فرض کنید ماه هشتم خدمت هستید و در کنکور کارشناسی ارشد قبول شده‌اید.
اولین پرسشتان این است: می‌شود هم‌زمان سرباز و دانشجو بود؟
پاسخ این پرسش در متن قانون خدمت وظیفه عمومی روشن است.
تحصیل هم‌زمان با سربازی در این قانون پیش‌بینی نشده است.
قانون تحصیل و خدمت را پشت سر هم دیده است، نه در کنار هم.
تنها مسیری که برای یک سرباز متقاضی تحصیل نام برده شده، ترخیص از خدمت است.
در ادارات به همین ترخیص «ایست خدمت» می‌گویند.
اشتباه در این مرحله گران تمام می‌شود.
ثبت‌نام بدون روشن کردن وضعیت خدمت، هم پرونده خدمتی را به‌هم می‌زند و هم سنوات تحصیلی را می‌سوزاند.
یک ماه تأخیر در معرفی هم غیبت می‌سازد و همین مسیر را می‌بندد.
در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌بینیم قانون چه گفته و شما چه گزینه‌هایی دارید.
اگر فرصت خواندن کل مقاله را ندارید، وضعیتتان را در ابزار مشاور ایست خدمت تحصیلی بالنج وارد کنید.
ابزار نشان می‌دهد مسیر ایست خدمت به وضعیت شما نزدیک است یا نه.
بالنج برای حل مساله سربازیت کافیه.
خلاصه مقاله در یک نگاه
فرصت خواندن کل مقاله را ندارید؟
جدول زیر پاسخ کوتاه هر پرسش و ماده قانونی آن را نشان می‌دهد.
آخرین تطبیق با قانون و آیین‌نامه: مهر ۱۴۰۵.
| پرسش | پاسخ کوتاه | مستند قانونی |
|---|---|---|
| سرباز در حال خدمت می‌تواند هم‌زمان دانشجو باشد؟ | در متن قانون پیش‌بینی نشده است | مواد ۳۱ و ۳۴ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| قانون چه مسیری برای سرباز نام برده است؟ | ترخیص از خدمت برای ادامه تحصیل | تبصره ۲ ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) |
| این مسیر برای چه مقاطعی است؟ | کارشناسی و بالاتر | تبصره ۲ ماده ۳۵ |
| شرط اصلی چیست؟ | نداشتن غیبت اولیه | تبصره ۲ ماده ۳۵ و ماده ۵۸ |
| چه زمانی این مسیر بسته است؟ | زمان اضطراری و زمان جنگ | تبصره ۲ ماده ۳۵ |
| پیام نور و دوره غیرحضوری استثنا دارند؟ | در متن قانون استثنایی یافت نشده است | مواد ۳۱ و ۳۵ |
| مقطع کاردانی چه حکمی دارد؟ | در تبصره ۲ ماده ۳۵ نام برده نشده است | تبصره ۲ ماده ۳۵ |
| فرجه یک‌ساله پس از مقطع قبلی گذشته است؟ | ترخیص در این حالت هم بلامانع است | ماده ۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (۱۳۹۲) |
| دانشجوی انصرافی که اعزام شده چه حکمی دارد؟ | ترخیص او با رعایت تبصره ۲ ماده ۳۵ بلامانع است | تبصره ۲ ماده ۷ آیین‌نامه (۱۳۹۲) |
| قانون در حین خدمت چه آموزشی دیده است؟ | آموزش نظامی که واحد درسی محاسبه شود | تبصره‌های ۲ و ۳ ماده ۴۷ |
این مقاله به یک پرسش پاسخ می‌دهد: آیا سرباز می‌تواند هم‌زمان دانشجو باشد؟
مراحل اداری ایست خدمت، فهرست مدارک و تسویه با یگان را اینجا تکرار نمی‌کنیم.
آن‌ها را به‌تفصیل در مقاله فرایند ایست خدمت چگونه است؟ آورده‌ایم.
تحصیل هم‌زمان با سربازی در قانون چه جایی دارد؟
قانون خدمت وظیفه عمومی دانشجو و سرباز را دو وضعیت جدا می‌داند.
ماده ۳۱ این قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) تکلیف دانشجو را روشن کرده است.
این ماده دانش‌آموزان و دانشجویان مؤسسات آموزش عالی مورد تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت را نام می‌برد.
آن‌ها «تا زمانی که به تحصیلات خود ادامه می‌دهند، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف» هستند.
این یعنی تا وقتی درس می‌خوانید، اعزام نمی‌شوید.
روی دیگر همین سکه در ماده ۳۴ (اصلاحی ۱۳۹۰) آمده است.
دانشجوی مشمول در صورت ترک تحصیل، اخراج، انصراف یا فراغت از تحصیل باید خود را برای خدمت معرفی کند.
تبصره ۱ همین ماده مهلت این معرفی را حداکثر یک سال گذاشته است.
پس پایان تحصیل، نقطه شروع خدمت است.
ماده ۳۳ (اصلاحی ۱۳۹۰) همین منطق را کامل می‌کند.
صدور معافیت تحصیلی موکول به ارائه «گواهی اشتغال به تحصیل» از مرجع ذی‌ربط است.
سربازی که اعزام شده، چنین معافیتی ندارد و پرونده‌اش در وضعیت خدمت است.
نکته کلیدی اینجاست که قانون برای همین فرد یک حکم جداگانه گذاشته، نه مجوز تحصیل هم‌زمان.
نکته حقوقی: در مواد ۳۱، ۳۳ و ۳۴ قانون (اصلاحی ۱۳۹۰) حکمی به سود تحصیل هم‌زمان یافت نشد.
در هر ۲۹ ماده آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲/۰۸/۲۹) هم چنین حکمی نیست.
حکم مربوط به سرباز متقاضی تحصیل، تبصره ۲ ماده ۳۵ است و از «ترخیص» حرف می‌زند.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که ماده‌ای از قانون تحصیل در حین خدمت را صریحاً ممنوع کرده است.
ولی در متن قانون و در هر ۲۹ ماده آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (۱۳۹۲) چنین ماده‌ای یافت نشد.
تفاوت این دو حرف در عمل زیاد است.
قانون مجوزی نداده، و نبودن مجوز یعنی یگان و سازمان وظیفه عمومی مبنایی برای پذیرش درخواست شما ندارند.
خلاصه این بخش: قانون تحصیل و خدمت را پشت سر هم چیده است.
برای سرباز فقط مسیر ترخیص نام برده شده است.
تنها مسیر قانونی سرباز متقاضی تحصیل: ترخیص
تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون خدمت وظیفه عمومی در اصلاحیه ۲۲ آبان ۱۳۹۰ به این ماده الحاق شد.
متن آن یک جمله است و کل مسیر را می‌سازد.
«ترخیص کارکنان وظیفه بدون غیبت اولیه در حین خدمت جهت ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی و بالاتر به جز در زمان‌های اضطراری و جنگ بلامانع است.»
چهار قید در همین یک جمله هست و هر چهار قید باید با هم جمع شود.
| قید تبصره | متن قانون | نکته عملی |
|---|---|---|
| وضعیت غیبت | «بدون غیبت اولیه» | پیش از هر اقدام، وضعیت غیبت را استعلام کنید |
| مقطع تحصیلی | «مقاطع کارشناسی و بالاتر» | کاردانی در متن تبصره نام برده نشده است |
| شرایط کشور | «به جز در زمان‌های اضطراری و جنگ» | تشخیص این وضعیت با مرجع نظامی است |
| اثر حکم | «ترخیص … بلامانع است» | خروج از خدمت، نه تحصیل در کنار خدمت |
نکته حقوقی: موضوع تبصره ۲ ماده ۳۵ «ترخیص» است.
قانون‌گذار اجازه نداده سرباز هم‌زمان درس بخواند؛ اجازه داده سرباز برای درس خواندن از خدمت ترخیص شود.
شاید بپرسید جزئیات اجرایی این ترخیص کجاست؟
ماده ۳۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) تهیه آیین‌نامه بخش معافیت تحصیلی را به وزارت دفاع سپرده است.
آیین‌نامه اجرایی سال ۱۳۶۴ به حکم بند ۱۴ ماده ۵۲ اصلاحیه ۱۳۹۰ لغو شد.
جانشین آن «آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی» است.
هیئت وزیران آن را در جلسه ۲۹ آبان ۱۳۹۲ تصویب کرد.
مستند تصویبش ماده ۲۷ اصلاحیه ۱۳۹۰ است؛ همان ماده‌ای که ماده ۳۸ قانون را اصلاح کرد.
این آیین‌نامه ۲۹ ماده دارد و ماده ۸ آن دقیقاً تبصره ۲ ماده ۳۵ را اجرا می‌کند.
ماده ۸ یک حالت را به حکم قانون افزوده است.
«در اجرای تبصره (۲) ماده (۳۵) قانون، ترخیص کارکنان وظیفه بدون غیبت اولیه در حین خدمت که بیش از یک سال از تاریخ فراغت آنان از مقطع قبلی سپری شده باشد نیز جهت ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی و بالاتر به جز در زمان‌های اضطراری و جنگ بلامانع است.»
این یعنی گذشتن فرجه یک‌ساله پس از مقطع قبلی، راه ترخیص را نمی‌بندد.
اینجا دقیقاً جایی است که خیلی از سربازها تصور می‌کنند دیگر کاری نمی‌شود کرد.
سه قید دیگر سر جای خودشان می‌مانند.
نداشتن غیبت اولیه، مقطع کارشناسی و بالاتر، و بیرون بودن زمان اضطرار و جنگ.
یک حالت دیگر هم در همین آیین‌نامه حکم دارد: دانشجوی انصرافی که به خدمت اعزام شده است.
تبصره ۲ ماده ۷ آیین‌نامه حکم او را روشن کرده است.
«در صورت اعزام شدن افراد موضوع این ماده به خدمت، ترخیص آنان با رعایت تبصره (۲) ماده (۳۵) قانون بلامانع است.»
موضوع ماده ۷، دانشجوی انصرافی است.
کسی که تا یک سال پس از انصراف در مقطع یا رشته یا دانشگاه تازه پذیرفته شود.
همان ماده تمدید معافیت او را فقط یک بار مجاز دانسته است.
برای روال اداری و مدارک، مرجع پاسخ یگان خدمتی و سازمان وظیفه عمومی است.
خلاصه این بخش: مبنای قانونی ایست خدمت تحصیلی تبصره ۲ ماده ۳۵ است.
ماده ۸ آیین‌نامه ۱۳۹۲ حالت گذشتن فرجه یک‌ساله را هم به آن افزوده است.
برای مراحل اداری، مدارک و تسویه با یگان، مقاله فرایند ایست خدمت را مطالعه کنید.
چهار باور رایج درباره تحصیل هم‌زمان با سربازی
چهار ادعا درباره تحصیل هم‌زمان با سربازی بیشتر از همه تکرار می‌شود.
هر چهار ادعا را با متن قانون سنجیده‌ایم.
۱. «پیام نور و دوره غیرحضوری فرق دارد»
ادعای اول این است که دوره‌های غیرحضوری مثل پیام نور فرق می‌کنند، چون سرباز لازم نیست سر کلاس برود.
ماده ۳۱ و ماده ۳۵ قانون از «دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مورد تأیید وزارتخانه‌های علوم و بهداشت» حرف می‌زنند.
ماده ۲ آیین‌نامه ۱۳۹۲ هم همین ملاک را تکرار کرده است.
ملاک این دو ماده، تأیید وزارت و مقطع تحصیلی است.
حضوری یا غیرحضوری بودن دوره در متن آن‌ها نیامده است.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که دوره‌های غیرحضوری و مجازی از این قاعده مستثنا هستند.
ولی در متن قانون و در هر ۲۹ ماده آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (۱۳۹۲) این استثنا یافت نشد.
بنابراین «غیرحضوری است، پس اشکالی ندارد» مبنای مناسبی برای تصمیم شما نیست.
۲. «دوره شبانه یا نوبت دوم راه را باز می‌کند»
ادعای دوم درباره دوره شبانه یا نوبت دوم است.
منطقش همان منطق ادعای اول است و پاسخش هم همان است.
نوبت و شیفت دوره در مواد ۳۱، ۳۳ و ۳۵ قانون نام برده نشده است.
پس نوبت دوم هیچ حکم جداگانه‌ای در این قانون ندارد.
۳. «با قبولی در کاردانی هم می‌شود»
ادعای سوم این است که با مدرک دیپلم و قبولی در کاردانی هم می‌شود ایست خدمت زد.
تبصره ۲ ماده ۳۵ تنها «مقاطع کارشناسی و بالاتر» را نام برده است.
کاردانی در این فهرست نیست و ماده ۸ آیین‌نامه ۱۳۹۲ هم همین مقاطع را تکرار کرده است.
اینجا دقیقاً جایی است که پرونده‌های زیادی رد می‌شود.
یک حالت نزدیک را با این حالت اشتباه نگیرید.
فارغ‌التحصیل کاردانی که در کارشناسی پیوسته پذیرفته شده، مقطع قبولی‌اش کارشناسی است، نه کاردانی.
تبصره ماده ۶ آیین‌نامه ۱۳۹۲ برای همین افراد حکم روشنی دارد.
صدور معافیت تحصیلی برای «مقطع کارشناسی و بالاتر پیوسته» بلامانع است.
شرطش این است که رشته کاردانیِ فرد مقطع ناپیوسته بالاتر نداشته باشد.
تأیید این مورد با وزارت علوم یا وزارت بهداشت است.
هشدار: قبولی در کاردانی به‌تنهایی شما را مشمول تبصره ۲ ماده ۳۵ نمی‌کند.
پیش از انصراف از خدمت یا اقدام اداری، مقطع قبولی خود را با متن این تبصره بسنجید.
۴. «لیسانس دوم هم اشکالی ندارد»
ادعای چهارم این است که سرباز لیسانسیه می‌تواند برای یک لیسانس دیگر ترخیص بگیرد.
ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) می‌گوید معافیت تحصیلی «برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود».
تبصره ۱ همین ماده هم تمدید معافیت دانشجوی انصرافی را فقط یک بار مجاز دانسته است.
پس تکرار یک مقطع، پشتوانه‌ای در متن قانون ندارد.
خلاصه این بخش: نوع دوره و نوبت کلاس در قانون ملاک نیست.
ملاک، مقطع و وضعیت غیبت و یک‌بار بودن معافیت در هر مقطع است.
برای شرایط و روال معافیت تحصیلی داخلی این مقاله را مطالعه کنید.
مسیر ایست خدمت به وضعیت شما نزدیک است؟
تنها آموزشی که قانون در حین خدمت پیش‌بینی کرده است
قانون یک نوع آموزش را در حین خدمت پیش‌بینی کرده است، ولی آن تحصیل دانشگاهی نیست.
ماده ۴۷ (اصلاحی ۱۳۹۰) آموزش‌های نظامی و انتظامی را برای همه اعزام‌شدگان الزامی کرده است.
تبصره ۲ این ماده حکم روشنی دارد.
در زمان صلح این آموزش‌ها باید «به عنوان واحد درسی یا پودمان قابل محاسبه» طراحی شود.
تبصره ۳ هم نیروهای مسلح را مکلف کرده زمینه استمرار این آموزش‌ها را در حین خدمت فراهم کنند.
این یعنی قانون آموزش را در پادگان دیده است، نه دانشگاه را.
چیزی که به واحد درسی تبدیل می‌شود، آموزش نظامی است؛ نه واحدهای رشته شما.
تبصره ۴ همین ماده تهیه آیین‌نامه این دو تبصره را به وزارت دفاع سپرده است.
تصویب آن هم بر عهده هیأت وزیران است.
این آیین‌نامه از آیین‌نامه معافیت تحصیلی جداست و متن منتشرشده‌ای از آن یافت نشد.
واژه‌های «واحد درسی» و «پودمان» هم در آیین‌نامه ۱۳۹۲ نیامده است.
خلاصه این بخش: آموزش حین خدمت در قانون هست، ولی جای تحصیل دانشگاهی را نمی‌گیرد.
غیبت؛ شرطی که بیشتر از هر چیز مسیر را می‌بندد
غیبت بیشتر از هر چیز دیگری این مسیر را می‌بندد.
تبصره ۲ ماده ۳۵ ترخیص را فقط برای کارکنان وظیفه «بدون غیبت اولیه» بلامانع دانسته است.
ماده ۳۵ هم استفاده از معافیت تحصیلی را مشروط به نداشتن غیبت غیرموجه کرده است.
ماده ۲۹ آیین‌نامه ۱۳۹۲ همین حکم را دقیق‌تر کرده است.
برای کارکنان وظیفه غایب و مشمولان غایب معافیت تحصیلی صادر نمی‌شود.
مگر عذرشان مطابق تبصره ۳ ماده ۵۸ قانون موجه باشد.
پس اول وضعیت غیبت، بعد همه چیز دیگر.
ماده ۵۸ (اصلاحی ۱۳۹۰) تعریف غیبت و نتیجه‌اش را آورده است.
مشمولی که در مهلت مقرر خود را معرفی نکند غایب شناخته می‌شود.
همین ماده برای مدت غیبت اولیه، اضافه خدمت تعیین کرده است.
| وضعیت | نتیجه در متن قانون | مستند |
|---|---|---|
| غیبت اولیه تا سه ماه در زمان صلح | سه ماه اضافه خدمت | بند ۱ ماده ۵۸ |
| غیبت اولیه بیش از سه ماه در زمان صلح | شش ماه اضافه خدمت | بند ۱ ماده ۵۸ |
| غیبت اولیه بیش از یک سال در زمان صلح | علاوه بر اضافه خدمت، فراری محسوب و به مرجع قضائی معرفی می‌شود | بند ۲ ماده ۵۸ |
| مهلت معرفی پس از انصراف، ترک تحصیل، اخراج یا فراغت | حداکثر یک سال | تبصره ۱ ماده ۳۴ |
| غیبت با عذر غیرموجه | معافیت تحصیلی صادر نمی‌شود | ماده ۲۹ آیین‌نامه ۱۳۹۲ |
هشدار مهم: اگر فرصت یک‌ساله شما رو به پایان است و هنوز وارد دانشگاه نشده‌اید، معرفی خود را عقب نیندازید.
غیبت اولیه هم اضافه خدمت می‌آورد و هم قید «بدون غیبت اولیه» تبصره ۲ ماده ۳۵ را از بین می‌برد.
خلاصه این بخش: بدون پرونده پاک از غیبت، بحث مقطع و دانشگاه بی‌فایده است.
امریه و پروژه جایگزین خدمت چه حکمی دارد؟
وضعیت مأموران امریه و پروژه جایگزین خدمت پرسش جداگانه‌ای است.
در قانون خدمت وظیفه عمومی و در هر ۲۹ ماده آیین‌نامه ۱۳۹۲ حکم مستقلی درباره تحصیل این افراد یافت نشد.
واژه «امریه» در متن آیین‌نامه نیست.
آنچه در عمل این مسیر را می‌بندد متن قانون نیست؛ تعهدی است که هنگام مصاحبه امریه گرفته می‌شود.
در مقاله فرایند ایست خدمت چگونه است؟ آورده‌ایم که این تعهد فرد را از تسهیلاتی مثل کسری خدمت، انتقالی و ایست خدمت محروم می‌کند.
پس پاسخ قطعی را کتبی از دستگاه محل خدمت و سازمان وظیفه عمومی بگیرید.
اگر هدفتان کوتاه شدن خدمت است، مسیرهای دیگری هم روی میز هست.
آن‌ها را در مقاله انواع کسری خدمت سربازی جمع کرده‌ایم.
خلاصه این بخش: برای امریه، مبنای تصمیم متن تعهد و پاسخ کتبی دستگاه است، نه قاعده عمومی قانون.
پیش از تصمیم، این شش چیز را روشن کنید
پیش از هر تصمیمی این شش چیز را روشن کنید.
هر شش مورد پاسخ کوتاه و قابل استعلام دارند.
- وضعیت غیبت خود را استعلام کنید؛ قید «بدون غیبت اولیه» تبصره ۲ ماده ۳۵ اولین فیلتر است.
- مقطع قبولی را بنویسید؛ تبصره ۲ ماده ۳۵ فقط کارشناسی و بالاتر را نام برده است.
- بررسی کنید همین مقطع را قبلاً نگذرانده باشید؛ ماده ۶ آیین‌نامه ۱۳۹۲ معافیت هر مقطع را یک بار داده است.
- اگر بیش از یک سال از فراغت مقطع قبلی‌تان گذشته، ناامید نشوید؛ ماده ۸ آیین‌نامه این حالت را هم دیده است.
- تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت برای دانشگاه و رشته را کنترل کنید؛ ملاک ماده ۳۱ همین تأیید است.
- تأییدیه قطعی قبولی را آماده کنید و پاسخ یگان را کتبی بگیرید.
خلاصه این بخش: پنج مورد اول را خودتان می‌توانید بسنجید؛ مورد آخر را فقط یگان و سازمان پاسخ می‌دهند.
اشتباهات رایج در تحصیل هم‌زمان با سربازی
این اشتباهات بیشتر از همه پرونده‌ها را زمین می‌زند.
| اشتباه | چرا پیش می‌آید | راهکار |
|---|---|---|
| ثبت‌نام در دانشگاه پیش از روشن کردن وضعیت خدمت | تصور اینکه معافیت تحصیلی خودکار صادر می‌شود | ماده ۳۳ صدور معافیت را موکول به گواهی اشتغال به تحصیل کرده است |
| رها کردن مسیر به گمان گذشتن فرجه یک‌ساله | ندیدن ماده ۸ آیین‌نامه ۱۳۹۲ | ماده ۸ ترخیص را پس از گذشتن یک سال از فراغت مقطع قبلی هم بلامانع دانسته است |
| عقب انداختن معرفی به امید قبولی در کنکور | فکر کردن به اینکه چند ماه تأخیر اثری ندارد | تبصره ۱ ماده ۳۴ مهلت را یک سال و ماده ۵۸ غیبت را اضافه خدمت دانسته است |
| تکیه بر قبولی اولیه یا برگه انتخاب رشته | یکسان دانستن نتیجه اولیه با پذیرش قطعی | تأییدیه قطعی قبولی را بگیرید و بعد اقدام کنید |
| انتخاب کاردانی با تصور باز بودن مسیر | خواندن نادرست عبارت «مقاطع بالاتر» | متن تبصره ۲ ماده ۳۵ «کارشناسی و بالاتر» است |
| اعتماد به پاسخ شفاهی | تفاوت رویه یگان‌ها در اجرای آیین‌نامه | پاسخ را کتبی و از یگان خدمتی و سازمان وظیفه عمومی بگیرید |
خلاصه این بخش: پنج اشتباه اول با خواندن دقیق متن مواد از بین می‌رود؛ اشتباه ششم با گرفتن پاسخ کتبی.
لینک‌های مفید رسمی
قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۹۰) – مرکز پژوهش‌های مجلس
قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳) – مرکز پژوهش‌های مجلس
آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲) – مرکز پژوهش‌های مجلس
جمع‌بندی
تحصیل هم‌زمان با سربازی در قانون خدمت وظیفه عمومی جایی ندارد.
قانون برای سرباز متقاضی تحصیل یک در گذاشته است: ترخیص برای ادامه تحصیل.
این در هم چهار قید دارد و هر چهار قید با هم خوانده می‌شود.
- ماده ۳۱ (اصلاحی ۱۳۹۰): دانشجو تا پایان تحصیل از اعزام معاف است.
- ماده ۳۴ و تبصره ۱ آن: پایان یا قطع تحصیل، آغاز تکلیف معرفی با مهلت یک سال است.
- تبصره ۲ ماده ۳۵: ترخیص کارکنان وظیفه بدون غیبت اولیه برای کارشناسی و بالاتر بلامانع است.
- همین تبصره زمان اضطراری و جنگ را از حکم خود بیرون گذاشته است.
- ماده ۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲/۰۸/۲۹): گذشتن بیش از یک سال از فراغت مقطع قبلی مانع ترخیص نیست.
- تبصره ۲ ماده ۷ آیین‌نامه: ترخیص دانشجوی انصرافیِ اعزام‌شده با رعایت تبصره ۲ ماده ۳۵ بلامانع است.
- ماده ۵۸ قانون: غیبت اولیه سه یا شش ماه اضافه خدمت می‌آورد.
- ماده ۲۹ آیین‌نامه: غیبت با عذر غیرموجه، صدور معافیت تحصیلی را می‌بندد.
- تبصره‌های ۲ و ۳ ماده ۴۷: آموزش نظامی حین خدمت باید واحد درسی محاسبه‌شدنی باشد.
سوالات متداول درباره تحصیل هم‌زمان با سربازی
خیر؛ در متن قانون و در آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲/۰۸/۲۹) مجوزی برای تحصیل هم‌زمان با خدمت یافت نشد.
تنها حکم مربوط به سرباز متقاضی تحصیل، تبصره ۲ ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) است.
آن تبصره ترخیص برای ادامه تحصیل را بلامانع دانسته است.
خیر؛ تبصره ۲ ماده ۳۵ و ماده ۸ آیین‌نامه ۱۳۹۲ فقط «مقاطع کارشناسی و بالاتر» را نام برده‌اند.
ولی اگر فارغ‌التحصیل کاردانی هستید و در کارشناسی پیوسته پذیرفته شده‌اید، مقطع قبولی شما کارشناسی است.
تبصره ماده ۶ آیین‌نامه برای همین افراد حکم دارد.
صدور معافیت تحصیلی مقطع کارشناسی و بالاتر پیوسته، برای فارغ‌التحصیل کاردانیِ رشته‌ای که مقطع ناپیوسته بالاتر ندارد، بلامانع است.
بله؛ ماده ۸ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (مصوب ۱۳۹۲/۰۸/۲۹) این حالت را جداگانه بلامانع دانسته است.
سه قید دیگر سر جای خود می‌مانند.
نداشتن غیبت اولیه، مقطع کارشناسی و بالاتر، و بیرون بودن زمان اضطرار و جنگ.
تبصره ۲ ماده ۷ آیین‌نامه ۱۳۹۲ می‌گوید ترخیص این افراد با رعایت تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون بلامانع است.
موضوع ماده ۷، دانشجوی انصرافی است که تا یک سال پس از انصراف در مقطع یا رشته یا دانشگاه تازه پذیرفته شود.
روال آن را در مقاله فرایند ایست خدمت چگونه است؟ آورده‌ایم.
خیر؛ تبصره ۲ ماده ۳۵ ترخیص را برای کارکنان وظیفه «بدون غیبت اولیه» بلامانع دانسته است.
بند ۱ ماده ۵۸ هم برای این حالت سه ماه اضافه خدمت تعیین کرده است.
خیر؛ ملاک مواد ۳۱ و ۳۵ تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت و مقطع تحصیلی است.
در برخی سایت‌ها گفته می‌شود که دوره‌های غیرحضوری مستثنا هستند.
ولی در متن قانون و در هر ۲۹ ماده آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی (۱۳۹۲) این استثنا یافت نشد.
خیر؛ تبصره ۲ ماده ۳۵ زمان‌های اضطراری و جنگ را از حکم خود بیرون گذاشته است.
تشخیص این وضعیت با مرجع نظامی است.
تبصره ۱ ماده ۳۳ (اصلاحی ۱۳۹۰) سقف هر مقطع را تعیین کرده است.
کاردانی دو و نیم سال، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال.
کارشناسی پیوسته پنج سال و کارشناسی ارشد پیوسته شش سال.
دکترای پزشکی پیوسته هشت سال و دکترای تخصصی شش سال.
تبصره ۲ همین ماده در مواقع ضروری یک سال به این مدت اضافه می‌کند.
تشخیص این مورد با کمیسیون موارد خاص دانشگاه است.
حداکثر یک سال؛ تبصره ۱ ماده ۳۴ این مهلت را تعیین کرده است.
مبدأ آن تاریخ انصراف، ترک تحصیل، اخراج یا فراغت از تحصیل است.
پس از این مهلت، ماده ۵۸ حاکم می‌شود.
یک بار؛ تبصره ۱ ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۹۰) و ماده ۷ آیین‌نامه ۱۳۹۲ این حکم را دارند.
تمدید معافیت تحصیلی دانشجوی انصرافی در طول تحصیل فقط یک بار مجاز است.
شرطش این است که انصراف در سنوات مجاز موضوع تبصره ۱ ماده ۳۳ قانون انجام شده باشد.
خیر؛ ماده ۶ آیین‌نامه ۱۳۹۲ می‌گوید معافیت تحصیلی در هر یک از مقاطع دانشگاهی فقط یک بار صادر می‌شود.
ماده ۳۵ قانون هم همین حکم را برای مشمولان دیپلم دارد.
پس تکرار یک مقطع پشتوانه‌ای ندارد.
بله؛ تبصره ۲ ماده ۴۷ (اصلاحی ۱۳۹۰) این تکلیف را گذاشته است.
در زمان صلح این آموزش‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شود که به عنوان واحد درسی یا پودمان قابل محاسبه باشد.
تبصره ۳ هم نیروهای مسلح را به فراهم کردن زمینه استمرار این آموزش‌ها مکلف کرده است.
ماده ۳۶ (اصلاحی ۱۳۹۰) سفر تحصیلی با سپردن تضمین را برای «مشمولین دارای مدرک کارشناسی و بالاتر» دیده است.
این حکم کارکنان وظیفه در حال خدمت را در بر نمی‌گیرد.
برای سربازی که در خدمت است، همان تبصره ۲ ماده ۳۵ حاکم است.
روال معافیت تحصیلی خارجی را در مقاله چگونه معافیت تحصیلی خارجی بگیریم؟ آورده‌ایم.
در متن قانون و در آیین‌نامه ۱۳۹۲ حکمی درباره ذخیره شدن مدت خدمت در ترخیص تحصیلی یافت نشد.
روال اجرایی این موضوع و بازگشت به خدمت را در مقاله فرایند ایست خدمت چگونه است؟ توضیح داده‌ایم.
بند الف ماده ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰) مدت خدمت دوره ضرورت را ۲۴ ماه تعیین کرده است.
همین بند به ستاد کل اجازه داده با کسب اجازه از فرماندهی کل، این مدت را کمتر یا بیشتر کند.
مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.
