمورل | معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | لامینکتومی با عمل جراحی همراه با سوابق مستند کلینیکی و پارا کلینیکی | معاف دائم تبصره: دیسکتومی به روش لیزر که برای برجستگی(Bul ging) خفیف دیسک انجام شده است: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | ساکرالیزاسیون، لومباریزاسیون، اسپینابیفیدا و همی ساکرالیزاسیون | معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | تومورهای استخوانی خوش خیم ستون فقرات | الف) در صورتیکه از نظر حجم و موقعیت اختلال عملی ایجاد نماید: معاف دائم ب) بدون اختلال عملی: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | انواع شکستگیهای مهره‌ها | الف) درموارد حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) با کلاپس بیشتر از ۲۵ درصد: معاف دائم ج) شکستگی زوائد شوکی یا عرضی یا شکستگی مهره با کلاپس ۲۵ درصد و کمتر ازارتفاع مهره: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | تغییر شکلهای مادرزادی جمجمه مانند ماکروسفالی، میکروسفالی و … | الف) با اختلال عملکرد: معاف دائم ب) بدون اختلال عملکرد: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | کیستهای آراکنوئید و ضایعات مادرزادی با اثر فشاری و توأم با اختلال عصبی با یا بدون عمل جراحی | معاف دائم |
| ۱۰ | اختلالات عروقی مغز (مثل آنوریسم و A.V.M) | معاف دائم |
| ۱۱ | شکستگیهای فرو رفته جمجمه بدون سابقه عمل جراحی وفاقد عارضه یا شکستگیهای خطی که موجب دیاستازیس نشده باشد | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | سابقه عمل جراحی روی مغز و جمجمه | الف) در صورتیکه کمتر از شش ماه از عمل جراحی گذشته باشد: شش ماه معاف موقت ب) همراه با اختلال عملی و یا علائم عصبی: معاف دائم ج) بدون اختلال عملی و علائم عصبی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | کمپرسیونهای نخاعی به علت تومورهای استخوانی مهره‌ها و یا سکل عفونتها و آراکنوئیدیتها، تنگی کانال نخاع و … که همراه با علائم کلینیکی و پاراکلینیکی باشد یا به مرحله فلج رسیده باشد | معاف دائم |
| ۱۴ | هر نوع جسم خارجی در داخل جمجمه و کانال نخاعی | معاف دائم |
| ۱۵ | توراسیک اوت لت سندرم (TOS) | الف) در صورت وجود علائم بالینی و پاراکلینیک بارز: معاف دائم ب) درصورت عدم وجود علائم بالینی از جمله دنده گردنی و …: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | انواع خونریزیهای سربر و مننژ | الف) درموارد حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) با عارضه عصبی (ارگانیک یا غیر ارگانیک): معاف دائم ج) بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۷ | تروماهای عصبی | الف) درموارد حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) فلج اعصابی که سبب اختلالات عملی و ناتوان کننده شود: معاف دائم ج) صدمات عصبی حسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۸ | وجود کیستهای مغزی و یا نخاعی | الف) به هر اندازه (عمل شده یا عمل نشده) به همراه اختلال عملی و یا علائم عصبی: معاف دائم ب) بدون اختلال عملی یا علائم عصبی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۹ | تومورهای سیستم اعصاب مرکزی (CNS) ومحیطی | الف) بدخیم: معاف دائم ب) خوش خیم با عارضه عصبی واختلال عملی: معاف دائم ج) خوش خیم بدون عارضه عصبی و اختلال عملی: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | هرگونه عمل جراحی روی ستون فقرات (به جز نسج نرم) | الف) درموارد حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) بهمراه اختلال عملکردی واضح: معاف دائم ج) بدون اختلال عملکردی واضح: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۱ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای ریه و قفسه صدری
یکی دیگر از بیماریهای مهم ایجاد معافیت پزشکی، دسته بیماریهای ریه و قفسه صدری است.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | تغییر شکلهای مادرزادی قفسه صدری مانند سینه فرورفته (سینه قیفی شکل)، جناغ برجسته یا فقدان عضلات تنفسی | الف) همراه با اختلال واضح بالینی (و تأیید پاراکلینیک)در عملکرد قلب (EF کمتر از ۵۰)یا ریه(FVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ب) بدون اختلال تنفسی و قلبی: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | تغییر شکلهای مادرزادی یااکتسابی مجاری هوائی (فیستولها و تراکئوبرونکومگالی) بهمراه اختلال عملکرد متوسط یا شدید ریه (FEV1 کمتر از ۵۰ درصد) | معاف دائم |
| ۳ | تغییر شکل و نقصهای مادرزادی دیافراگم (نبودن دیافراگم یا فلج آن) | معاف دائم |
| ۴ | عدم تشکیل قسمتی از ریه (آژنزی ریه) یا آپلازی کامل یا جزئی یا رزکسیون قسمتی از ریه طی عمل جراحی | الف) با اختلال متوسط تا شدید درعملکرد تنفسی(FVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ب) با اختلال خفیف در عملکرد تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | استئیت و استئومیلیت دنده‌ها یا ترقوه یا جناغ سینه یا کتف | الف) نوع مزمن (بیش از ۶ ماه): معاف دائم ب) نوع حاد: شش ماه معاف موقت ج) نوع بهبود یافته: معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | شکستگی دنده‌ها (۳ یا بیشتر) یا جناغ یا ترقوه یا کتف | الف) درموارد حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) درصورتیکه موجب اختلال متوسط یا بیشتر عملکرد تنفسی یا تغییر شکل شدید شده باشد به شرط اثبات در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی (FEV1 کمتر از ۵۰ درصد یاFVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ج) در صورت اختلال خفیف عملکرد تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | سیکاتریس‌ها (ناشی ازسوختگی و یا اعمال جراحی) که ایجاد اختلال عملکرد تنفسی متوسط یا بیشتر نماید (FEV1 کمتر از ۵۰ درصد یاFVC کمتر از ۴۰ درصد پایه) | معاف دائم |
| ۸ | انواع پلورزیها | الف) نوع مزمن (بیش از ۶ ماه): معاف دائم ب) نوع حاد: شش ماه معاف موقت |
| ۹ | سابقه پنوموتوراکس خودبخودی | الف) تکرار شونده (بیش از یک بار): معاف دائم ب) یک بار تأیید شده: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | سارکوئیدوز، فیبروز منتشر ریه، سندرم کارتاژنز | معاف دائم تبصره: در خصوص فیبروز ریه در صورتیکه کمتر از یک لوب درگیر باشد برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | فیبروز ریه ناشی از اسکار | الف) با اختلال عملکرد متوسط یا بیشتر(FEV1 کمتر از ۵۰ درصد یاFVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ب) با اختلال عملکرد خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | بیماریهای قارچی مزمن ریه | معاف دائم |
| ۱۳ | پنوموکونیوزها | معاف دائم |
| ۱۴ | سابقه ترومبوآمبولی ریه | الف) اگر تکرار شونده باشد(بیش از یک بار): معاف دائم ب) اگر تکرار شونده نباشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۵ | آمفیزم ریه | الف) بصورت منتشر: معاف دائم ب) لوکالیزه: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | کیستهای مختلف ریه (درموئید و …) پلوروپریکاردیال، ضایعات بولاریه و یا کیستهای هوائی بزرگ و متعدد | الف) با اختلال متوسط یا بیشتر عملکرد تنفسی(FEV1 کمتر از ۵۰ درصد یاFVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ب) با اختلال عملکرد خفیف و یا بدون اختلال عملکرد تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۷ | سکلهای ریوی (ناشی از آبسه و …) | الف) با اختلال متوسط یا بیشتر عملکرد تنفسی(FVC کمتر از ۴۰ درصد پایه): معاف دائم ب) با اختلال خفیف عملکرد و یا بدون اختلال عملکرد تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۸ | برونشکتازی با درگیری حداقل دو لوب | معاف دائم |
| ۱۹ | سیستیک فیبروزیس (CF) | معاف دائم |
| ۲۰ | برونشیت مزمن همراه با اختلال عملکرد تنفسی متوسط و یا بیشتر(FEV1 کمتر از ۵۰ درصد) | معاف دائم |
| ۲۱ | آسم به شرط اثبات کلینیکی و پاراکلینیکی و داشتن سوابق درمانی بالینی (FEV1 کمتر از ۵۰ درصد) | الف) با اختلال عملکرد تنفسی متوسط و یا بیشتر: معاف دائم ب) در نوع خفیف و آلرژیهای تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۲ | اجسام خارجی ریه، برونش و مدیاستن که عارضه ریوی ایجاد کرده و باعث اختلال متوسط و یا بیشتر در عملکرد ریه شده باشد و یا شرائین بزرگ را به مخاطره بیندازد به شرط اثبات در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی | معاف دائم |
| ۲۳ | سابقه اعمال جراحی قفسه سینه اعم از برداشتن دو و یا بیش از دو دنده یا توراکوپلاستی یا رزکسیون حداقل یک لوب ریه یا دکورتیکاسیون ریه | معاف دائم تبصره: تروماهای غیرنافذ ریه که باعث پارگی و کونتوزیون ریه شده باشد و بدون عمل جراحی بهبود یافته و اختلال عملکرد تنفسی نیز ایجاد نکرده باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۴ | تنگی‌های تراشه یا برونشها که ایجاد اختلال عملکرد تنفسی متوسط و یا بیشتر نموده باشد (با تأیید یافته‌های اسپیرومتری) | معاف دائم |
| ۲۵ | مدیاستنیتهای مزمن | معاف دائم |
| ۲۶ | پیوند ریه | معاف دائم |
| ۲۷ | هیپرتانسیون پولمونر اولیه در هر مرحله | معاف دائم |
| ۲۸ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای استخوان (اسکلت)
برخی بیماریهای مربوط به استخوان و اسکلت هم موجب معافیت پزشکی می‌شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | انحرافات ستون فقرات مادرزادی یا اکتسابی | الف) کیفوز توراسیک بالای ۷۰ درجه و کیفوز توراکو لومبار بالای ۳۰ درجه: معاف دائم ب) کیفوز توراسیک بین ۵۰ تا ۷۰ درجه: معاف از خدمات رزمی ج) کیفوز توراکو لومبار بین ۱۰ تا ۳۰ درجه: معاف از خدمات رزمی د) اسکولیوز بیش از ۳۰ درجه: معاف دائم هـ) اسکولیوز بین ۲۰ تا ۳۰ درجه: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر اسکولیوز بین ۲۰ تا ۴۵ درجه: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | شکستگیهای قدیمی حفره کوتیل (استابولوم) چنانچه با تغییر شکل حفره و با عارضه مفصلی همراه باشد | معاف دائم |
| ۳ | نکروز آواسکولار سراستخوان ران بهر علّت | معاف دائم |
| ۴ | شکستگیهای لگن | الف) نوع مالگین: معاف دائم ب) نوع Open Book: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | بیماری شوئرمان | معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | استئومیلیت | الف) نوع حاد: شش ماه معاف موقت ب) عفونتهائی که علیرغم ۶ ماه درمان بهبود نیافته یا منجر به تغییر شکل استخوان همراه با اختلال عملکرد شده باشد: معاف دائم |
| ۷ | تومورهای خوش خیم استخوانی | الف) همراه با ایجاد اختلال مشهود در کار عضو به شرطی که با عمل جراحی بهبودی حاصل نشود: معاف دائم ب) داخل استخوانی دراستخوانهای فمور، تیبیا، کالکانئوس، تالوس، اسکافوئید، هومروس، رادیوس و اولنا با قطر بیشتراز یک‌سوم قطر استخوان: معاف دائم ج) داخل استخوانی کمتر از یک‌سوم قطر استخوان: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | کیستهای استخوانی | الف) کیستهای بزرگ با خطر شکستگی یا با اندازه بیش از یک‌سوم قطر استخوان یا کیستهای کوچک متعدد(بیش از سه عدد) با عارضه (دراستخوانهای فمور، تیبیا، کالکانئوس، تالوس، اسکافوئید، هومروس، رادیوس و اولنا): معاف دائم ب) کیستهای کوچک و بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | شکستگی‌ها ی استخوانهای بلند | الف) شکستگی هائی‌که بعداز ۹ ماه جوش‌نخورده باشدومفصل‌کاذب ایجادکرده باشدویا دروضع نامناسب جوش خورده‌و اشکال عملی ایجاد نموده باشد: معاف دائم ب) شکستگیهای جوش خورده استخوانهای بلند و لگن با و یابدون نصب پیچ یا پلاک و یا کونچر و بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی ج) شکستگیهای جوش نخورده بدون نصب پیچ و پلاک و کونچر که کمتراز ۶ ماه از تاریخ شکستگی گذشته باشد: معاف موقت (به مدت حداکثر ۹ ماه از تاریخ شکستگی) |
| ۱۰ | شکستگیهای استخوانی غیر از استخوانهای بند ۹ | الف) بعداز ۹ ماه جوش نخورده وبا عمل جراحی نیز بهبود نیافته باشد همراه با اختلال عملکرد: معاف دائم ب) جوش نخورده باشد (کمتر از ۹ ماه): معاف موقت (به مدت حداکثر ۹ ماه از تاریخ شکستگی) |
| ۱۱ | قطع یا فقدان یکی از اندامها | معاف دائم |
| ۱۲ | کوتاهی پا | الف) کوتاهی بیش از ۳ سانتی‌متر (به استناد اسکنوگرام): معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی کوتاهی بیش از ۵ سانتی‌متر: معاف دائم ب) کوتاهی از ۱ تا مساوی ۳ سانتی‌متر: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی کوتاهی از ۱ تا مساوی ۵ سانتی‌متر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | سینوویال کندروماتوزیس مفاصل بزرگ همراه با اختلال عملی | معاف دائم |
| ۱۴ | آنکیلوز مفاصل بزرگ (هانش، زانو، آرنج، شانه، مچ پا، مچ دست) | معاف دائم |
| ۱۵ | محدودیت حرکات مفاصل(غیرقابل درمان و پایدار) | الف) در مورد مفاصل هانش، زانو و شانه(محدودیت بیش از یک‌چهارم محدوده طبیعی حرکت مفصل مربوطه): معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر محدودیت بین یک‌چهارم تا نصف محدوده طبیعی حرکت مفصل در اندام فوقانی: معاف از خدمات رزمی ب) محدودیت حرکات سایر مفاصل بزرگ (مچ دست، مچ پا، آرنج)در صورتی که بیش از نیمی از حرکات، محدود شده باشد: معاف دائم ج) در موارد خفیف تر همراه با اختلال عملکرد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | در رفتگی مکرر و یا قدیمی و مادرزادی مفاصل بزرگ عمل کرده یا نکرده (بدون عارضه) | معاف از خدمات رزمی تبصره: در صورتیکه در حین خدمت بیش از دو نوبت دررفتگی به فاصله بیش ازدو ماه ایجاد شود: معاف دائم |
| ۱۷ | شلی لیگامانهای زانو و مچ پا و در رفتگی عادتی مفاصل که مانع تمرینات نظامی باشد | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۸ | سندرم ایسکمیک ولکمن | الف) در موارد شدید: معاف دائم ب) درموارد خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۹ | فقدان کامل شست(از مفصل M.C.P) و یا فقدان ارزش کاری آن در یک دست | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | فقدان انگشتان دست | الف) سه انگشت و یا بیشتردر یک دست: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر، بیش از سه انگشت و یا انگشت شست بهمراه دو انگشت در یک دست: معاف دائم ب) قطع یک بند انگشت شست یا سبابه ویا بیش از دو بند در سایر انگشتان یک دست: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۱ | عوارضی که مانع باز شدن و یا تا شدن انگشتان دست شود مانند سند اکتیلی و … (غیرقابل درمان) | الف) در بیش از دو انگشت (مرکب): معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر ۳ انگشت و بالاتر: معاف دائم ب) در دو انگشت (ساده): معاف از خدمات رزمی |
| ۲۲ | کوتاهی اندام فوقانی در مقایسه با یکدیگر | الف) در صورتیکه بیش از ۵ سانتی‌متر باشد: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر کوتاهی بیش از ۷ سانتی‌متر: معاف دائم ب) بین ۲ تا ۵ سانتی‌متر برای مشمولین تا فوق دیپلم و ۲ تا ۷ سانتی‌متر برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۳ | سینوستوز استخوانهای ساعد | الف) در دو دست: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) در یک دست: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۴ | کوبیتوس واروس ووالگوس | الف) همراه با اختلال عملکرد یا ضایعه عصبی یکطرفه یا دو طرفه: معاف دائم تبصره: اختلال عملکرد یک طرفه برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) بیش از ۱۰ درجه انحراف: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۵ | کوکساپلانا، کوکساوارا، کوکسا ماگنا، کوکسا والگا | الف) با گرفتاری بیش از ۳۰% از سر استخوان فمور و یا بیش از ۳۰ درجه تغییر ازمحور طبیعی: معاف دائم ب) با گرفتاری بین ۲۰ تا ۳۰ درجه: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۶ | پارگی منیسک | الف) دو زانو همراه با اختلال عملکرد: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) پارگی منیسک یک زانو و یا دو زانو بدون اختلال , عمل شده یا نشده: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۷ | پارگی شدید و کامل رباطهای جانبی و متقاطع زانوی یک پا که باعث ناپایداری مفصل گردد | الف) در مواردی که چند رباط (بیش از دو رباط) پاره شده باشد: معاف دائم ب) در موارد پارگی رباط ACL و PCL: معاف دائم ج) د رموارد پارگی رباط ACL یا PCL بهمراه یکی از رباطهای جانبی: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی د) پارگی ACL یا PCL دوطرفه: معاف دائم هـ) در افراد جراحی شده (دو رباط و بیشتر) همراه با اختلال عملی: معاف دائم و) در افراد جراحی شده بدون اختلال عملی: معاف از خدمات رزمی ز) پارگی منیسک و یک رباط: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۸ | ژنووالگوم، ژنوواروم | الف) در موارد شدید (فاصله بین دو قوزک یا دو کوندیل فمور بیش از ۱۲ سانتی‌متر): معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر بیش از ۱۴ سانتی‌متر: معاف دائم ب) در موارد خفیف (فاصله بین دو قوزک یا دو کوندیل فمور بین ۵ تا ۱۲ سانتی‌متر): معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر فاصله ۵ تا ۱۴ سانتی‌متر: معاف از خدمات رزمی ج) همراه با چرخش تیبیا با فاصله مساوی و بیش از ۱۰ سانتی‌متر: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر با فاصله بیش از ۱۲ سانتی‌متر: معاف دائم |
| ۲۹ | ژنوراکورواتوم | الف) بیش از ۱۵ درجه: معاف دائم ب) کمتر از ۱۵ درجه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۰ | صافی کامل کف یک یا هر دو پا | الف) در انواع سخت بهمرا ه دفورمیتی مچ پا مانند (Hill valgus): معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) صافی کامل کف یک یا هر دو پا در انواع (Rigid یا Flexible) بدون عارضه و دفورمیتی: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۱ | پارگی بهبود نیافته تاندون آشیل | معاف دائم |
| ۳۲ | کوتاهی تاندون آشیل توأم با اختلال در نشستن و محدودیت حرکتی مچ پا | معاف دائم تبصره: کوتاهی تاندون آشیل توأم با اختلال در نشستن و محدودیت حرکتی مچ پا برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۳ | تغییر شکل اکتسابی یا مادر زادی استخوانهای تارس و متاتارس (هالوس و الگوس) | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۴ | قطع انگشتان پا | الف) قطع سه انگشت کامل از یک پا و یا قطع شست در هر دو پا: معاف دائم تبصره: در صورتیکه قطع سه انگشت بغیراز انگشت شست باشد برای دارندگان مدرک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) قطع چهار انگشت در پاها: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدرک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ج) قطع شست در یک پا: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۵ | اکی نیسم Foot drop | معاف دائم |
| ۳۶ | دفورمیتی‌های مفصل مچ پا | الف) در مواردی که اختلال در راه رفتن ایجاد کرده باشد: معاف دائم ب) درمواردی که اختلال در راه رفتن ایجاد نکرده باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۷ | بیماریهای اسکلتی استخوانی نظیر استئوژنس ایمپرفکتا، آرتروگریپوزیس، سکلهای شدید ناشی از CP و پولیو و انهدام کامل پاشنه (نکروز استخوان تالوس) | معاف دائم |
| ۳۸ | استئوکوندریت دیسکانت زانو، هیپ و مچ پا | الف) درجه ۳ و بیشتر: معاف دائم ب) کمتر از درجه ۳: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۹ | بیماریهای جوش نخوردگی اسکافوئیدو کن باخ پس از ۹ ماه از زمان تشخیص و درمان همراه با اختلال عملکرد | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۴۰ | تمام فلاپهای پدیکوله عضلانی، آزاد | الف) اگر نقص عضو یا اختلال عملکرد ایجاد کرده باشد: معاف دائم ب) سایرموارد بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۴۱ | پا چنبری(Club Foot) | الف) در صورتیکه ایجاد عارضه دفورمیتی نموده باشد که مانع انجام تمرینات یا پوشیدن پوتین باشد: معاف دائم ب) در غیر از موارد فوق: معاف از خدمات رزمی |
| ۴۲ | وجود جسم خارجی در مفاصل بزرگ | الف) در صورتیکه با اختلال عملی واضح همراه باشد: معاف دائم ب) بدون ایجاد اختلال عملی: معاف از خدمات رزمی |
| ۴۳ | خارج کردن پاتلا (پاتلکتومی) | الف) توتال یک طرفه یا دو طرفه: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر یک طرفه: معاف از خدمات رزمی ب) پارسیل همراه با اختلال عملکرد: معاف دائم ج) پارسیل بدون اختلال عملکرد: معاف از خدمات رزمی |
| ۴۴ | کندرومالاسی پاتلا واسکوداشلاتر | معاف از خدمات رزمی |
| ۴۵ | آسیبهای عروق اندامها | الف) در صورتیکه سبب اختلال عملکرد بارز اندام شده باشد: معاف دائم ب) در صورتیکه اختلال ایجاد شده جزئی باشد معاف از خدمات رزمی |
| ۴۶ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای شکم و دستگاه گوارش و جراحی عمومی
جدول زیر فهرست بیماریهای شکم و دستگاه گوارش را نشان می‌دهد که موجب معافیت پزشکی می‌شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | ازوفاژیتها | الف) ازوفاژیت شدید(مراحل ۳ و ۴) که منجر به مری بارت شده و یا دیسپلازی (با گزارش پاتولوژی)داده و یا اولسری که ایجاد عوارض ناتوان کننده کرده باشد(مانند تنگی مری): معاف دائم ب) ازوفاژیت در مراحل یک ودو: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | آشالازی | الف) عمل نشده و عمل شده ای که بعد از عمل عود کرده یا عارضه دار شده باشد: معاف دائم ب) عمل شده بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | واریسهای مری به هر علت و با هر درجه | معاف دائم |
| ۴ | دیورتیکولهای مری، معده، اثنی عشر و دیور تیکولوز (عارضه دار و غیر قابل عمل) | معاف دائم |
| ۵ | هرگونه زخم دستگاه گوارش که با آندوسکوپی یا کولونوسکوپی در مراکز درمانی نیروهای مسلح ویا دانشگاهی اثبات شده باشد | الف) درموارد عارضه دار (سوراخ شدگی یا خونریزی یا …): معاف دائم ب) بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | هرگونه اعمال جراحی روی کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، پانکراس و طحال | الف) همراه با عارضه مزمن غیر قابل علاج و ناتوان کننده: معاف دائم ب) بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | تومورها وکیستهای (مادرزادی یا اکتسابی) | الف) بدخیم دستگاه گوارش (کبد، پانکراس، طحال) عمل شده یا عمل نشده: معاف دائم ب) خوش خیم عمل شده همراه با اختلال عملکرد گوارشی: معاف دائم ج) خوش خیم عمل شده و نشده بدون اختلال عملکرد: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | آسیت به هر علت | معاف دائم |
| ۹ | بیماریهای متابولیک که منجر به آسیب کبدی شده باشد | معاف دائم |
| ۱۰ | هپاتومگالی شدید به هر علت(بشرطی که اندازه کبد از خط وسط ترقوه در سونوگرافی بالاتر از ۱۵ سانتی‌متر باشد ویا ۵ سانتی‌متر درزیر دنده لمس گردد) | معاف دائم |
| ۱۱ | پورتال هایپرتانسیون به هر علت، فیبروز و سیروز کبدی | معاف دائم |
| ۱۲ | آبسه‌های چرکی و آمیبی کبد | الف) حاد: شش ماه معاف موقت ب) عمل شده با عارضه: معاف دائم ج) عمل شده بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | همانژیوم کبدی | الف) با اندازه مساوی یا بیشتر از ۵ سانتی‌متر: معاف دائم ب) با اندازه کمتر از ۵ سانتی‌متر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۴ | بیماری کر یگلر نجار، کلستاز دوبین جانسون و روتور | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۵ | بیماری ژیلبرت | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | بیماریهای مادرزادی، اکتسابی و یا سنگهای کیسه صفرا و مجاری صفراوی ناشی از اختلالات خونی پایه | معاف دائم |
| ۱۷ | اسپلنومگالی قابل لمس (۱۶ سانتی‌متر و بیشتر با تأیید سونوگرافی در مراکز نظامی یا دانشگاهی) | معاف دائم |
| ۱۸ | اسپلنکتومی یا فقدان مادرزادی طحال | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۹ | پانکراتیت | الف) حاد: شش ماه معاف موقت ب) مزمن با عارضه: معاف دائم |
| ۲۰ | سنگهای پانکراس و فیستول پانکراس | معاف دائم |
| ۲۱ | سندرمهای سوء جذب (مانند بیماری سلیاک، اسپروی تروپیکال، بیماری ویپل) لنف آنژکتازی عروق روده | معاف دائم |
| ۲۲ | کلیه بیماریهای التهابی دستگاه گوارش (IBD) به ثبوت رسیده مانند کرون، کولیت اولسرو و … (با تأیید پاتولوژی) | معاف دائم |
| ۲۳ | پریتونیتهای مزمن که باعث اختلال در کار احشاء (چسبندگی یا انسداد مکرر پارسیل روده) شده باشد(اعم از سلی یا قارچی) | معاف دائم |
| ۲۴ | سندرمهای پولیپوزیس | معاف دائم |
| ۲۵ | تنگی‌های کولون، رکتوم و مقعد بهر علت (عمل شده یا نشده) | معاف دائم |
| ۲۶ | هیرشپرونگ | الف) ثابت شده: معاف دائم ب) نوع ultrashort: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۷ | پرولاپس | الف) حقیقی رکتوم: معاف دائم ب) سایرانواع پرولاپس‌ها: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۸ | بی اختیاری مدفوع مادرزادی واکتسابی (با تأیید کلینیک و پاراکلینیک) | معاف دائم |
| ۲۹ | هرگونه فتق خارجی نواحی اینگوئینال، فمورال، و جدار شکم | الف) عمل شده عود کرده: معاف دائم ب) عمل نشده (جهت انجام عمل جراحی): شش ماه معاف موقت برای یک بار ج) عمل نشده ویا عمل شده بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۰ | انواع فتقهای دیافراگماتیک (عمل شده و عمل نشده) گرید ۳ به بالا | الف) با اختلال عملکرد گوارشی یا تنفسی: معاف دائم ب) بدون اختلال عملکرد گوارشی یا تنفسی: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۱ | فیستولهای مقعدی غیر قابل درمان | معاف دائم |
| ۳۲ | سینوس نافی با ارتباط به روده یا مثانه اثبات شده عمل نشده | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۳ | سینوس پیلونیدال | الف) عمل شده یا نشده: معاف از خدمات رزمی ب) عمل شده عود کننده با ارتباط به مقعد و یا داخل کانال نخاعی: معاف دائم ج) آبسه‌های پیلونیدال عمل نشده (جهت انجام عمل جراحی): شش ماه معاف موقت |
| ۳۴ | بواسیر‌ها | الف) بواسیرهای داخلی و خارجی با درجه ۲ و ۳: معاف از خدمات رزمی ب) بواسیرهای داخلی و خارجی با درجه بیش از ۳ با عود بیش از دو بار پس از عمل جراحی و عارضه دار: معاف دائم |
| ۳۵ | واریس‌ها | الف) شدید همراه با اختلال عملکرد و عوارض شدید: معاف دائم ب) خفیف و متوسط: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۶ | هرگونه اعمال جراحی روی دستگاه گوارش که همراه با اختلالات گوارشی بوده و منجر به برداشتن قسمتی از عضو (بجز آپاندیس) و یا آناستوموز شده و یا چسبندگی وسیع ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۳۷ | تومورهای عروق لنفاوی، لنف آدنوم، لنف ادم مزمن و الفانتیازیس که لااقل یکی از اندامها را فراگرفته باشد | معاف دائم |
| ۳۸ | تومورهای خلف صفاقی | الف) بدخیم: معاف دائم ب) خوش خیم حجیم با عارضه: معاف دائم ج) خوش خیم بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۹ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای خون
دسته بیماریهای خونی هم می‌تواند موجب معافیت پزشکی می‌شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | کم خونی‌های مگالوبلاستیک | الف) مقاوم به درمان: معاف دائم ب) موارد قابل درمان دارویی: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | اختلالات ساختمانی ارثی گلبول قرمز | الف) اوالوسیتوز بیش از ۴۰ درصد: معاف دائم ب) اوالوسیتوز بیش از ۱۵ تا ۴۰ درصد: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | کم‌خونی‌های مزمن مادرزادی | الف) هموگلوبین زیر ۹: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر، هموگلوبین زیر ۸: معاف دائم ب) هموگلوبین ۹ تا کمتر از ۱۲: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر، هموگلوبین ۸ تا کمتر از ۱۲: معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | کم خونی‌های اکتسابی با هموگلوبین زیر ۱۰ | شش ماه معاف موقت |
| ۵ | پلی گلبولی اوّلیه (پلی سیتمی اولیه) و ترومبوسیتوز اولیه | معاف دائم |
| ۶ | اختلالات پلاکتی | الف) اختلالات پلاکتی با تعداد کمتر از ۷۵۰۰۰ بهمراه علائم: معاف دائم ب) اختلالات کیفی پلاکتی به شرط بروز علائم بالینی شامل خونریزی پوستی مخاطی با تأیید مراکز تخصصی نظامی یا دانشگاهی معتبر: معاف دائم ج) اختلالات کمی وکیفی پلاکتی در موارد خفیف تر از موارد فوق: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | بدخیمی‌های خون و دستگاه لنفاوی بطور کلّی | معاف دائم |
| ۸ | اختلالات خونی ارثی و اکتسابی با منشأ ایمونولوژیک در صورت داشتن علائم بالینی با تأیید مراکز تخصصی نظامی یا دانشگاهی معتبر | معاف دائم |
| ۹ | آگرانولوسیتوز | معاف دائم تبصره: آگرانولوسیتوز‌های ناشی از مصرف دارو: شش ماه معاف موقت |
| ۱۰ | تالاسمی ماژور، تالاسمی اینترمدیت و سندرمهای سیکل سل (بجز سیکل تریت (trait) | معاف دائم |
| ۱۱ | هیپراسپلینیسیم | معاف دائم |
| ۱۲ | بیماری فاویسم و یا اختلالات آنزیمی گلبول قرمز | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | آپلازی و یا هیپوپلاری مغز استخوان با هموگلوبین زیر ۱۰ یا پلاکت زیر صد هزارو یا شمارش مطلق نوتروتیل زیر ۱۲۰۰ و یا آنکه به درمان دارویی مقاوم باشد | معاف دائم |
| ۱۴ | تومورهای بدخیم از هر نوع و در هر عضو که باشد ولو اینکه درمان شده باشد | معاف دائم |
| ۱۵ | تومورهای خوش خیم چنانچه سبب اختلال مشهود در کار عضو یا بصورت عود کننده و یا با کراهت منظر همراه باشد | معاف دائم |
| ۱۶ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای دستگاه ادراری تناسلی
بیماریهای دستگاه ادراری تناسلی هم جزو بیماریهای معافیت پزشکی هستند که فهرست آن را در جدول زیر می‌بینید.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | انسداد ادراری به دلایل عضوی یا عفونی یا فونکسیون | الف) در صورتیکه برطرف کردن انسداد فقط با عمل جراحی امکانپذیر بوده و عود کرده باشد: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی تبصره: موارد مرتبط با سنگهای ادراری طبق بند ۴ عمل شود. |
| ۲ | برگشت ادرار به حالب‌ها | الف) اگر دو طرفه یا یک طرفه مساوی یا بیشتر از درجه ۳ باشد: معاف دائم ب) یک طرفه و خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | بیماریهای عفونی (میکروبی، انگلی، قارچی) | الف) مزمن و عود کننده با سه نوبت یا بیشتردر هر یک از اعضاء ذیل: کلیه، لگنچه، حالب، مثانه، بیضه‌ها، مجاری ادرار و پروستات: معاف دائم ب) اپیدیدیمیت و پروستاتیت مزمن: معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | سنگهای حالب، کلیه، پروستات، مثانه و نفروکلسینوز | الف) در صورتیکه هیدرونفروز درجه ۳ ایجاد کرده باشد و با وجود درمان سنگ، هیدرونفروز پایدار باشد (یکطرفه یا دو طرفه): معاف دائم ب) سنگهای شاخ گوزنی عمل نشده عارضه دار: معاف دائم ج) وجود سنگهای متعدد علامت دار همراه با هیدرونفروز خفیف: معاف از خدمات رزمی د) سابقه وجود سنگهای حالب یا کلیه یا مثانه عمل شده بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی هـ) چنانچه بیمار با سنگ و هیدرونفروز مراجعه نموده و قابل درمان باشد: شش ماه معاف موقت |
| ۵ | تومورهای خوش خیم عارضه دار و عود کننده و بدخیم دستگاه ادراری تناسلی عمل شده وعمل نشده | معاف دائم |
| ۶ | بیماریهای رتروپریتوان، فیبروزرتروپریتوان و کیستهای رتروپریتوان همراه با عارضه | معاف دائم |
| ۷ | بیماریهای طبی کلیه | الف) سندروم نفروتیک، گلومرولونفریت مزمن، پیلونفریت مزمن، بیماریهای کلاژن کلیه، پروتئین اوری بیش از ۵۰۰ میلی گرم و نارسائی مزمن کلیه: معاف دائم ب) گلومرولونفریت و پیلونفریت حاد: شش ماه معاف موقّت ج) هماچوری اسانسیل: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | هیدرونفروز یا اتساع لگنچه | الف) درجه ۳(یکطرفه یا دو طرفه)در صورتیکه غیرقابل درمان باشد و یا پس از درمان همراه با عارضه باشد: معاف دائم ب) درجه یک و بالاتر (یکطرفه یا دو طرفه): معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | نفرکتومی | الف) یک طرفه: معاف دائم ب) پارسیل یا پیلوپلاستی دو طرفه: معاف دائم ج) پارسیل یا پیلوپلاستی یک طرفه در صورت طبیعی بودن کلیه دیگر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | کلیه نعل اسبی، کلیه اکتوپیک داخل لگن، اکتوپی یک طرفه (یعنی هر دو کلیه در یک طرف قرار گرفته باشند) | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | پتوز کلیه | الف) درجه سه: معاف دائم ب) درجه دو: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | هیپوپلازی | الف) دو کلیه و یا یک کلیه به همراه عوارض و یا آپلازی و آژنزی هر یک از کلیه‌ها: معاف دائم ب) با عملکرد طبیعی یک طرفه و بدون علامت: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۳ | کلیه میان اسفنجی | معاف دائم |
| ۱۴ | فیستول سیستم ادراری به دستگاه گوارش یا پوست غیرقابل درمان | معاف دائم |
| ۱۵ | نکروزکورتکس یک کلیه | الف) در صورتی که منجر به نارسائی یا کم کاری یک کلیه شده باشد: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | پیوند کلیه | معاف دائم |
| ۱۷ | بیماریهای عروقی کلیه مثل: آنوریسم شریان کلیوی، انفارکتوس کلیه، ترومبوز ورید کلیوی، فیستول شریانی وریدی، آنوریسم شریانی وریدی، تنگی شریان کلیوی | معاف دائم |
| ۱۸ | دوبلیکاسیون حالب در صورتیکه هر حالب به طور جداگانه تا مثانه ادامه داشته باشد | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۹ | مگااورتر | الف) دو طرفه شدید بهمراه علائم: معاف دائم ب) درغیراز موارد فوق: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | اورتروسل | الف) دو طرفه اثبات شده: معاف دائم ب) یک طرفه: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۱ | مثانه نوروژنیک اثبات شده در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی معتبر | معاف دائم |
| ۲۲ | سیستکتومی توتال و یا پارسیل | معاف دائم |
| ۲۳ | تنگی گردن مثانه بدون عارضه | معاف از خدمات رزمی |
| ۲۴ | از بین رفتن قدرت انقباضی گردن مثانه (بهرعلت) که منجر به بی اختیاری ادرار شود با تأیید مراکز تخصصی نظامی یا دانشگاهی معتبر | معاف دائم |
| ۲۵ | هیپوسپادیازتنه آلت و میان دو راه (بجز هیپوسپادیاز گلاندولار) | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۶ | اپیسپادیاز | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۷ | انواع فیستولهای مجرا به تنه آلت، رکتوم و پرینه و اسکروتوم | معاف دائم |
| ۲۸ | تنگی مجرا | الف) در صورتیکه نیازبه عمل جراحی داشته باشد و یاجهت تخلیه ادراری نیاز به سوندگذاری مداوم و یا مکرر (CIC)داشته باشد: معاف دائم ب) در سایرموارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۹ | هیدروسل (بیضه، طناب منوی)و کیستهای طناب منوی | الف) در صورت عود بعداز عمل جراحی: معاف دائم ب) سایر موارد: معاف از خدمات رزمی ج) نوع حجیم جهت انجام عمل جراحی: شش ماه معاف موقت |
| ۳۰ | واریکوسل یکطرفه یا دو طرفه | الف) در صورتیکه نیاز به عمل جراحی داشته باشد (جهت عمل جراحی): شش ماه معاف موقت ب) در صورتیکه بعداز عمل عود نماید و درجه ۳ و بالاتر باشد: معاف دائم ج) فقط در مشمولین قبل از اعزام، عمل نشده در هر درجه ای و نیز عمل شده بدون عارضه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۱ | بیضه | الف) اکتوپی و یا فقدان بیضه و آتروفی شدید دو طرفه: معاف دائم ب) آتروفی، اکتوپی یا فقدان بیضه یکطرفه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۲ | اپی دیدیمکتومی | الف) دو طرفه: معاف دائم ب) یک طرفه: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۳ | شب ادراری با تأیید بررسیهای پاراکلینیک (تست اینامیک و …) اثبات شده در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی معتبر | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۴ | تغییر مسیر ادراری با عمل جراحی | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۵ | اپیدیدیمیت مزمن | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۶ | کلیه پلی کیستیک بهمراه عوارض و یا سایر بیماریهای کلیوی | معاف دائم |
| ۳۷ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
درباره واریکوسل: درجه واریکوسل به‌تنهایی معافیت دائم نمی‌آورد و طبق همین جدول، معافیت دائم فقط برای عودِ پس از عمل با درجه ۳ یا بالاتر است.
ممکن است از شما خواسته شود عمل را در بیمارستانهای نیروهای مسلح انجام دهید.
بیماریهای فک و دهان و دندان
برخی از بیماریهای فک و دهان و دندان هم می‌تواند موجب معافیت پزشکی شود.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | ناهنجاریهای استخوانی فک و صورت که موجب اختلال شدید در عمل جویدن یا تکلّم وهمراه با سوء تغذیه باشد | معاف دائم |
| ۲ | آنکیلوز مفصل تامپور و ماندیبولر یک طرفه و دو طرفه به شرط ثبوت پاراکلینیکی | معاف دائم |
| ۳ | تومورهای خوش خیم در صورتیکه از لحاظ حجم و موقعیت ایجاد اختلال شدید در جویدن و یا در تکلّم نمایند | معاف دائم |
| ۴ | کام شکاف دار یا لب شکری عمل نشده و یا عمل شده با عارضه تنفسی یا تغذیه ای و یا اختلال تکلم و یا کراهت منظر ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۵ | استئومیلیتهای استخوانهای فک که بعداز درمان منجر به ناهنجاری مشهود استخوانهای فک و صورت شوند | معاف دائم |
| ۶ | ناهنجاریهای زبان مانند آنکیلوگلوسی، آتروفی و هیپرتروفی زبان، شکاف برداشتن و یا دو قطعه شدن زبان که موجب اختلال شدید در جویدن و تکلم ویا بلع شود | معاف دائم |
| ۷ | کلیه تومورهای بدخیم فک و دهان | معاف دائم |
| ۸ | ناهنجاریهای اسکلتی، استخوانی و عضلانی فک و صورت، مثل اسپاسم همی‌فاشیال و میکروزومی، که سبب عدم تقارن صورت و کراهت منظر شده باشد | معاف دائم |
| ۹ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
از دست دادن دندان‌ها در آیین‌نامه فعلی ردیف جداگانه‌ای ندارد.
بیماریهای چشم و عوارض بینایی
یکی از معافیت‌های رایج در دسته پزشکی بیماریهای مربوط به چشم و عوارض بینایی است.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | هیپرمتروپی با سیکلوپلژی کامل | (هیپرمتروپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بودن با آستیگماتیسم، با علامت منفی منظور شود ولی محاسبه نگردد.) الف) هیپرمتروپی بیش از ۶ دیوپتر یک چشم: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر هیپرمتروپی بیش از ۸ دیوپتر یک چشم: معاف دائم ب) هیپرمتروپی از ۳ تا ۶ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر هیپرمتروپی از ۳ تا ۸ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | میوپی با سیکلوپلژی کامل | (میوپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بودن با آستیگماتیسم با علامت مثبت منظور شود ولی محاسبه نگردد.) الف) میوپی بیش از ۶ دیوپتر یک چشم: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر میوپی بیش از ۸ دیوپتر یک چشم: معاف دائم ب) میوپی از ۳ تا ۶ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر میوپی از ۳ تا ۸ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط با سیکلوپلژی کامل | (درآستیگماتیسم ساده، یا مرکب یا مخلوط میزان آستیگماتیسم بایستی بیش تر از اسفر باشد) الف) مجموع دیوپتر آستیگمات ساده، مرکب یا مخلوط بالای ۵ دیوپتر یک چشم: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر مجموع دیوپتر آستیگمات ساده، مرکب یا مخلوط بالای ۷ دیوپتر یک چشم: معاف دائم ب) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط از ۳ تا ۵ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط از ۳ تا ۷ دیوپتر هر یک از چشمها: معاف از خدمات رزمی |
| ۴ | فقدان یک چشم یا آنکه یک چشم عملاً و یا دراثر بیماریهای غیر قابل علاج فاقد بینائی (دیدکمتر از ۱/۱۰ و یا میدان بینایی کمتر از ۱۰ درجه) باشد | معاف دائم |
| ۵ | اورام ملتحمه فصلی شدید | معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | بیماریهای ملتحمه و پلک از قبیل سیمبلفارون، گزروزیس، آنتروپیون واکتروپیون | الف) در دو چشم: معاف دائم ب) در یک چشم: معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | ناخنک پیشرفته که تامرکز قرنیه پیشرفت نموده باشد و با چشم غیر مسلّح دیده شود | الف) در دو چشم با اختلال در میدان بینایی: معاف دائم تبصره: دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) در یک چشم: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | لک مرکزی قرنیه | الف) در صورتیکه وسیع باشد و مرکز قرنیه را اشغال نموده باشد (لک وسیع در موقعی است که بیش از ۳ میلیمتر مربع سطح قرنیه را پوشانیده باشد): معاف دائم ب) در موارد خفیف تر: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | کراتیت‌های آنترستیسیل و دیستروفیهای قرنیه یک یا دو چشم بااختلال در دید | معاف دائم |
| ۱۰ | کلوبوم مادرزادی مردمک | الف) همراه با گرفتاری شبکیه (رتین): معاف دائم ب) بدون گرفتاری شبکیه (رتین): معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | ایریدوسیکلیتهای شدید و مزمن یک یا دو چشم که تولید چسبندگیهای وسیع نموده باشد | معاف دائم |
| ۱۲ | اکلوزیون وسیکلوزیون کامل مردمک یک یا دو چشم | معاف دائم |
| ۱۳ | ایریدکتومی یا ایریدودیالیز وسیع حاصل از حوادث یا اعمال جراحی | الف) در صورتیکه با کاهش دید و عوارض قرنیه یا عدسی توأم باشد: معاف دائم ب) در صورتیکه با کاهش دید و عوارض توأم نباشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۴ | کاتاراکت مادرزادی، ضربه ای، متابولیک وکاتاراکت عمل شده | معاف دائم تبصره: در صورتیکه بعداز عمل اختلال دید ایجاد نکرده باشد، برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۵ | کدورتهای عدسی که ایجاد اختلال دید در رتینوسکوپی نمی‌نماید | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | کدورت شدید زجاجیه یک یا دو چشم به علت بیماریهای زمینه ای یا تروما | معاف دائم |
| ۱۷ | کوریورتینیت مرکزی و یا منتشر مزمن یک یا دو چشم | معاف دائم |
| ۱۸ | رتینیت پیگمانتوزا یا رتینیتهای غیر پیگمانتوزا یا آلبینیسم | معاف دائم |
| ۱۹ | دژنرسانسهای شبکیه و شب کوری به شرط اثبات توسط ERG | الف) با افت ولتاژ حداقل نصف میزان طبیعی: معاف دائم ب) کمتر از نصف ولتاژ: معاف از خدمات رزمی تبصره: درخصوص شب کوری یا کور رنگی برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۰ | لوکساسیون کامل یاناقص عدسی یالنتیکیونوس و یا فقدان عدسی یک چشم | معاف دائم |
| ۲۱ | انفصال شبکیه عمل شده و یا عمل نشده به هر علّت یک یا دو چشم | معاف دائم |
| ۲۲ | آمبولی شریان شاخه ای یا مرکزی و یا ترومبوز ورید شاخه ای یا مرکزی و یا هر نوع واسکولیت مزمن یک یا دو چشم | معاف دائم |
| ۲۳ | بیماریهای ناحیه ماکولا و عصب باصره از قبیل آتروفی، هیپوپلازی، سوختگی، سوراخ ماکولا، یا خونریزیهای ناحیه ماکولا واسکارماکولا و آتروفی عصب باصره | معاف دائم |
| ۲۴ | میکروفتالمی یا بوفتالمی یک یا دو چشم با اختلال بینایی یا کراهت منظر | معاف دائم |
| ۲۵ | اگزوفتالمی‌های تومورال یا ضربان دار بعلت بیماریهای سیستمیک یا عروقی یک یا دو چشم | معاف دائم |
| ۲۶ | فلج کامل یک یا چند عضله چشم در صورتیکه استقرار یافته و دائمی باشد به شرطی که اختلال دید ایجاد کرده باشد | الف) در دو چشم: معاف دائم ب) در یک چشم: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۷ | افتادگی دائمی پلک (در هر یک از چشمها) در صورتیکه بیش از نصف مردمک چشم را پوشانیده باشد | الف) در دو چشم: معاف دائم ب) در یک چشم: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۸ | استرابیسم | معاف از خدمات رزمی |
| ۲۹ | نیستاگموس دائمی و مشهود | معاف دائم |
| ۳۰ | گلوکوم با اثبات توسط تست‌های پاراکلینیک | معاف دائم |
| ۳۱ | اجسام خارجی داخل کره چشم غیر قابل جراحی همراه با اختلال بینایی | معاف دائم |
| ۳۲ | پیوند قرنیه | معاف دائم |
| ۳۳ | کراتوکونوس با تأیید یافته‌های پارا کلینیک از جمله orb scan یا پنتا کم یا توپوگرافی قرنیه | الف) درصورتیکه با کراتومتری قابل اندازه گیری نباشد: معاف دائم ب) در صورتیکه عارضه واضح قرنیه و اختلال دید ایجاد کرده باشد: معاف دائم ج) در بقیه موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۳۴ | تومورهای خوش خیم به هر صورت | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۵ | آمبلیوپی یک چشم یا دو چشم | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۶ | خشکی چشمها به علت بیماریهای سیستمیک و مزمن | معاف از خدمات رزمی |
| ۳۷ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
راهنمای خواندن نمره چشم:
اگر نزدیک‌بینی یا دوربینی با آستیگماتیسم همراه باشد، آیین‌نامه برای نزدیک‌بینی می‌گوید «با علامت مثبت منظور شود ولی محاسبه نگردد» و برای دوربینی «با علامت منفی منظور شود ولی محاسبه نگردد».
ردیف آستیگماتیسم هم فقط وقتی به کار می‌رود که «میزان آستیگماتیسم بایستی بیش از اسفر باشد».
خواندن دو عدد SPH و CYL برگه شما طبق این قاعده با چشم‌پزشک شورا است.
هر چشم جداگانه سنجیده می‌شود.
در آیین‌نامه فعلی ردیفی برای جمع نمره دو چشم وجود ندارد.
ملاک، نمره‌ای است که با سیکلوپلژی کامل اندازه گرفته شود، یعنی پس از ریختن قطره مخصوص در چشم.
این عدد ممکن است با نمره نسخه عینک فرق داشته باشد.
آستانه بالاتر فقط برای کارشناسی و بالاتر است.
اگر مدرکتان کاردانی (فوق‌دیپلم)، دیپلم یا پایین‌تر است، عددهای اول هر ردیف برای شماست.
رأی نهایی با شورای پزشکی است.
بیماریهای گوش، حلق و بینی
یکی دیگر از بیماری‌هایی که منجر به معافیت پزشکی می‌شود، دسته بیماریهای گوش، حلق و بینی است که در جدول زیر مشخص است.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | کاهش شنوایی یکطرفه به‌طوری که میانگین آستانه شنوایی هوایی (Air conduction) در فرکانس‌های ۵۰۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۴۰۰۰ بیش از ۸۰ دسی‌بل باشد | معاف دائم تبصره ۱: کاهش شنوایی یکطرفه بین ۵۰ تا ۸۰ دسی‌بل در فرکانس‌های چهارگانه، برای دارندگان مدارک تحصیلی فوق‌دیپلم و پایین‌تر: معاف از خدمات رزمی تبصره ۲: کاهش شنوایی بیش از ۵۰ دسی‌بل تا فقدان کامل شنوایی یکطرفه، برای دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | کاهش شنوائی هر دو گوش بطوری که معدل آستانه شنوائی هوایی در فرکانس‌های چهارگانه در یک گوش بالای ۵۰ دسی‌بل و در گوش دیگر بالای ۵۰ دسی‌بل باشد | معاف دائم تبصره: کاهش شنوائی هر دو گوش در فرکانس‌های چهارگانه بین ۲۵ تا ۵۰ دسی‌بل: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | کری و لالی | معاف دائم |
| ۴ | فقدان کامل مادرزادی یا اکتسابی لاله گوش | الف) دو طرفه: معاف دائم ب) یکطرفه: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | آترزی یا انسداد مجرای گوش خارجی | الف) در تمام طول مجرا: معاف دائم تبصره: در صورت یکطرفه بودن برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی ب) قسمتی از مجرا: معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | عفونت مزمن گوش میانی که (غیر ایمن nonsafe) سبب استئیت و یا کولستئاتوم شود یکطرفه یا دو طرفه | معاف دائم |
| ۷ | عمل جراحی رادیکال ماستوئیدکتومی و هر گونه Canal wall down | معاف دائم |
| ۸ | عفونت مزمن گوش میانی با ترشح چرکی و پارگی پرده تمپان بهمراه کاهش شنوائی بیش از سی و پنج دسی‌بل درهر یک از گوشها | معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | فلج کامل عصب صورتی مقاوم به درمان به هر علتی (علل ناشناخته، بلز، سندروم رامس هانت، التهابات قدیمی یا شکستگی استخوان روشه و غیره) | الف) در صورتیکه حداقل شش ماه از شروع آن گذشته باشد: معاف دائم ب) موارد حاد: شش ماه معاف موقت |
| ۱۰ | لابیرنتیت‌ها که همراه با نیستاگموس واضح و علائم پاراکلینیک ثابت شده در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی باشد | معاف دائم |
| ۱۱ | بیماری و سندروم منیر یا هرگونه سرگیجه مزمن با منشاء گوشی که با بررسیهای پاراکلینیک دربیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی تأیید شود | الف) در صورتیکه بیش از ۶ ماه طول کشیده باشد: معاف دائم ب) سرگیجه مزمن با منشاء‌گوشی که کمتر از ۶ ماه طول کشیده باشد: شش ماه معاف موقت |
| ۱۲ | عوارض مادرزادی یا عفونی دربینی، کام، لب وحلق که تولید اختلالات شدید(تنفسی یا صوتی یا گوارشی) نموده ویا کراهت منظر ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۱۳ | شکستگیهای قدیمی بینی با تغییر شکل ظاهری صورت که نیاز به عمل جراحی داشته باشد | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۴ | رینیت آتروفیک همراه با کروت متعفن (بیماری اوزن) | معاف دائم |
| ۱۵ | آنژیو فیبروم نازوفارنگس | الف) در صورتیکه براساس تقسیم بندی کادیش درجه دو یا بالاتر باشد عمل شده یا نشده: معاف دائم ب) در سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۶ | سینوزیت‌های توأم مزمن | معاف از خدمات رزمی |
| ۱۷ | پولیپوزبینی | الف) دو طرفه عود کننده بعد از عمل جراحی همراه با اختلال عملکرد تنفسی: معاف دائم ب) یک طرفه و سایر موارد: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۸ | تومورهای مخلوط(mixed) غده بناگوشی و یا تحت فکی عمل شده و یا عمل نشده (به شرط ثبوت در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی) | معاف دائم |
| ۱۹ | بیماریهای مادرزادی، التهابی، عفونی، ضربه ای و یا تومورهای حنجره که تولید اختلالات شدید و دائمی صوتی یا تنفسی(با تأیید بررسیهای پاراکلینیک)نماید | معاف دائم |
| ۲۰ | تومورهای گلوموس ژوگولر، آنژیومهای وسیع درنقاط مختلف گوش و حلق و بینی، حفره و فضای دهان، زبان، فکین، سینوسهای صورت و منضمات اعضای فوق | معاف دائم |
| ۲۱ | فلج تارهای صوتی | الف) فلج ارگانیک دو طرفه و یا یک طرفه با سابقه بیش از شش ماه همراه با اختلال دائمی تکلم: معاف دائم ب) فلج غیر ارگانیک تارهای صوتی دو طرفه: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۲ | تومورهای بینی و سینوسها (یکطرفه یا دو طرفه) | الف) بدخیم: معاف دائم ب) خوش خیم: معاف از خدمات رزمی |
| ۲۳ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای قلب و عروق
مواردی از بیماریهای قلب و عروق می‌توانند موجب معافیت پزشکی شوند.
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | عوارض عضوی دریچه ای قلب عمل شده و عمل نشده به شرط ثبوت در بیمارستانهای نیروهای مسلّح یا دانشگاهی | معاف دائم تبصره ۱: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر در صورت نداشتن اختلال عملکرد ی قلب: معاف از خدمات رزمی تبصره ۲: پرولاپس دریچه‌ای‌که منجربه‌نارسائی نشده باشد و یا دارای نارسائی دریچه ای MR-PR درحد (Trivial) یا TR در حد Mild باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۲ | بیماری مادرزادی قلب | الف) عمل شده و نشده همراه با عارضه یا اختلال عملکرد: معاف دائم تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر در صورت نداشتن اختلال عملکرد قلب: معاف از خدمات رزمی ب) بدون عارضه یا اختلال عملکرد: معاف از خدمات رزمی |
| ۳ | هر نوع بیماری عروق کرونر در هر درجه و حالتی که باشد | معاف دائم |
| ۴ | نارسائی مزمن قلب | الف) با EF کمتر از ۵۰: معاف دائم ب) با EF مساوی یا بیشتر از ۵۰ و کمتر از ۵۵: شش ماه معاف موقت |
| ۵ | هر نوع بیماری مزمن پریکارد، آندوکارد، میوکارد اعم از التهابی، تومورال، مادرزادی و اکتسابی | معاف دائم |
| ۶ | بیماریهای مادرزادی و یا اکتسابی، تومورال و التهابی آئورت و سرخرگهای بزرگ، مانند کوارکتاسیون، آنوریسم‌ها، آنژیومها و اتساع سرخرگهای ریوی، کانال شریانی باز، تنگی شریان ریوی اصلی و فیستولهای شریانی وریدی در هر مورد عمل شده یا نشده | معاف دائم |
| ۷ | ازدیاد فشار خون شریانی | الف) در صورتی که در بیش از ۶۰% از اندازه گیریها، فشار خون بازسیستولیک از ۱۶۰ میلیمتر جیوه و یا دیاستولیک از ۱۰۰ میلیمتر جیوه بالاتر باشد، (مقصود از فشارخون باز آن است که حداقل بیمار ۷۲ ساعت در بیمارستان نظامی یا دانشگاهی بستری و توسط هولتر مانیتورینگ بررسی و اثبات شود): معاف دائم ب) در صورتی که در بیش از ۶۰% اندازه گیریها، فشار خون بازسیستولیک بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ میلیمتر جیوه و یا دیاستولیک بین ۹۰ تا ۱۰۰ میلیمتر جیوه باشد: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | ترومبوفلبیت‌ها | الف) چنانچه عودکننده باشد (سه بار یا بیشتر): معاف دائم ب) درموارد درمان شده و غیرعود کننده: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | اختلالات ریتم به صورت اکستراسیستولهای فوق بطنی | الف) با تعداد بیش از ۱۰ ضربان در دقیقه (در صورت تداوم با اثبات در بیمارستانهای نیروهای مسلّح یا دانشگاهی): معاف دائم ب) با تعداد بین ۵ تا ۱۰ ضربان دردقیقه: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | اختلالات ریتم به صورت اکستراسیستولهای بطنی | الف) با تعداد بیش از پنج عدد در دقیقه یا چند کانونی یا چند شکلی، Multi form دو تا یا بیشتر پشت سرهم آمده باشد، (بصورت R-on-T قرار گرفته باشد): معاف دائم ب) با تعداد کمتر از پنج عدد در دقیقه: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۱ | تاکی آریتمی‌های فوق بطنی | الف) تاکیکاردی دهلیزی (بیش از ۱۴۰ ضربان در دقیقه به شرطی که پس از سه ساعت استراحت بهبود نیابد و بیش از دو بار اتفاق بیافتد)، فیبریلاسیون دهلیزی، تاکیکاردیهای نودال یا جانکشنال و تاکیکاردیهای بطنی در هر مورد: معاف دائم ب) تاکی آریتمی بین ۱۱۰ تا ۱۴۰: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۲ | اختلال هدایت داخل دهلیزی، بلوک سینوس دهلیزی، وقفه سینوس دهلیزی و سندرم تاکیکاردی و برادیکاردی، سندرم (اس.اس.اس)، برادیکاردی سینوزال کمتر از ۵۰ ضربان در دقیقه که با فعالیت تعداد ضربان به حد لازم افزایش نیابد (به شرط ثبوت در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی) | معاف دائم |
| ۱۳ | اختلالات هدایتی دهلیزی بطنی | الف) در صورتی که منجر به استفاده از پیس دائم یا موقّت شود: معاف دائم ب) سندرم W.P.W وسایر اختلالات هدایتی: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۴ | وجود یا سابقه بیماری تب روماتیسمی حاد به شرط عوارض قلبی | معاف دائم |
| ۱۵ | شوک وازوواگال با سابقه سنکوپهای مکرر و تأیید بررسیهای پاراکلینیک (تستTiltهمراه با مستندات پز شکی تأیید کننده) | معاف دائم |
| ۱۶ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای روماتولوژی و بافت همبند
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | آرتریتهای عفونی ویا ناشی از تروما در مفاصل بزرگ | الف) نوع حاد جهت سیر مراحل درمان: شش ماه معاف موقت ب) عدم پاسخگویی به درمان همراه علایم بالینی و یا تغییر شکل مفصلی و استخوانی: معاف دائم |
| ۲ | آرتریتهای عفونی مزمن مفاصل بزرگ | معاف دائم |
| ۳ | آرتریتهای التهابی | الف) آرتریتهای التهابی حاد از قبیل راکتیو، سندروم رایتر، تب روماتیسمی، FMF و تب مدیترانه ای: شش ماه معاف موقت ب) آرتریتهای التهابی تحت حادو مزمن: آرتریت روماتوئید، لوپوس اریتماتوز سیستمیک، اسپوندیلیت آنکلوزان، آرتریتهای پسوریازیسی، آرتریتهای التهابی روده، بیماری ویپل، آرتریت راکتیو، سندروم رایتر، کلاژنوزها، و اسکولیتها، سارکوئیدوز و اسپوندیلو آرتروپاتی سرونگاتیو FMF: معاف دائم ج) هیدرآرتروز مزمن و مشهود: معاف دائم |
| ۴ | واسکولیتها | الف) واسکولیتهای نکروزان، بیماری پان کلاسیک، پان میکروسکوپیک وگنر، تاکایاسو، بیماری بهجت: معاف دائم ب) واسکولیتهای ازدیاد حسّاسیتی به همراه گرفتاری احشاء: معاف دائم ج) بهجت پوستی مخاطی: معاف از خدمات رزمی |
| ۵ | کلاژنوزها، اسکلرودرمی‌ها، پلی میوزیت‌ها، درماتومیوزیت | معاف دائم |
| ۶ | بیماریهای متابولیک استخوان | الف) استئومالاسی (کاهش توده استخوانی بیش از ۲٫۵ انحراف معیار نسبت به حداکثر توده استخوانی در سنجش تراکم استخوان): معاف دائم ب) استئوپروزهای ثانویه یا استئوپروزهای با زمینه ارثی: معاف دائم ج) استئوپنی (کاهش توده استخوانی کمتر از حد استئومالاسی در سنجش تراکم استخوان): معاف از خدمات رزمی |
| ۷ | بیماریهای کریستالی | الف) نقرس با سابقه سه نوبت عود حملات: معاف دائم ب) نقرس کاذب یا هیپراوریسمی: معاف از خدمات رزمی |
| ۸ | استئوآرتریت مفاصل (آرنج، شانه، لگن، زانو، مچ دست و مچ پا) | الف) در فرم شدید و ناتوان کننده که تغییر شکل و یا اختلال در عملکرد عضو ایجاد نموده باشد: معاف دائم ب) در فرم خفیف: معاف از خدمات رزمی |
| ۹ | شانه منجمد، پارگی روتاتورکاف و یا پری آرتریتها ی شانه | معاف دائم تبصره: در خصوص پارگی روتاتورکاف برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی |
| ۱۰ | الیگونیستروفی RSDS | معاف دائم |
| ۱۱ | آرتروپاتی نورولوژیک (مفصل شارکو) | معاف دائم |
| ۱۲ | شبه تومورهای مفاصل: سینوویت ویلوندولر، استئوکندروماتوز در مفاصل بزرگ، همانژیوم | معاف دائم |
| ۱۳ | استئونکروز مفاصل بزرگ و یا مفاصل کوچک که اختلال عملکرد ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۱۴ | اسپوندیلودسیت یا اسپوندیلودیسکیت بروسلائی، استافی، سالمونلائی و سلی ستون فقرات | معاف دائم |
| ۱۵ | بیماریهای بافت همبند نظیر استئوژنزیس ایمپرفکتا، اهلر دانلوس وهمو سیتینوریمارفان | معاف دائم |
| ۱۶ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماریهای عفونی
| ردیف | نوع بیماری | وضعیت معافیت |
| ۱ | بیماران مبتلاء به هپاتیت | الف) هپاتیت حاد: شش ماه معاف موقت ب) هپاتیت مزمن (بیش از ۶ ماه): معاف دائم |
| ۲ | بیماران دارای (HBSAg)مثبت | الف) در صورتیکه یک آزمایش مثبت در بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی داشته باشد: شش ماه معاف موقت ب) بعداز شش ماه مجدداً در صورت مثبت شدن آزمایش مذکور: معاف دائم |
| ۳ | بیماران مبتلاء به هپاتیت C با تأیید آزمایشگاههای مورد تأیید نظامی یا دانشگاهی و وجود عوارض | معاف دائم |
| ۴ | بیماران مبتلا به HTLV نوع ۱ و ۲ | معاف دائم |
| ۵ | سل | الف) سل ریه فعال: معاف دائم ب) سل احشائی فعّال و سل ستون فقرات و استخوانها و مفاصل در هر مرحله: معاف دائم ج) سل ریه بهبود یافته وآدنیتهای سلی درمان شده(با رؤیت و تأیید سوابق و مستندات کلینیکی و پاراکلینیکی توسط شورا): معاف از خدمات رزمی |
| ۶ | جذام به هر شکل و در هر مرحله | معاف دائم |
| ۷ | عوارض بیماریهای عفونی مداوم (مانند سیفلیس، مننژیت و…) که بیش از ۶ ماه پایدار باشد واختلال عملکرد ایجاد کرده باشد | معاف دائم |
| ۸ | بیماران مبتلاء به نقص ایمنی سلولی اکتسابی و حاملین ویروس HIV با تأیید بیمارستانهای نظامی یا دانشگاهی | معاف دائم |
| ۹ | بیماری مالاریا مقاوم به درمان (مقاوم به کلروکین) | معاف دائم |
| ۱۰ | بروسلوز عود کننده و یا مقاوم به درمان | معاف دائم |
| ۱۱ | هرگونه بیماری نقص ایمنی مادرزادی بعلت اختلال کمی یا کیفی سلولهای خون یا مغز استخوان | معاف دائم |
| ۱۲ | ابتلاء به بیماری تب خونریزی دهنده(کریمه کنگو) در طول خدمت | معاف دائم تبصره: ابتلاء به بیماری تب خونریزی دهنده(کریمه کنگو) قبل از اعزام: شش ماه معاف موقت |
| ۱۳ | کیست هیداتیک | معاف دائم |
| ۱۴ | سایر بیماری‌ها | الف) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته دوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف از خدمات رزمی ب) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته سوم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: شش ماه معاف موقت ج) سایر بیماریهای موضوع این بخش که منطبق با دسته چهارم ماده ۲ آیین‌نامه می‌باشند: معاف دائم |
بیماری‌هایی که در جدول‌ها نیامده‌اند، طبق ردیف «سایر بیماری‌ها» در هر بخش،
بسته به اینکه با کدام دسته از ماده ۲ آیین‌نامه منطبق باشند،
معاف از خدمات رزمی، شش ماه معاف موقت یا معاف دائم می‌شوند.
مدارک لازم برای گرفتن معافیت پزشکی کدامند؟
1. تکمیل برگه وضعیت مشمولان
2. تکمیل برگه معاینه اولیه توسط پزشک معتمد نظام وظیفه
3. تکمیل برگه واکسیناسیون
4. اصل و کپی تمام صفحات شناسنامه و کارت ملی
5. اصل و کپی آخرین مدرک تحصیلی یا گواهی فراغت از تحصیل یا گواهی اشتغال
اگر بیماری اعصاب و روان دارید:
در معاینه اولیه، سابقه بیماری و داروهایتان را در برگه خوداظهاری بنویسید و به پزشک بگویید.
طبق ماده ۸ آیین‌نامه، اگر بیماری با معاینه بالینی برای شورای پزشکی شهرستان محرز نباشد، مشمول برای معاینه تخصصی به نزدیک‌ترین بیمارستان نیروهای مسلح یا مرکز مجهز وزارت بهداشت فرستاده می‌شود.
پرونده بستری، نامه روان‌پزشک و نسخه‌های دارو را ضمیمه کنید.
نداشتن پرونده ممکن است مانع بررسی نباشد، چون شورا می‌تواند شما را برای معاینه تخصصی بفرستد.
اگر پزشک شورا بستری برای بررسی را لازم بداند و نپذیرید، ممکن است پرونده پیش نرود.
ممکن است اول معافیت موقت بگیرید و پس از آن دوباره در کمیسیون بررسی شوید.
طبق ماده ۲۵ آیین‌نامه، هر نوبت معافیت موقت حداکثر یک سال است، و اگر شورا بیماری را تا پایان سال دوم، با وجود درمان، درمان‌شده تشخیص ندهد و فرد قادر به خدمت نباشد، از ابتدای سال سوم معافیت دائم داده می‌شود.
اگر جای زخم خودزنی یا خالکوبی در معاینه اولیه دیده شود، ممکن است برای بررسی اعصاب و روان به کمیسیون فرستاده شوید.
اگر زخم از حادثه است، مدرک پزشکی آن را همراه داشته باشید؛ به تشخیص پزشک هم می‌توانید اعتراض کنید.
توجه:
مراحل و مدارک باید دقیقاً طبق دستورالعمل‌های سازمان وظیفه عمومی انجام شود.
در صورت بروز اشتباه، روند رسیدگی ممکن است حداقل یک ماه به تأخیر بیافتد.
مدارک پزشکی: همه مشمولان هنگام معرفی برای اعزام نزد پزشک اول معاینه می‌شوند (ماده ۳ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳)؛ پس برای شروع لازم نیست از قبل پرونده پزشکی داشته باشید و کافی است در پلیس +۱۰ مشکل خود را بگویید.
با این حال هر مدرک پزشکی معتبری که دارید، مثل سوابق بستری، نتیجه آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها و گزارش پزشک متخصص، همراه ببرید و ضمیمه پرونده کنید.
تصمیم با پزشکان شورا است.
حتی نظر پزشک متخصصی که شورا شما را نزدش می‌فرستد، برای شورا جنبه مشورتی دارد (تبصره ماده ۸ همین آیین‌نامه).
نامه پزشک شخصی ممکن است به‌تنهایی کافی نباشد؛ مدارکی را ببرید که صحتشان قابل استعلام باشد، مثل مدارک بیمارستان‌ها.
ممکن است از شما آزمایش یا تصویربرداری تازه بخواهند.
اگر بیماری‌تان درمان شده و برنگشته است، سابقه آن به‌تنهایی ممکن است معافیت نیاورد.
قوانین معافیت پزشکی در دوران قبل و حین خدمت یکسان است.
اگر در حال خدمت هستید، از طریق بهداری یگان اقدام کنید.
پزشک بهداری ممکن است به شما استراحت بدهد یا برگه اعزام به بیمارستان تحت پوشش نیروهای مسلح صادر کند؛ با این برگه برای تشکیل پرونده و کمیسیون به همان بیمارستان می‌روید.
تشخیص معافیت دائم در حین خدمت با شورای پزشکی نیروی مربوط است (تبصره ماده ۲۲ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
در دوره آموزشی هم از طریق پزشک بهداری پادگان اقدام کنید.
ممکن است تا روشن شدن نتیجه برایتان تعلیق خدمت یا معافیت موقت صادر شود؛ تا وقتی چنین برگه‌ای نگرفته‌اید، سر خدمت بمانید و پس از کمیسیون به یگان برگردید.
غیبت بیش از ۱۵ روز متوالی از یگان در زمان صلح، بدون عذر موجه، فرار از خدمت است (ماده ۵۹ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح، مصوب ۱۳۸۲).
این افراد پس از معافیت، تسویه‌حساب با یگان را انجام داده و کارت معافیت به آدرس منزل آنها ارسال خواهد شد.
مراحل دریافت معافیت پزشکی چیست؟
1. ابتدا به یکی از دفاتر پلیس +10 مراجعه کرده تا مراحل گرفتن برگ سبز و ارسال دفترچه را طی کنید.
سپس مدارک موردنیاز معافیت پزشکی که در دفترچه نظام وظیفه ذکر شده است را آماده نمایید.
2. پشت برگه معاینه اولیه پزشک، سوال‌هایی مربوط به خوداظهاری افراد وجود دارد.
این برگه را به طور کامل پر نموده و سوابق بیماری خود را ذکر کنید.
این برگه را در زمان مراجعه به پزشک به وی تحویل دهید.
3. در مرحله بعد شما باید به نزد یکی از پزشکان معتمد نظام وظیفه رفته تا معاینه اولیه شما انجام شود.
پس از اینکه دکتر برگه معاینه اولیه شما را تکمیل نمود، مجددا به دفاتر پلیس +10 مراجعه کنید.
4. تمامی مدارک موردنیاز برای شورای پزشکی که در دفترچه نظام وظیفه ذکر شده است را به دفاتر پلیس +10 تحویل دهید تا درخواست شما مبنی بر دریافت معافیت پزشکی در سامانه نظام وظیفه ثبت شود.
نکته: درخواست معافیت پزشکی را پیش از پایان مهلت معرفی خود ثبت کنید، مثلاً پیش از پایان مهلت یک‌ساله پس از فراغت از تحصیل.
اگر پیش از پایان مهلت اقدام کرده باشید، ممکن است تا روشن شدن نتیجه پرونده پزشکی، تاریخ اعزام برایتان صادر نشود یا معافیت موقت بگیرید.
درخواستی را که ثبت شده، ممکن است نتوانید وسط کار لغو کنید.
بهتر است پیش از ارسال دفترچه برای معاینه اقدام کنید؛ اگر دفترچه را فرستاده‌اید، می‌توانید از دفتر پلیس +۱۰ پیگیری کنید.
اگر نتیجه منفی بود و برای اعزام خود را معرفی نکنید، غایب شناخته می‌شوید (ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰).
5. بعد از مدتی، بیمارستانی که باید برای معاینه تخصصی به آن بروید به شما اعلام می‌شود؛ بیمارستان را خودتان انتخاب نمی‌کنید.
این اعلام ممکن است با پیامک باشد؛ متن آن را دقیق بخوانید و در مهلتی که در آن آمده با مدارک شناسایی مراجعه کنید.
حتماً ظرف یک ماه به بیمارستان بروید؛ اگر نروید، شورا بر اساس محتویات پرونده تصمیم می‌گیرد و همان تصمیم ملاک اعزام شما خواهد بود (ماده ۱۹ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
6. شما باید در زمان مربوطه به بیمارستان تخصصی رفته تا معاینه تخصصی شما انجام شود.
7. بعد از اینکه معاینه تخصصی شما انجام شد، جواب بیمارستان به حوزه رسیدگی درخواست شما ارسال خواهد شد.
8. بعد از مدتی، زمان جلسه کمیسیون پزشکی به شما اعلام می‌شود.
این زمان ممکن است با پیامک یا تماس تلفنی اعلام شود و از پیش ثابت نیست.
اگر مدت زیادی خبری نشد، می‌توانید از دفتر پلیس +۱۰ پیگیری کنید.
9. جلسه شورای پزشکی برگزار خواهد شد و نظر مسئولان مربوطه در رابطه با معافیت فرد ذکر خواهد شد.
10. رأی شورای پزشکی یکی از این چهار حالت است (ماده ۲ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی، مصوب ۱۳۹۳):
سالم: برگه اعزام به خدمت شما صادر می‌شود.
معاف از رزم (خدمات غیررزمی): به خدمت اعزام می‌شوید و دوره آموزشی را هم می‌گذرانید، ولی کارهای رزمی به شما سپرده نمی‌شود.
معافیت موقت پزشکی: برای درمان، تا مدتی که شورا تعیین می‌کند و در هر نوبت حداکثر یک سال، به خدمت نمی‌روید (ماده ۲۵ همین آیین‌نامه).
پس از پایان این مدت دوباره معاینه می‌شوید و نتیجه ممکن است اعزام، معافیت موقت دوباره یا معافیت دائم باشد.
معافیت دائم پزشکی: کارت معافیت پزشکی شما صادر می‌شود.
اگر با رأی موافق نیستید، بخش «چگونه به رأی شورای پزشکی اعتراض کنیم؟» را بخوانید.
چگونه به رأی شورای پزشکی اعتراض کنیم؟
اعتراض را پس از اعلام رأی ثبت کنید، نه پیش از آن.
اگر به رأی شورای پزشکی شهرستان اعتراض دارید، آن را از طریق دفاتر پلیس +۱۰ ثبت کنید.
پرونده با هزینه خود شما به شورای عالی پزشکی استان فرستاده می‌شود که از سه پزشک متخصص تشکیل می‌شود (ماده ۴۲ مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰، و ماده ۱۴ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
اگر برای معاینه به این شورا یا به بیمارستان معرفی شدید، ظرف یک ماه مراجعه کنید؛ وگرنه شورا بر اساس محتویات پرونده تصمیم می‌گیرد (مواد ۱۷ و ۱۹ همین آیین‌نامه).
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که مهلت اعتراض ده روز از تاریخ ابلاغ رأی است، ولی در آیین‌نامه رسمی این مورد یافت نشده است.
پس به محض اعلام رأی برای اعتراض اقدام کنید.
ممکن است تا بررسی اعتراض، اعزام شما صادر نشود.
اگر به‌جای معافیت «معاف از رزم» شده‌اید و آن را نمی‌پذیرید، راهش همین اعتراض است.
اگر مدرک پزشکی تازه‌ای دارید، آن را همراه اعتراض ببرید.
در این صورت، پرونده پزشکی فرد به شورای عالی پزشکی ارسال خواهد شد.
لازم به ذکر است که رأی شورای عالی پزشکی قطعی و لازم‌الاجرا است و قابل‌اعتراض نیست.
اگر پس از رأی شورای عالی و پیش از اعزام، به بیماری یا نقص عضو تازه‌ای دچار شوید که در معافیت پزشکی تعیین‌کننده است، وضعیت جدید شما در شورای پزشکی شهرستان بررسی می‌شود (ماده ۲۰ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
اما اگر همان بیماری قبلی بدتر شود، پس از اعزام و از طریق یگان خود اقدام می‌کنید.
یگان فقط وقتی شما را ترخیص می‌کند که شورای پزشکی نیرو، بیماری تازه یا تشدیدشده را از موارد معافیت دائم بداند (ماده ۲۱ همین آیین‌نامه).
نکته: اگر فرد در دوران غیبت سربازی باشد و رأی شورای عالی پزشکی نیز در مورد بیماری او رد شود،
باید دوباره به خدمت سربازی اعزام شده و در صورت لزوم، برای پیگیری مجدد اقدام کند.
اگر بعدها بیماری تازه‌ای پیدا کنید یا بیماری قبلی بدتر شود، راه معافیت پزشکی بسته نیست و طبق قاعده‌های بالا دوباره بررسی می‌شوید.
اگر بیماری فرد پس از معاینات شورای پزشکی شهرستان تایید نشود، او می‌تواند درخواست معاینات تخصصی کند.
در این صورت، فرد باید به یکی از مراکز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستانهای نظامی مراجعه نماید.
نتیجه معاینات تخصصی و آزمایش‌ها پس از تأیید مشمول و پرداخت هزینه‌ها، به شورای عالی پزشکی ارسال می‌شود.
رأی این شورا هم ممکن است معافیت دائم، معافیت موقت، معاف از رزم یا سالم باشد.
هزینه معاینه تخصصی را متقاضی از پیش می‌پردازد.
کسی که خود شورای پزشکی او را به معاینه تخصصی فرستاده، مددجوی سازمان بهزیستی، و کسی که کمیته امداد امام خمینی (ره) محل تأیید کند تمکن مالی ندارد، از پرداخت این هزینه معاف‌اند (تبصره ۱ ماده ۴۲ مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی، اصلاحی ۱۳۹۰).
چگونه معافیت پزشکی را باطل کنیم؟
بسیاری از مشمولانی که کارت معافیت پزشکی دارند،
به دلیل محدودیت‌هایی که این معافیت برایشان ایجاد کرده است،
به دنبال باطل کردن آن هستند. اما به‌طور کلی این اتفاق در دو حالت ممکن است رخ دهد.
حالت اول: باطل شدن معافیت پزشکی به دلیل بهبودی کامل
گاهی اوقات فردی که معافیت پزشکی دریافت کرده است،
پس از درمان کامل، دیگر هیچ علائم بیماری در او مشاهده نمی‌شود.
البته این وضعیت تقریباً نادر است، زیرا فقط بیماری‌هایی که درمان قطعی ندارند، یا درمان آنها بسیار سخت و پیچیده است، یا به‌قدری شدید هستند که فرد را از زندگی روزمره دور می‌کنند، معافیت دائم دریافت می‌کنند.
برای مثال، دیابت نوع ۱، بیماری عروق کرونر قلب یا برخی بیماریهای غددی که درمان قطعی ندارند، معافیت دائم دارند؛ ولی بیشتر مشکلات رایج مانند صافی کف پا یا انحراف زانو فقط در نوع شدیدی که در بند مربوط آمده به معافیت دائم می‌رسند؛ نوع خفیف‌تر آنها طبق همان بند معاف از رزم است یا اصلاً معافیتی ندارد.
با این حال، اگر معجزه‌ای رخ دهد و بیماری فرد کاملاً درمان شود، او می‌تواند با مراجعه به نظام وظیفه درخواست ابطال کارت معافیت خود را بدهد.
در این صورت، کمیسیون پزشکی دوباره تشکیل می‌شود و اگر ادعای مشمول مبنی بر درمان بیماری تایید شود، کارت معافیت پزشکی باطل می‌شود و تاریخ اعزام جدید صادر خواهد شد تا فرد به خدمت سربازی اعزام شود.
حالت دوم: باطل شدن معافیت پزشکی به دلیل تقلب
گروهی از افراد هستند که با استفاده از پرونده‌سازی یا ارتباطات خاص، به‌طور غیرقانونی معافیت پزشکی دریافت کرده‌اند.
بسیاری از این افراد پس از سال‌ها کارت معافیت‌شان باطل می‌شود.
علت این امر این است که فردی که تقلب کرده است، به‌دست مقامات مربوطه شناسایی می‌شود و
تمامی موارد مشابه تحت بررسی قرار می‌گیرد. پس از ابطال معافیت، سازمان وظیفه عمومی پیامکی برای فرد ارسال می‌کند و
او باید ظرف مدت ۶ ماه برای تعیین تکلیف به کمیسیون پزشکی مراجعه کند.
معافیت پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور
بر اساس تصمیم سازمان نظام وظیفه عمومی، تقاضای معافیت پزشکی، شامل دانشجویان متعهد خدمت و یا کسانی که با وثیقه از کشور خارج شده‌اند، نمی‌گردد.
تشخیص نهایی قبول یا رد درخواست‌های معافیت پزشکی، بر عهده کمیسیون پزشکی مستقر در سازمان نظام وظیفه جمهوری اسلامی ایران در داخل کشور بوده و انجام معاینات در مراکز معاینه پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور، دلیلی بر قطعیت معافیت پزشکی مشمولان نخواهد بود.
پس از اعلام زمان معاینه توسط مراکز معاینه پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور، متقاضی ٦ ماه فرصت دارد تا
جهت مراجعه به آن مرکز اقدام نماید. در صورت عدم رجوع متقاضی ظرف مدت ٦ ماه، باید اقدامات خود را از ابتدا انجام دهد.
سوالات متداول
آیا در حین تحصیل می‌توان معافیت پزشکی گرفت؟
یکی از عواملی که در تعیین معافیت دائم یا معافیت از رزم مشمولان تأثیر زیادی دارد، مدرک تحصیلی فرد است.
به عبارت دیگر، ممکن است فردی با وجود داشتن بیماری و اثبات آن، به دلیل داشتن مدرک تحصیلی از خدمت سربازی معاف نشود.
طبق تبصره ۱ ماده ۳۹ اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی، ضوابط معافیت پزشکی «براساس مقاطع تحصیلی» تعیین می‌شود.
به همین دلیل در پیوست آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، برای بسیاری از بیماری‌ها دارندگان مدرک کارشناسی و بالاتر با همان بیماری معاف از رزم می‌شوند، نه معاف دائم.
چند نمونه: صافی کف پا همراه با تغییر شکل مچ، فاصله ۱۲ تا ۱۴ سانتی‌متری زانوها، کوتاهی ۳ تا ۵ سانتی‌متری پا (این مورد برای دارندگان مدرک کارشناسی)، ویتیلیگوی گسترده، آلوپسی آره‌آتا همراه با کراهت منظر یا آلوپسی توتالیس و یونیورسالیس، پارگی رباط صلیبی همراه با یکی از رباطهای جانبی، فقدان کامل شنوایی یک گوش و فقدان کامل شست دست.
در نظام وظیفه، مدارک تحصیلی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:
مدارک تحصیلی کمتر از کارشناسی و مدارک تحصیلی کارشناسی و بالاتر. هرچه مدرک تحصیلی پایین‌تر باشد،
شانس دریافت معافیت پزشکی افزایش پیدا می‌کند.
به همین دلیل، در حین تحصیل، معمولا نمی‌توان برای بسیاری از بیماری‌ها درخواست معافیت پزشکی داد،
مگر اینکه فرد مشمول فارغ‌التحصیل شده باشد یا از تحصیل انصراف دهد،
برای مثال، برای بیماری‌هایی مانند کف پای صاف یا پارگی رباط، در حین تحصیل نمی‌توان درخواست معافیت پزشکی کرد.
این قاعده در آیین‌نامه هم آمده است: به درخواست معافیت پزشکی کسی که مشغول تحصیل است و از معافیت تحصیلی استفاده می‌کند، پس از فراغت از تحصیل، ترک تحصیل یا اخراج رسیدگی می‌شود؛ مگر برای نقص عضو یا بیماری‌هایی که مقطع تحصیلی در وضعیت آنها اثری ندارد (ماده ۱۰ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
یعنی برای بیماری‌ای که وضعیتش در آیین‌نامه به مدرک تحصیلی بستگی ندارد، می‌توانید در حین تحصیل هم درخواست بدهید.
ردیف‌های نمره چشم هم برای کارشناسی و بالاتر آستانه جداگانه دارند، پس این قاعده شامل آنها هم می‌شود.
در نهایت، درخواست معافیت پزشکی در حین تحصیل هیچ تفاوتی با درخواست‌های بعد از تحصیل ندارد.
تنها نکته‌ای که باید به آن توجه کنید، ارائه گواهی اشتغال به تحصیل به دفاتر پلیس ۱۰+ است تا پرونده شما تشکیل شود.
سپس مراحل کمیسیون پزشکی طبق روال معمول طی خواهد شد.
اگر بیماری شما از مواردی است که در حین تحصیل هم بررسی می‌شود و کمیسیون پزشکی آن را تأیید کند، معافیت پزشکی می‌گیرید.
بهتر است تا وقتی رأی معافیت صادر نشده است، از تحصیل انصراف ندهید.
آیا در حین خدمت می‌توان معافیت پزشکی گرفت؟
آیین‌نامه‌های معافیت پزشکی چه برای قبل از خدمت سربازی و چه برای حین خدمت سربازی کاملا یکسان می‌باشد؛
در نتیجه تمامی سربازان چنانچه دچار بیماریهای شوند که قبلا به آن اشاره شد
می‌توانند در حین خدمت سربازی برای معافیت اقدام کنند .
حتی کسانی که قبل از خدمت سربازی برای معافیت پزشکی سربازی اقدام کرده‌اند و
توسط رای شورای پزشکی معاف تشخیص داده نشده‌اند یا معاف از رزم هستند و
در حالت‌های خاص وارد شورای عالی پزشکی شده‌اند ولی باز هم نتوانسته‌اند رای بر معافیت بگیرند،
در حین خدمت سربازی می‌توانند اقدام کنند.
تنها تفاوت این است که باید از طریق بهداری یگان توسط نامه‌ای با عنوان نامه اعزام به شورای پزشکی زیرنظر یگان معرفی شوند تا روند کمیسیون پزشکی آغاز شود،
همچنین نیاز است در شورای عالی کمیسیون پزشکی شرکت کنند.
جالب است بدانید معافیت موقت حین خدمت برای بیماری‌هایی همچون اعصاب و روان یا عمل جراحی در حین خدمت صادر می‌شود و سرباز بطور کامل از یگان تسویه می‌کند و بعد از ۶ ماه مجددا وارد کمیسیون خواهد شد.
معافیت موقت پزشکی حین خدمت که معمولا ۶ ماهه است بخشی از مدت خدمت سربازی محسوب نمی‌شود و
بعد از پایان معافیت موقت مشمول باید ادامه خدمت سربازی را انجام دهد.
آیا با معافیت پزشکی می‌توان استخدام شد؟
استخدام در ارگان‌های نظامی و انتظامی با معافیت پزشکی امکانپذیر نیست اما
در بسیاری از ارگان‌های دولتی و خصوصی، هیچ منعی برای استخدام افراد با معافیت پزشکی وجود ندارد.
البته نوع بیماری ممکن است در این زمینه تأثیرگذار باشد.
طبق قانون عدم ممنوعیت استخدام دارندگان معافیت پزشکی (مصوب ۱۳۷۷)، استخدام افراد دارای معافیت پزشکی، اگر شرایط مورد نیاز دستگاه مربوط را داشته باشند، بلامانع است و دستگاه‌ها باید مواردی را که مانع استخدام است از قبل اعلام کنند.
به طور کلی اگر دلیل معافیت شما مانع انجام وظایف شغلی شما نشود مشکلی نخواهید داشت مخصوصا در شرکتهای خصوصی اما در عمل افرادی بودند که مخصوصا در شرکتهای دولتی نتوانستند استخدام شوند.
آیا معافیت پزشکی برای افرادی که غیبت دارند محدودیتی دارد؟
معافیت‌های پزشکی هیچ ارتباطی با سن یا وضعیت غیبت سربازی ندارند؛
بنابراین، مشمولان می‌توانند در هر زمان و با هر شرایطی برای معافیت پزشکی درخواست دهند.
با این حال، پرونده غیبت جداگانه پیش می‌رود و بهتر است درخواست را پیش از پایان مهلت ثبت کنید.
همچنین اگر سرباز در دوران غیبت یا فرار از خدمت دچار بیماری یا نقص عضو شود، آن بیماری «حین خدمت» حساب نمی‌شود و مدت درمانش جزو خدمت نیست (تبصره ۴ ماده ۲۷ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، مصوب ۱۳۹۳).
برای آشنایی با انواع غیبت سربازی و توجیه آن حتما این مقاله را ببینید.
فرآیند دریافت معافیت پزشکی حین خدمت چقدر طول می‌کشد؟
زمان ثابتی برای این کار تعیین نشده است و مدت آن به نوع بیماری و نوبت کمیسیون بستگی دارد.
برای آشنایی با نحوه ایست خدمت حتما این مقاله را ببینید.
آیا علت معافیت پزشکی روی کارت پایان خدمت درج می‌شود؟
طبق ماده ۲۲ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، شورای پزشکی باید نوع بیماری و مستندات آن را در برگ رأی بنویسد؛ آیین‌نامه درباره آنچه روی کارت نوشته می‌شود چیزی نمی‌گوید.
جزئیات کامل در مدرک دیگری به نام گواهی معافیت آمده است.
شورای پزشکی برای بیماریهای رایج چه رأیی می‌دهد؟
جدول‌ها معیار شورای پزشکی‌اند، ولی تصمیم با خود شوراست.
طبق تبصره ماده ۸ آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی، نظر پزشک متخصص برای شورا جنبه مشورتی دارد.
در موارد مرزی ممکن است به‌جای معافیت دائم «معاف از رزم» بگیرید؛ برای معافیت دائم، شدت بیماری را با مدارک بیمارستانهای نیروهای مسلح یا دانشگاهی ثابت کنید.
تعریق کف دست و پا: طبق پیوست آیین‌نامه معاف از رزم است و معافیت دائم ندارد.
دیسک: برجستگی (بالجینگ) دیسک همراه با علائم بالینی معاف از رزم است؛ معافیت دائم برای بیرون‌زدگی (هرنی یا اکستروژن) دیسک است و برای بیمار عمل‌نشده، MRI در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی لازم است.
صافی کف پا و انحراف زانو: فقط نوع شدیدی که در جدول آمده معافیت دائم دارد و نوع خفیف‌تر معاف از رزم است.
شکستگی جوش‌خورده با پیچ و پلاک و بدون عارضه: معاف از رزم.
واریکوسل: پیش از عمل در هر درجه معاف از رزم است و معافیت دائم فقط برای عود پس از عمل با درجه ۳ یا بالاتر است.
فتق: فتق عمل‌شده‌ای که عود کرده معافیت دائم دارد و فتق عمل‌شده بدون عارضه معاف از رزم است.
از دست دادن دندان‌ها: در آیین‌نامه فعلی ردیف جداگانه‌ای ندارد.
خالکوبی (تتو): در جدول‌های آیین‌نامه ردیفی ندارد و به‌تنهایی معافیت نمی‌آورد.
ممکن است در معاینه اولیه، مشمول برای بررسی اعصاب و روان به کمیسیون فرستاده شود.
اگر بیماری‌تان با عمل جراحی درمان‌شدنی است، ممکن است برای انجام عمل معافیت موقت بگیرید و وضعیت بعد از عمل بررسی شود؛ در چند ردیف پیوست، مثل فتق و واریکوسل، این معافیت شش ماه است.
نمره عینک من بالاست؛ آیا با همان نمره معاف می‌شوم؟
خیر، ملاک شورای پزشکی نمره نسخه عینک شما نیست.
هر سه بند مربوط به نمره چشم (هیپرمتروپی، میوپی و آستیگماتیسم) در بخش سیزدهم آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی با قید «با سیکلوپلژی کامل» نوشته شده‌اند.
سیکلوپلژی یعنی اندازه‌گیری پس از ریختن قطره مخصوص در چشم، و عدد آن معمولاً با نمره عینک فرق دارد.
نکته کلیدی دیگر این است که هر چشم جداگانه سنجیده می‌شود.
آیین‌نامه حدها را برای «یک چشم» یا «هر یک از چشمها» نوشته و هیچ ردیفی برای جمع نمره دو چشم ندارد.
پس اگر نمره هر چشم شما به‌تنهایی به حد جدول نرسد، جمع دو چشم معافیت نمی‌آورد.
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
4 پاسخ
دانشجو رشته دندانپزشكی هستم. طرح پزشكی ندارم ميخوام روشی جهت معافيت كامل خدمت انجام دهم؟
معافیت دائم فقط به صورت معافیت پزشکی و کفالت ممکن است که نسبتا شرایط سختی دارد.
بهترین راه برای شما گرفتن پروژه جایگزین خدمت می‌باشد.
برای اطلاع بیشتر اطلاعاتتان را وارد ابزار محاسبه امتیاز بالنج کنید تا ببینید شرایط لازم را دارید یا خیر؟!
بعد از قبولی در پروژه جایگزین امکان استفاده از معافیت پزشکی یا کفالت هست؟
بله امکانپذیر است.